Net Run Rate म्हणजे नक्की काय? ज्यामुळे टी-२० वर्ल्ड कपमध्ये टीम इंडियाचं गणित फसलंय; जाणून घ्या कसं करतात कॅल्क्युलेशन

सध्याच्या परिस्थितीत क्रिकेट वर्तुळात 'नेट रन रेट' या शब्दाची सर्वाधिक चर्चा होत आहे. नक्की काय आहे हे समीकरण आणि ते टीम इंडियाचे नशीब कसे ठरवणार? जाणून घेऊया.

• Net Run Rate म्हणजे नक्की काय?
• ज्यामुळे टी-२० वर्ल्ड कपमध्ये टीम इंडियाचं गणित फसलंय
• जाणून घ्या कसं करतात कॅल्क्युलेशन

What exactly is Net Run Rate: २०२६ च्या टी-२० विश्वचषकात (T20 World Cup 2026) सुपर-८ फेरीचा थरार आता टोकाला पोहोचला आहे. मात्र, दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या मानहानिकारक पराभवाने भारतीय क्रिकेट चाहत्यांची चिंता वाढवली आहे. या पराभवामुळे टीम इंडिया (Team India) केवळ गुणांच्या शर्यतीतच मागे पडली नाही, तर त्यांच्या ‘नेट रन रेट’लाही (NRR) मोठा फटका बसला आहे. आता उपांत्य फेरीत प्रवेश करण्यासाठी भारताला उर्वरित दोन्ही सामने मोठ्या फरकाने जिंकणे अनिवार्य झाले आहे. सध्याच्या परिस्थितीत क्रिकेट वर्तुळात ‘नेट रन रेट’ या शब्दाची सर्वाधिक चर्चा होत आहे. नक्की काय आहे हे समीकरण आणि ते टीम इंडियाचे नशीब कसे ठरवणार? जाणून घेऊया.

नेट रन रेट म्हणजे नक्की काय?

मर्यादित षटकांच्या क्रिकेट स्पर्धांमध्ये (ODI आणि T20) जेव्हा दोन किंवा अधिक संघांचे गुण समान होतात, तेव्हा त्यांची क्रमवारी ठरवण्यासाठी ‘नेट रन रेट’ या सांख्यिकीय पद्धतीचा वापर केला जातो. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, एखादा संघ प्रति षटक किती सरासरीने धावा करतो आणि प्रति षटक किती सरासरीने धावा देतो, यातील फरकाला ‘नेट रन रेट’ म्हणतात. ज्या संघाचा नेट रन रेट जास्त, तो संघ गुणतालिकेत वरच्या स्थानी राहतो.

नेट रन रेट काढण्याचे सूत्र (Formula)

अनेकदा चाहते गुणतालिका अपडेट होण्याची वाट पाहतात, परंतु तुम्ही स्वतः देखील खालील सूत्राच्या साहाय्याने नेट रन रेट काढू शकता

धावांचा डोंगर आणि मोठा विजय; सेमीफायनलच्या शर्यतीत टिकण्यासाठी Team India ची कसरत? काय असतील समीकरणं?

उदाहरण: भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका सामना

भारताविरुद्धच्या पहिल्या सुपर 8 सामन्यात दक्षिण आफ्रिकेने त्यांच्या नियुक्त केलेल्या २० षटकांमध्ये १८७ धावा केल्या. प्रत्युत्तरात, टीम इंडियाने १११ धावा केल्या. त्या सामन्यात दक्षिण आफ्रिकेचा धावसंख्या ९.३५ होता, तर भारताचा ५.५५ होता. म्हणून, या सामन्यानंतर, दक्षिण आफ्रिकेचा नेट रन रेट (९.३५ – ५.५५) +३.८०० झाला, तर भारताचा नेट रन रेट -३.८०० झाला. या मोठ्या पराभवामुळे भारताचा नेट रन रेट उणे (-३.८००) झाला आहे, जो वेस्ट इंडिज आणि दक्षिण आफ्रिकेच्या तुलनेत खूपच कमी आहे.

नेट रन रेटचे महत्त्वाचे नियम

१. ऑल आऊट झाल्यास: जर एखादा संघ निर्धारित २० षटके खेळण्यापूर्वीच ऑल आऊट झाला, तर रन रेट काढताना त्यांनी खेळलेली षटके न धरता पूर्ण २० षटकेच गृहीत धरली जातात. यामुळे ऑल आऊट होणाऱ्या संघाचा रन रेट अधिक वेगाने खाली घसरतो.

२. लक्ष्य लवकर गाठल्यास: जर दुसऱ्यांदा फलंदाजी करणाऱ्या संघाने १५ षटकांतच विजय मिळवला, तर रन रेटसाठी केवळ १५ षटकेच मोजली जातात. यामुळे विजयी संघाचा रन रेट वेगाने सुधारतो.

३. पॉझिटिव्ह विरुद्ध नेगेटिव्ह: पॉझिटिव्ह (+) रन रेट म्हणजे तुम्ही प्रतिस्पर्ध्यापेक्षा वेगाने धावा करत आहात, तर नेगेटिव्ह (-) रन रेट म्हणजे तुम्ही धावा करण्यात किंवा रोखण्यात पिछाडीवर आहात.

टीम इंडियासाठी आता पुढची वाटचाल काय?

भारताला आता केवळ सामने जिंकून चालणार नाही, तर झिम्बाब्वे आणि वेस्ट इंडिजविरुद्ध मोठे विजय मिळवावे लागतील. जर दक्षिण आफ्रिका त्यांचे उर्वरित सामने हरली आणि भारताने दोन्ही सामने जिंकले, तरच टीम इंडिया उपांत्य फेरीची दावेदार ठरेल. मात्र, गुण समान झाल्यास सर्व मदार या ‘नेट रन रेट’वरच असेल.

29 बॉलमध्ये 24 धावा, अभिषेक शर्मा ना तिलक वर्मा…; ‘हा’ फिनिशर टीम इंडियासाठी ठरतोय सर्वात मोठी डोकेदुखी?