रविवार, 1 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- chatgpt
वसुबारसचा सण गुरुवार, 5 नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जाणार आहे. या दिवसांपासून दिवाळीची सुरुवात होते, असे म्हटले जाते. वसुबारस हा सण इतर राज्यांमध्ये वेगवेगळ्या नावांनी साजरा केला जातो. देशभरात वसुबारस साजरा करण्याची पद्धत कोणती जाणून घ्या
उत्तर भारतात या दिवसाला प्रामुख्याने गोवत्स द्वादशी असे म्हणतात. या दिवशी महिला आपल्या मुलांच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि कल्याणासाठी दिवसभर उपवास करतात. संध्याकाळी गाय आणि वासराची पूजा करून त्यांना गहू, गूळ आणि मोड आलेली कडधान्ये भरवली जातात. या दिवशी भगवान कृष्णाची ‘गोपाळ’ (गायींचा सांभाळ करणारा) या रूपात विशेष भक्ती केली जाते.
गुजरातमध्ये हा दिवस ‘वाघ बारस’ (Vagh Baras) किंवा ‘बाग बरस’ म्हणून ओळखला जातो. याठिकाणी ‘वाघ’ या शब्दाचा संबंध आर्थिक व्यवहारांशी जोडला जातो. व्यापारी आणि व्यावसायिक लोक या दिवशी आपले जुने हिशोबाचे खाते (खातावही किंवा लेजर्स) पूर्ण करतात आणि नवीन आर्थिक व्यवहारांची सुरुवात करतात. यासोबतच, या दिवशी ‘नंदिनी’ (दिव्य गाय) आणि वासराची पूजा करून सुख-समृद्धीची प्रार्थना केली जाते.
दक्षिण भारतात या सणाला ‘नंदिनी व्रत’ म्हटले जाते. आंध्र प्रदेशातील पिठापूरम येथे या दिवशी ‘श्रीपाद वल्लभ आराधना उत्सव’ मोठ्या उत्साहात साजरा होतो. दक्षिण भारतात महिला गायीला कामधेनुचे रूप मानून तिची पादपूजा करतात, तिला फुलांचे हार घालतात आणि नैवेद्य अर्पण करतात.
काही वनवासी बांधवांमध्ये हा दिवस वाघबारस म्हणून साजरा केला जातो. त्याठिकाणी गोधनासोबतच जंगलातील हिंस्र प्राण्यांपासून (विशेषतः वाघापासून) आपल्या पाळीव प्राण्यांचे आणि शेतीचे रक्षण व्हावे म्हणून वाघदेवाच्या मूर्तीची किंवा प्रतीकाची पूजा केली जाते. गावातील लोक एकत्र येऊन तांदूळ व इतर धान्य जमा करतात आणि वाघदेवाच्या मंदिरापाशी नैवेद्य चढवून उत्सव साजरा करतात.
शहरांमध्ये प्रत्यक्ष गाय-वासरू उपलब्ध नसल्यास, लोक घरी मातीची किंवा धातूची गाय-वासराची मूर्ती आणून तिची पूजा करतात. अनेक नागरिक या दिवशी स्थानिक गोशाळांना (Gaushalas) भेटी देऊन गायींना चारा, हिरवे गवत किंवा गूळ-पोळी खायला घालतात आणि आर्थिक देणगी देतात.
दूध व दुग्धजन्य पदार्थांचा त्याग करणे हे सर्वच दिसून येतं.. या दिवशी गाय आणि वासराचा पहिला हक्क दुधावर असतो, या श्रद्धेने बहुतांश राज्यांमध्ये लोक गायीचे दूध, दही, तूप किंवा दुधाचे पदार्थ खाणे टाळतात.
सर्वच ठिकाणी गायीला बाजरीची भाकरी, मोड आलेले मूग, चणे किंवा पुरणपोळी यांसारखे सात्विक पदार्थ नैवेद्य म्हणून दिले जातात.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: गाय आणि वासराप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी तसेच त्यांच्या पूजनातून सुख-समृद्धीची प्रार्थना करण्यासाठी वसुबारस साजरी केली जाते.
Ans: उत्तर भारतात गोवत्स द्वादशी, गुजरातमध्ये वाघ बारस किंवा बाग बरस, तर दक्षिण भारतातील काही भागांत नंदिनी व्रत म्हणून हा दिवस ओळखला जातो.
Ans: बाजरीची भाकरी, मोड आलेले मूग, चणे आणि पुरणपोळी यांसारखे सात्त्विक पदार्थ नैवेद्य म्हणून दिले जातात.
