एका सूरमयी प्रवासाचा अंत…! जेष्ठ पार्श्वगायिका आशा भोसले यांच्या हटके स्वरांनी गाजवले बॉलीवूड

तब्बल आठ दशके आपल्या हटके स्वरांनी संगीत विश्वावर राज्य करणाऱ्या जेष्ठ पार्श्वगायिका आशा भोसले यांचे निधन झाले. त्यांच्या जाण्याने संगीत विश्वात मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे.

आशा भोसले यांची उत्साही आणि उत्तुंग शैली त्यांना त्यांची बहीण, ‘भारताची कोकिळा’ लता मंगेशकर यांच्यापेक्षा वेगळे ठरवत होती. त्यांच्या गायनात एक अनोखी लय होती. हिंदी चित्रपटांतील बहुतांश कॅबरे गाण्यांना आपला मनमोहक आवाज देणाऱ्या आशा भोसले यांच्याकडे, मराठी चित्रपटांतील गंभीर आणि भावनिक गाणीही तितक्याच उत्कटतेने गाण्याची अतुलनीय प्रतिभा होती.

त्यांनी आपल्या गायनात लता मंगेशकर यांच्यापेक्षा वेगळे क्षेत्र आजमावले आणि स्वतःचे स्थान निर्माण केले. आशा भोसले यांचा आठ दशकांचा संगीत प्रवास अनेक टप्प्यांमधून गेला. ओ.पी. नय्यर यांनी त्यांच्या प्रतिभेला वाव दिला आणि त्यांनी दिग्दर्शित केलेल्या प्रत्येक चित्रपटात तिच्याकडून गाऊन घेतले. त्यानंतर, पंचम (आर.डी. बर्मन) यांच्यासोबत त्यांचे उत्तम जमेचे संबंध होते. १९६० आणि ७० च्या दशकात, आशा भोसले यांच्या आवाजाची जादू तरुणांच्या हृदयात आग लावत होती.

हे देखील वाचा : राज ठाकरे यांची भावनिक श्रद्धांजली; आशाताईंची तुलना ‘रेनेसाँस’ कलाकारांशी, म्हणाले “एक युग संपलं…”

त्या वेळी, उच्च बीट संगीत, जॅझ, रॉक आणि डिस्को यांचे दोलायमान मिश्रण, त्याच्या शिखरावर होते. त्यानंतर, आशा भोसले यांनी “पिया तू अब तो आ जा” (कारवां), “आजा आजा तू है प्यार मेरा” (तीसरी मंझिल), “दम मारो दम, मित जाये गम” (हरे रामा हरे कृष्णा), “चुरा लिया एन जोय ना छूम तो” यांसारख्या मंत्रमुग्ध करणाऱ्या गाण्यांनी संगीतविश्वात धुमाकूळ घातला. (यादों की बारात).

“हावडा ब्रिज” या चित्रपटात मधुबालावर चित्रित केलेले “ऐये मेहरबान बैठिए जानेजान, शौक से लोजिए इश्क के इम्तिहान” हे गाणे प्रचंड लोकप्रिय झाले. आशाचे गाणे आणि हेलनचे दोलायमान पाश्चात्य नृत्य यांच्या संयोजनाने जादू निर्माण केली; विविधता ही आशा भोसले यांची खासियत होती. 1981 मध्ये आलेल्या “उमराव जान” या चित्रपटात रेखावर चित्रित केलेली “दिल चीज क्या है, आप मेरी जान लिजिये, बस एक बार मेरा कहा मान लिजिये,” ही गझल आशा भोसले यांनी मोठ्या प्रभावाने गायली होती.

त्या नदीच्या वेगवान प्रवाहासारखी होती, ती वेगवेगळ्या किनाऱ्यांना स्पर्श करण्यास सक्षम होत्या, त्या स्वतःचा स्वतंत्र मार्ग निर्माण करत होत्या. गुलाम अली आणि हरिहरन यांच्यासोबत त्यांनी उत्कृष्ट गझल गायल्या.

हे देखील वाचा : “शिक्षणाची नौका हाती नव्हती, पण संगीताने गाठला सुरांचा किनारा!” आशा भोसलेंचं शिक्षण काय?

‘रंगीला’ चित्रपटातील उर्मिला मातोंडकरसाठी आशा भोसलेही ‘याई रे याई रे जोर लगा के नची रे’ हे गाणे गातील असा अंदाज कोणी बांधला असेल? त्यांच्या उल्लेखनीय मराठी भक्तीगीतांमध्ये “दिसम जातिल दिसम येतिल, भोग सरनिल, सुख येल,” “भटुकळीच्या खेळमधली राजा आणि राणी,” आणि “फिते अंधाराचे जले, झाले मोकळे आकाश” यांचा समावेश आहे. आपल्या बहिणीप्रमाणेच ९२ वर्षांचे दीर्घायुषी असलेल्या आशा भोसले इतक्या उत्कट होत्या की, त्यांनी २०२३ मध्ये आपल्या ९० व्या वाढदिवसानिमित्त दुबईमध्ये एक भव्य कार्यक्रम आयोजित केला होता.

त्यांना त्यांच्या कलेसाठी दादासाहेब फाळके पुरस्कार आणि पद्मश्री पुरस्कार मिळाला. त्यांना विभूषण आणि महाराष्ट्र भूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. त्यांच्या निधनाने संगीत विश्वातील एक तेजस्वी तारा काळाच्या ओघात नाहीसा झाला आहे. आशा त्यांच्या मधुर, चैतन्यमय आणि प्रेमळ गीतांमुळे कायम जिवंत राहतील. त्यांचे जीवन म्हणजे हिंदी चित्रपट संगीताच्या विकासाचा एक प्रवास होता.

लेख – चंद्रमोहन द्विवेदी 

 

याचे मूळ आर्टिकल वाचण्यासाठी आपण https://navbharatlive.com/ यावर क्लिक करावे