रविवार, 4 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
अविधवा नवमी ज्याला मातृ नवमी किंवा अहेर नवमी असेही म्हणतात. ही पितृपक्षातील म्हणजे श्राद्धाच्या दिवसातील नवमी तिथी आहे. जी पती ह्यात असताना मृत्यू पावलेल्या स्त्रियांच्या श्राद्ध आणि स्मरणार्थ समर्पित आहे. अविधवा नवमी ही हिंदू धर्मातील एक महत्त्वाची धार्मिक तिथी मानली जाते. अविधवा नवमी म्हणजे काय ? या दिवशी पूर्वजांचे स्मरण कसे केले जाते ते जाणून घेऊया
ही तिथी विशेषतः पती ह्यात असलेल्या विवाहित स्त्रियांच्या सन्मानासाठी आणि त्यांच्या सौभाग्यासाठी केली जाणारी धार्मिक परंपरा म्हणून ओळखली जाते. काही भागांत तिला अविधवा नवमी, नवमी श्राद्ध किंवा मातृ नवमी यासंदर्भातही पाहिलं जातं. मात्र या नावांचा आणि विधींचा अर्थ प्रदेश आणि परंपरेनुसार वेगवेगळा असू शकतो. अविधवा म्हणजे जिचा पती ह्यात आहे अशी स्त्री. त्यामुळे अविधवा नवमीच्या दिवशी विवाहित स्त्रीला सौभाग्याचं प्रतीक मानून तिचा सन्मान करण्याची प्रथा काही कुटुंबामध्ये आढळते.
कुटुंबाच्या परंपरेनुसार, विवाहित स्त्रीला घरी बोलवून तिची ओटी भरली जाते तिला हळदीकुंकू लावलं जातं आणि फळ, वस्त्र किंवा सौभाग्याच्या वस्तू दिल्या जातात. काही परंपरेमध्ये या दिवशी पूर्वजांचे निधन झालेल्यांचे स्मरण करून त्यांच्यासाठी श्राद्ध किंवा तर्पण केलं जातं त्यामुळे अविधवा नवमीचा संबंध हा केवळ सौभाग्याशी नसून कुटुंबातील दिवंगत माता, आजी, पत्नी किंवा इतर विवाहित स्त्रीयांच्या स्मरणाशी जोडला जातो.
या परंपरेमागे कुटुंबातील स्त्रीयांचा सन्मान, पूर्वजांचे स्मरण आणि कुटुंबाच्या कल्याणासाठी प्रार्थना हा भाग आहे. विवाहित स्त्रीला हळदीकुंकू लावणं, ओटी भरणं किंवा सौभाग्य वस्तू देणं हे तिच्या सुखी वैवाहिक जीवनासाठी शुभेच्छा देण्याचं प्रतीक मानलं जातं.
मात्र अविधवा नवमीची पूजा आणि सगळेच विधी एकसारखे नसतात. काही ठिकाणी ते पितृपक्षातील नवमी तिथीशी संबंधित मानले जाते. तर काही कुटुंबामध्ये ती वेगळ्या पद्धतीने पाळली जाते त्यामुळे नेमकी तिथी आणि विधी ठरवताना आपल्या कुटुंबाची परंपरा आणि स्थानिक पंचांग काय सांगत ते पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
