अचूक निदानासाठी तपासणी यंत्रणा किती सक्षम? डेंग्यू, मलेरियाच्या रॅपिड टेस्टच्या अचूकतेबाबत प्रश्न उपस्थित
Health Update: डेंग्यू, चिकुनगुनिया आणि मलेरियासारख्या संसर्गजन्य आजारांच्या निदानासाठी रॅपिड टेस्टचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. कमी वेळेत प्राथमिक निदान करण्यासाठी या चाचण्या उपयुक्त ठरत असल्या, तरी त्यांचा पॉझिटिव्ह निकाल म्हणजे आजाराचे अंतिम निदान, असे मानता येत नाही. चाचण्यांची संवेदनशीलता आणि मर्यादा लक्षात घेऊन आवश्यकतेनुसार पुष्टीकारक तपासणी करणे महत्त्वाचे ठरते. मात्र प्रत्यक्ष निदान प्रक्रियेत या पुढील तपासण्या कशा केल्या जातात, नमुने कुठे पाठवले जातात आणि अहवाल मिळण्यास किती वेळ लागतो हे महत्त्वाचे ठरते.(फोटो सौजन्य – istock)
Health Tips: दोन आठवड्यांपासून खोकला थांबत नाहीये? दुर्लक्ष करू नका, असू शकतो गंभीर आजाराचा धोका
महाराष्ट्र असोसिएशन ऑफ प्रेक्टिसिंग पॅथॉलॉजिस्ट अॅड मायक्रोबायॉलॉजिस्टचे सदस्य डॉ. प्रसाद कुलकर्णी यांच्या मते, रॅपिड टेस्टचा मुख्य उद्देश प्राथमिक निदान करणे हा आहे. या चाचण्यांमध्ये फॉल्स पॉझिटिव्ह किंवा फॉल्स निगेटिव्ह निकाल येण्याची शक्यता असते.
रुग्णाची लक्षणे, वैद्यकीय तपासणी आणि आवश्यक प्रयोगशाळा चाचण्यांच्या आधारेच निदान निश्चित करणे महत्त्वाचे आहे. रॅपिड टेस्टवर सरसकट आक्षेप घेण्याऐवजी त्यांचा योग्य वापर, निकालांचे शास्त्रीय विश्लेषण आणि पुढील निदानाची सक्षम व्यवस्था आवश्यक असल्याचे डॉ. कुलकर्णी यांनी स्पष्ट केले.यंत्रणेतील वैद्यकीय अधिका-यांच्या माहितीनुसार डेंग्यूमध्ये आजाराच्या कालावधीनुसार एनएस१ किंवा आयजीएम एलायजा चाचणीचा आधार घेतला जातो. मलेरियामध्ये रक्ताच्या नमुन्याची मायक्रोस्कोपी करून परजीवीची उपस्थिती आणि प्रकार निश्चित केला जातो.
खांदा सतत दुखतोय? साधी वेदना समजून दुर्लक्ष करू नका; तज्ज्ञांचा महत्वाचा सल्ला
चिकुनगुनियामध्ये आयजीएम एलायजा किंवा आजाराच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात आरटीपीसीआर चाचणी केली जाते, मात्र या चाचण्यांची गरज आणि वेळ रुग्णाच्या आजाराच्या टप्प्यानुसार ठरते. महापालिका रुग्णालये, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे आणि खासगी प्रयोगशाळांमध्ये ही पुढील निदान प्रक्रिया कितपत काटेकोरपणे राबवली जाते, हा तपासणीचा महत्त्वाचा मुद्दा आहे. विशेषतः रॅपिड टेस्ट पॉझिटिव्ह आलेल्या रुग्णांपैकी किती जणांच्या नमुन्यांची पुष्टीकारक तपासणी होते, याची स्वतंत्र आकडेवारी उपलब्ध आहे का, हे स्पष्ट होणे गरजेचे आहे.
Ans: डेंग्यूच्या निदानासाठी NS1 अँटिजेन टेस्ट, IgM आणि IgG अँटीबॉडी टेस्ट तसेच आवश्यकतेनुसार इतर रक्त तपासण्या केल्या जातात.
Ans: डेंग्यू रॅपिड टेस्टची अचूकता चाचणीचा प्रकार, आजाराचा टप्पा आणि नमुना घेण्याची वेळ यावर अवलंबून असते. काही वेळा चुकीचा निगेटिव्ह किंवा पॉझिटिव्ह निकाल येऊ शकतो.
Ans: डेंग्यूसाठी NS1 अँटिजेन, IgM आणि CBC तर मलेरियासाठी रॅपिड अँटिजेन टेस्ट आणि परिधीय रक्तातील परजीवींची मायक्रोस्कोपी तपासणी महत्त्वाची ठरते.






