world bee day 20 may 2026 importance of honey bees extinction threat humanity
World Bee Day 2026 Theme : निसर्गाने निर्माण केलेल्या प्रत्येक जीवाचा या पृथ्वीवर एक विशिष्ट हेतू आहे, पण त्यातल्या त्यात मानवी अस्तित्वाला थेट जोडणारा एक छोटासा जीव म्हणजे ‘मधमाशी’. दरवर्षी २० मे हा दिवस जगभरात ‘जागतिक मधमाशी दिन’ (World Bee Day) म्हणून साजरा केला जातो. २०१७ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) या दिवसाची अधिकृत घोषणा केली होती. या दिवसाचा मुख्य उद्देश हा आहे की, लोकांनी केवळ मधाचा एक गोड स्त्रोत म्हणून मधमाश्यांकडे न पाहता, आपली संपूर्ण परिसंस्था (Ecosystem) जिवंत ठेवणाऱ्या एका महान परागकण वाहकाच्या रूपात त्यांचे महत्त्व समजून घ्यावे. आजच्या आधुनिक युगात जर आपण या लहान जीवाचे रक्षण केले नाही, तर भविष्यात मानवजातीला मोठ्या अन्नसंकटाचा सामना करावा लागू शकतो.
अनेक लोकांना असे वाटते की मधमाश्यांचे काम फक्त मध गोळा करणे आणि पोळे बनवणे एवढेच आहे. पण वास्तवात परिस्थिती खूप वेगळी आहे. आपण जे अन्न रोज खातो, त्यातील तब्बल ७५% पिकांचे आणि जगभरातील ९०% जंगली फुलांचे अस्तित्व हे पूर्णपणे मधमाश्यांच्या परागीभवन (Pollination) प्रक्रियेवर अवलंबून असते. जेव्हा मधमाशी एका फुलावरून दुसऱ्या फुलावर बसते, तेव्हा ती नकळतपणे वनस्पतींच्या प्रजननास मदत करते. सफरचंद, बदाम, टोमॅटो, कॉफी, आणि अनेक प्रकारच्या भाज्या व फळे यांचे उत्पादन मधमाश्यांशिवाय होणे अशक्य आहे. म्हणूनच, शास्त्रज्ञ आल्बर्ट आईन्स्टाईन यांनी म्हटले होते की, जर पृथ्वीवरून मधमाश्या नाहीशा झाल्या, तर मानवजात अवघ्या चार वर्षांत नष्ट होईल.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : War Alert: आता युद्धाची वेळ! अमेरिकेच्या छातीवर रशिया आणि इराणचे ‘300’ ड्रोन तैनात; ट्रम्पचा क्युबाला थेट लष्करी कारवाईचा इशारा
२० मे या तारखेला एक ऐतिहासिक महत्त्व आहे. आधुनिक मधमाशी पालन तंत्रज्ञानाचे जनक मानले जाणारे अँटोन जानसा (Anton Janša) यांचा जन्म २० मे १७३४ रोजी झाला होता. त्यांनी मधमाश्यांच्या वर्तनाचा आणि त्यांच्या कार्यपद्धतीचा सखोल अभ्यास करून जगाला मधमाशी पालनाचे महत्त्व पटवून दिले होते. त्यांच्या याच योगदानाचा आदर करण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांनी त्यांचा जन्मदिवस ‘जागतिक मधमाशी दिन’ म्हणून निवडला. आज जगभरातील शाळा, कृषी विद्यापीठे, पर्यावरण संस्था आणि शेतकरी गट या दिवशी विविध मोहिमा राबवून लोकांमध्ये जनजागृती निर्माण करत आहेत.
सध्याच्या काळात मधमाश्यांच्या अस्तित्वावर खूप मोठे संकट आले आहे. शेतात केला जाणारा रासायनिक कीटकनाशकांचा अमर्याद वापर, मोबाईल टॉवर्सचे रेडिएशन, सिमेंटची जंगले उभारण्यासाठी होणारी वृक्षतोड आणि जागतिक तापमानवाढ (Global Warming) यामुळे मधमाश्यांचे नैसर्गिक अधिवास नष्ट होत आहेत. त्यांच्या अनेक प्रजाती आता नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहेत. जर ही घसरण अशीच सुरू राहिली, तर केवळ जैवविविधता धोक्यात येणार नाही, तर जागतिक स्तरावर शेतीचे उत्पादन घटून भूकमारीची मोठी समस्या निर्माण होईल.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : China Earthquake : चीनमध्ये लोक गाढ झोपेत असतानाच भूकंपाचा महाभयंकर प्रहार; हाँगकाँगही हादरले, युद्धपातळीवर बचावकार्य सुरू
मधमाश्यांचे रक्षण करणे ही केवळ सरकारची किंवा पर्यावरणवाद्यांची जबाबदारी नाही, तर ती आपलीही आहे. आपल्या घराच्या गॅलरीत किंवा बागेत गॅलरी, झेंडू, सूर्यफूल किंवा तुळस यांसारखी मधमाश्यांना आकर्षित करणारी झाडे लावून आपण त्यांना मदत करू शकतो. शेतात रासायनिक खतांऐवजी सेंद्रिय पद्धतीचा वापर केल्यास या जीवांचे प्राण वाचू शकतात. तसेच, आपल्या परिसरात मधमाश्यांचे पोळे असल्यास त्यांना मारण्याऐवजी किंवा जाळण्याऐवजी सुरक्षितपणे कृत्रिमरीत्या हलवण्यासाठी तज्ज्ञांची मदत घेतली पाहिजे. या जागतिक मधमाशी दिनाच्या निमित्ताने आपण सर्वांनी या मुक्या आणि कष्टाळू जीवाचे रक्षण करण्याचा संकल्प केला पाहिजे.
.png "Videos"){kind=small}
