गुरुवार, 8 ऑक्टोबर 2026
Indian Air Force Day: 8 ऑक्टोबर रोजी का साजरा केला जातो भारतीय हवाई दल दिन? जाणून घ्या इतिहास आणि महत्त्व ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
दरवर्षी ८ ऑक्टोबर हा दिवस प्रत्येक भारतीयासाठी अत्यंत अभिमानाचा आणि आदराचा असतो. हा तो दिवस आहे जेव्हा आपण भारताच्या आकाशाचे रक्षण करणाऱ्या, सीमेवर डोळ्यात तेल घालून पहारा देणाऱ्या आणि कठीण प्रसंगात देशवासीयांचे प्राण वाचवणाऱ्या ‘भारतीय हवाई दलाचा’ (Indian Air Force Day) गौरव करतो. १९३२ मध्ये स्थापन झालेल्या भारतीय हवाई दलाने आज जगातील सर्वोत्तम आणि आधुनिक हवाई दलांमध्ये आपले स्थान निर्माण केले आहे. भारतीय हवाई दलाचे ब्रीदवाक्य ‘नभः स्पृषम् दीप्तम्’ (आकाशाला स्पर्शिणारे तेज) हे केवळ एक वाक्य नसून प्रत्येक वायुवीराच्या धमन्यांमध्ये वाहणाऱ्या धैर्याचे आणि निष्ठेचे प्रतीक आहे.
८ ऑक्टोबर १९३२ रोजी ब्रिटिश राजवटीत ‘रॉयल इंडियन एअर फोर्स’ म्हणून या दलाची पायाभरणी झाली. सुरुवातीला केवळ काही विमाने आणि हाताच्या बोटांवर मोजण्याइतके हवाई सैनिक यांच्यापासून सुरू झालेला हा प्रवास आज महाकाय आधुनिक स्वरूपात आपल्यासमोर आहे. १९५० मध्ये भारताला प्रजासत्ताक दर्जा मिळाल्यानंतर ‘रॉयल’ हा शब्द हटवून याचे नाव अधिकृतपणे ‘भारतीय हवाई दल’ असे करण्यात आले. स्वातंत्र्यानंतरच्या प्रत्येक युद्धात – मग ते १९४-४८ चे युद्ध असो, १९६५ चे भारत-पाक युद्ध, १९७१ चे बांगलादेश मुक्ती युद्ध किंवा १९९९ चे कारगिल युद्ध असो – भारतीय हवाई दलाने आपल्या अचाट पराक्रमाने शत्रूचे दात खाटा केले आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Nobel Prize 2026: विज्ञानविश्वात ऐतिहासिक क्षण! प्रकाशाने मेंदूतील पेशींवर नियंत्रण मिळवणाऱ्या 3 महान शास्त्रज्ञांना नोबेल जाहीर
आजचे भारतीय हवाई दल हे केवळ परंपरेने समृद्ध नसून तंत्रज्ञानाच्या बाबतीतही अत्यंत प्रगत आहे. गाझियाबादमधील हिंडन हवाई तळासह देशभरातील विविध तळांवर आयोजित केल्या जाणाऱ्या एअर शो आणि संचलनामध्ये या ताकदीची झलक पाहायला मिळते. राफेल (Rafale), सुखोई-३० एमकेआय (Sukhoi Su-30MKI), मिराज-२००० (Mirage 2000), आणि स्वदेशी बनावटीचे तेजस (Tejas) यांसारखी लढाऊ विमाने जेव्हा आकाशात चित्तथरारक कसरती करतात, तेव्हा पाहणाऱ्यांचे डोळे विस्फारतात. याशिवाय सी-१७ ग्लोबमास्टर (C-17 Globemaster), सी-१३०जे सुपर हर्क्युलिस आणि चिनूक व अपाचे यांसारखे अत्याधुनिक हेलिकॉप्टर्स हवाई दलाची वाहतूक व लढाऊ क्षमता कैक पटीने वाढवतात.
भारतीय हवाई दलाचे योगदान केवळ युद्धापुरते मर्यादित नाही. जेव्हा जेव्हा देशावर किंवा शेजारील देशांवर नैसर्गिक आपत्ती कोसळते, तेव्हा हवाई दल सर्वात आधी मदतीसाठी धावून जाते. मग ते उत्तराखंडमधील भीषण पूर असो, केरळमधील जलप्रलय असो किंवा कोरोना महामारीच्या काळात प्राणवायू (ऑक्सिजन) आणि वैद्यकीय सामग्रीची वाहतूक असो – आपल्या वायुवीरांनी स्वतःच्या जिवाची पर्वा न करता लाखो लोकांचे प्राण वाचवले आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Yemen Houthi war : येमेनमध्ये मोठा युद्धघोष! सरकारने हुथी विद्रोहींविरोधात पुकारले अंतिम युद्ध; भूभाग मुक्त करण्याची घेतली शपथ
भारतीय हवाई दल दिन हा केवळ एक लष्करी उत्सव नसून संपूर्ण देशाने एकत्र येऊन आपल्या सैनिकांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा प्रसंग आहे. आज जेव्हा आपण आपल्या घरात सुरक्षित झोपतो, तेव्हा आपल्या डोक्यावर भारतीय हवाई दलाची विमाने अहोरात्र पहारा देत असतात. या दिवशी आपण त्या सर्व अमर जवानांना आणि सैनिकांना सलाम करतो ज्यांनी मातृभूमीच्या रक्षणासाठी आपले प्राण पणाला लावले.
