World Silambam Day: केवळ काठी फिरवण्याची कला नाही, तर हा आहे भारताचा प्राचीन युद्धवारसा; जाणून घ्या 'सिलंबम'चे महत्त्व ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आपल्या भारत देशाला प्राचीन कला, संस्कृती आणि गौरवशाली युद्धपरंपरेचा मोठा वारसा लाभला आहे. काळाच्या ओघात अनेक विदेशी मार्शल आर्ट्स प्रकार आपल्याकडे लोकप्रिय झाले, परंतु आपल्याच मातीत जन्मलेल्या अनेक अद्भुत युद्धकलांचा आपल्याला विसर पडत चालला आहे. अशाच एका अत्यंत प्राचीन, वेगवान आणि प्रभावी भारतीय युद्धकलेचे नाव म्हणजे ‘सिलंबम’ (Silambam). या ऐतिहासिक कलेचे जतन, प्रचार आणि तिचे अनन्यसाधारण महत्त्व संपूर्ण जगासमोर अधोरेखित करण्यासाठी दरवर्षी २२ नोव्हेंबर रोजी ‘जागतिक सिलंबम दिन’ (World Silambam Day) अत्यंत उत्साहात साजरा केला जातो.
दक्षिण भारतातील तामिळनाडू राज्यात उगम पावलेली ही युद्धकला मुख्यत्वे एका लांब बांबूच्या काठीच्या अत्यंत कुशल आणि वेगवान वापरावर आधारित आहे. आजच्या धकाधकीच्या आणि असुरक्षिततेच्या काळात, जेव्हा प्रत्येक व्यक्तीला उत्तम शारीरिक तंदुरुस्ती (Fitness) आणि आत्मसंरक्षणाची नितांत गरज भासत आहे, तेव्हा सिलंबम एक अत्यंत प्रभावी, नैसर्गिक आणि सहज उपलब्ध होणारा पर्याय म्हणून पुन्हा एकदा जागतिक स्तरावर उदयास येत आहे.
सिलंबम या शब्दाचा अर्थच मुळात त्याच्या रचनेचे गुपित उलगडतो. तमिळ भाषेतील ‘सिलम’ म्हणजे डोंगर आणि ‘बंबू’ किंवा ‘कंबू’ म्हणजे बांबूची काठी. प्राचीन काळी तामिळनाडू आणि केरळच्या सीमेवरील कुरिंजी डोंगराळ भागात राहणारे लोक जंगली श्वापदांपासून आणि शत्रूंपासून स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी विशेष प्रकारच्या मजबूत बांबूच्या काठीचा वापर करत असत. पुढे जाऊन या स्वसंरक्षणाच्या तंत्राचे एका शास्त्रशुद्ध आणि अत्यंत प्रगत युद्धकलेत रूपांतर झाले.
An incredible display of the ancient martial art form Silambam effectively combining grace, speed, power and fluid technique. #TeamLostTemples https://t.co/0cdQ6pZuxw — Vertigo_Warrior (@VertigoWarrior) April 1, 2020
credit – social media and Twitter
या कलेचा इतिहास किमान २,००० ते ३,००० वर्षांहून अधिक जुना असल्याचे मानले जाते. प्राचीन तमिळ ‘संगम साहित्यात’ आणि ‘सिलप्पादिकारम’ या महाकाव्यात सिलंबमचे सविस्तर उल्लेख आढळतात. प्राचीन काळात चोळ, चेर आणि पांड्य राजांच्या सैन्यात सैनिकांना युद्धाचे प्रशिक्षण देताना सिलंबमचा प्रामुख्याने वापर केला जात असे. इतकेच नव्हे, तर प्राचीन मदुराई शहरातून व्यापार करणाऱ्या परदेशी व्यापाऱ्यांमार्फत ही बांबूची काठी आणि युद्धकला रोम, ग्रीस, इजिप्त आणि मध्य पूर्वेकडील देशांपर्यंत पोहोचली होती. ब्रिटीश राजवटीत भारतीयांच्या एकजुटीला आणि युद्धकौशल्याला घाबरून इंग्रजांनी या कलेवर बंदी घातली होती; मात्र स्वातंत्र्यानंतर या कलेने पुन्हा एकदा नव्या जोमाने भरारी घेतली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Cyclone Akvan : मुद्राची वाढती उष्णता की एल निनो? ‘अर्णब-मुरासू’नंतर ‘अकवान’ वादळाने वाढवली चिंता; वाचा तज्ज्ञांचे विश्लेषण
अनेकांना वाटते की सिलंबम म्हणजे केवळ हातात काठी घेऊन वेगाने फिरवणे; परंतु प्रत्यक्षात हे एक अत्यंत सूक्ष्म आणि वैज्ञानिक शास्त्र आहे. सिलंबम खेळताना खेळाडूच्या संपूर्ण शरीराचा एकाच वेळी व्यायाम होतो. यामध्ये पायांच्या हालचालींना (Footwork) अनन्यसाधारण महत्त्व असते. सुमारे १६ प्रकारच्या वेगवेगळ्या पावलांच्या हालचालींवर प्रभुत्व मिळवावे लागते, ज्यामुळे शरीराचा तोल आणि चपळता कमालीची वाढते.
