World Hepatitis Day: यकृताच्या ‘या’ सायलेंट किलर आजाराकडे करू नका दुर्लक्ष; जाणून घ्या बचाव आणि उपचारांचे उपाय

World Hepatitis Day जागतिक हिपॅटायटीस दिन दरवर्षी २८ जुलै रोजी साजरा केला जातो. हिपॅटायटीस या धोकादायक आजाराबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी आणि जगभरात प्रतिबंधात्मक उपायांना प्रोत्साहन देण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.

• २८ जुलै – जागतिक हिपॅटायटीस दिन
• ‘बी’ आणि ‘सी’ हे सर्वात धोकादायक प्रकार
• WHO चे २०३० पर्यंत निर्मूलनाचे लक्ष्य

आपल्या शरीरातील सर्वात महत्त्वाच्या अवयवांपैकी एक म्हणजे यकृत (Liver). पचनक्रियेपासून ते शरीरातील विषारी घटक बाहेर काढण्यापर्यंत अनेक महत्त्वाची कामे यकृत करत असते. परंतु, आधुनिक जीवनशैली, अस्वच्छता आणि विषाणूजन्य संसर्गामुळे या अवयवाला मोठा धोका निर्माण होतो. यातीलच एक गंभीर आणि प्राणघातक आजार म्हणजे हिपॅटायटीस (Hepatitis). या आजाराविषयी लोकांमध्ये जनजागृती निर्माण करण्यासाठी आणि त्यापासून बचाव करण्याचे मार्ग समजावून सांगण्यासाठी दरवर्षी २८ जुलै रोजी जगभरात ‘जागतिक हिपॅटायटीस दिन’ (World Hepatitis Day) साजरा केला जातो. नोबेल विजेते शास्त्रज्ञ डॉ. बारुक ब्लमबर्ग, ज्यांनी हिपॅटायटीस ‘बी’ विषाणूचा शोध लावला होता, त्यांच्या जयंतीनिमित्त हा दिवस पाळला जातो.

हिपॅटायटीस हा प्रामुख्याने विषाणूच्या संसर्गामुळे (Viral Infection) यकृताला येणारा दाह किंवा सूज होय. वैद्यकीय शास्त्रात या आजाराचे मुख्य पाच प्रकार वर्गीकृत केले गेले आहेत  हिपॅटायटीस A, B, C, D आणि E. या सर्व प्रकारांपैकी हिपॅटायटीस B आणि C हे दोन प्रकार अत्यंत घातक मानले जातात. याचे मुख्य कारण म्हणजे हे विषाणू शरीरात दीर्घकाळ टिकून राहतात आणि हळूहळू यकृत निकामी करणे (Liver Cirrhosis) किंवा यकृताचा कर्करोग (Liver Cancer) होण्यास कारणीभूत ठरतात. अनेकदा या आजाराची लक्षणे सुरुवातीच्या टप्प्यात स्पष्टपणे दिसून येत नाहीत, त्यामुळे याला ‘सायलेंट किलर’ असेही म्हटले जाते.

जागतिक आरोग्य संघटनेचे (WHO) २०३० निर्मूलनाचे लक्ष्य

जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) सार्वजनिक आरोग्याचा हा मोठा धोका लक्षात घेऊन २०३० पर्यंत जगभरातून हिपॅटायटीसचे पूर्ण निर्मूलन करण्याचे संकल्पित उद्दिष्ट ठेवले आहे. हे ध्येय साध्य करण्यासाठी जागतिक पातळीवर विविध आरोग्य उपक्रम राबवले जातात. या विशेष दिनानिमित्त ठिकठिकाणी मोफत रक्त तपासणी शिबिरे, मोफत लसीकरण मोहिमा आणि जनजागृतीपर कार्यशाळांचे आयोजन केले जाते. विशेषतः नवजात बालकांना जन्मानंतर लगेचच हिपॅटायटीस ‘बी’ ची लस देणे अत्यंत गरजेचे मानले गेले आहे, जेणेकरून भविष्यातील मोठा धोका टळू शकेल.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : NISAR: इस्रो-नासाच्या ‘निसार’ उपग्रहाचा मोठा खुलासा; व्हेनेझुएला भूकंपात जमीन 2 फूट सरकली, विनाशाचा भयानक चेहरा समोर

हिपॅटायटीस ‘A’ आणि ‘E’ प्रामुख्याने दूषित पाणी आणि अस्वच्छ अन्नातून पसरतात, तर हिपॅटायटीस ‘B’ आणि ‘C’ हे बाधित व्यक्तीच्या रक्ताद्वारे, असुरक्षित सुयांच्या वापराने किंवा असुरक्षित शारीरिक संबंधांमुळे पसरतात. त्यामुळे दररोजच्या आयुष्यात स्वच्छ पाणी पिणे, बाहेरचे अन्न खाताना खबरदारी बाळगणे, टॅटू किंवा वैद्यकीय उपचारादरम्यान निर्जंतुक सुयांचा वापर करणे आणि सुरक्षित जीवनशैलीचा अवलंब करणे हीच या आजाराविरुद्धची सर्वात मोठी ढाल आहे.

India’s Fight to Combat #Hepatitis ▪️India is dismantling healthcare barriers to meet its 2030 Hepatitis elimination goal ▪️The National Viral Hepatitis Control Programme integrates with national schemes to prevent infection and deliver free drugs and diagnostics ▪️It has… pic.twitter.com/x5NP6RpUqG — PIB India (@PIB_India) July 27, 2026

credit – social media and Twitter

लवकर निदान हाच सर्वात प्रभावी उपाय

‘जागतिक हिपॅटायटीस दिन’ आपल्याला सातत्याने आठवण करून देतो की, या आजारावर वेळेत निदान आणि योग्य उपचार शक्य आहेत. सुरुवातीच्या काळात थकवा, भूक न लागणे, डोळे किंवा त्वचा पिवळी पडणे (कावीळ), पोटदुखी अशी लक्षणे दिसल्यास तत्काळ तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आणि रक्ताची तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे. योग्य वेळी वैद्यकीय उपचार सुरू झाल्यास यकृताचे होणारे कायमस्वरूपी नुकसान सहज टाळता येते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Russia Economy: पुतीन सरकारच्या तिजोरीत खडखडाट! 25 वर्षांत पहिल्यांदाच रशियाने विकले 44 टन सोने, आता हिऱ्यांचा लिलाव

एक निरोगी आणि सशक्त समाज घडवण्यासाठी हिपॅटायटीसबद्दलचा संकोच आणि गैरसमज दूर करणे गरजेचे आहे. आपण स्वतः लसीकरण करून घेणे, इतरांना सुरक्षिततेच्या नियमांबद्दल सांगणे आणि वेळेवर आरोग्य तपासणी करणे हाच या दिवसाचा खरा संदेश आहे. चला, या २८ जुलैला यकृताच्या आरोग्याप्रती अधिक जागरूक बनूया आणि हिपॅटायटीसमुक्त भविष्यासाठी आपले योगदान देऊया!