सिलंबम हे केवळ समोरच्या शत्रूपासून बचाव करण्याचे किंवा आत्मसंरक्षणाचे साधन नाही, तर ते मानसिक एकाग्रता, शारीरिक संतुलन आणि कठोर शिस्तीचे एक उत्तम उदाहरण आहे. जेव्हा एखादा खेळाडू वाऱ्याच्या वेगाने बांबूची काठी फिरवतो, तेव्हा त्याचे डोळे, मेंदू आणि हात-पाय यांच्यात अचूक समन्वय (Hand-Eye Coordination) असणे आवश्यक असते. क्षणभराचेही दुर्लक्ष महागात पडू शकते, त्यामुळे सराव करणाऱ्या व्यक्तीची एकाग्रता आणि निर्णयक्षमता प्रचंड सुधारते. याशिवाय, हृदयविकाराचा धोका कमी करणे, स्नायूंना बळकटी देणे, शरीराची लवचिकता वाढवणे आणि मानसिक तणाव दूर करण्यासाठी हा एक सर्वोत्तम कार्डिओ व्यायाम ठरतो.
‘वर्ल्ड सिलंबम असोसिएशन’ (World Silambam Association) आणि जगभरातील अनेक सांस्कृतिक संघटनांच्या पुढाकाराने हा विशेष दिवस साजरा केला जातो. या दिवसाचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे आजच्या डिजिटल युगात अडकलेल्या तरुण पिढीला आपल्या समृद्ध आणि गौरवशाली सांस्कृतिक वारशाशी पुन्हा एकदा जोडणे हे आहे. तसेच, ज्या गुरूंनी आणि प्रशिक्षकांनी अत्यंत कठीण काळातही ही प्राचीन विद्या जिवंत ठेवली, त्या प्रशिक्षकांचा आणि राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाचे नाव उज्ज्वल करणाऱ्या खेळाडूंचा सन्मान करणे हा देखील यामागचा प्रमुख हेतू आहे.
आज सिलंबम केवळ भारतापुरते मर्यादित राहिलेले नाही. मलेशिया, सिंगापूर, श्रीलंका, अमेरिका, ब्रिटन आणि फ्रान्स यांसारख्या अनेक देशांमध्ये सिलंबमचे प्रशिक्षण वर्ग चालवले जातात आणि तिथे मोठ्या प्रमाणावर स्पर्धाही भरवल्या जातात. या प्राचीन भारतीय युद्धकलेला ऑलिम्पिकसारख्या जागतिक क्रीडा स्पर्धांमध्ये स्थान मिळवून देण्यासाठी जगभरातील सिलंबम प्रेमी प्रयत्नशील आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Global Fight Against Crime: सीमापार गुन्हेगारीचा भस्मासुर रोखण्यासाठी जागतिक एकजूट आवश्यक; जाणून घ्या 15 नोव्हेंबरचे महत्त्व
आजच्या काळात महिला आणि लहान मुलांच्या सुरक्षेचा प्रश्न अत्यंत ऐरणीवर आला आहे. अशा वेळी महागड्या उपकरणांऐवजी हातातील साध्या बांबूच्या काठीने किंवा दैनंदिन जीवनातील कोणत्याही वस्तूने स्वतःचे रक्षण कसे करावे, हे सिलंबम शिकवते. त्यामुळे शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये या खेळाचा समावेश करण्याची मागणी जोर धरत आहे.
जागतिक सिलंबम दिनानिमित्त देशभरात आणि परदेशातही विविध कार्यशाळा, थरारक प्रात्यक्षिके, चर्चासत्रे आणि राज्य व राष्ट्रीय स्तरावरील स्पर्धांचे आयोजन केले जाते. या माध्यमातून सामान्य नागरिकांमध्ये जनजागृती निर्माण केली जाते, जेणेकरून पुढील पिढी या कलेकडे केवळ एक खेळ म्हणून न पाहता एक जीवनशैली आणि आपला अभिमान म्हणून पाहू शकेल.
Ans: सिलंबम ही भारतातील तामिळनाडू राज्यात उगम पावलेली एक प्राचीन पारंपरिक युद्धकला (Martial Art) आहे, जी प्रामुख्याने लांब बांबूच्या काठीच्या कौशल्यावर आणि वेगवान हालचालींवर आधारित असते.
Ans: दरवर्षी २२ नोव्हेंबर रोजी जागतिक सिलंबम दिन साजरा केला जातो. या प्राचीन भारतीय युद्धकलेचे जतन करणे, तिचा प्रचार करणे आणि तरुण पिढीला या वारशाशी जोडणे हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.
Ans: सिलंबममुळे प्रभावी आत्मसंरक्षणाचे धडे मिळतात, तसेच मानसिक एकाग्रता, शारीरिक संतुलन, लवचिकता, स्नायूंची ताकद आणि कठोर शिस्त विकसित होते.






