AI क्रांती की संकट? मशीन्सवरचं मानवी नियंत्रण संपणार? तज्ज्ञांच्या इशाऱ्याने जगभरात वाढली चिंता

कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) मानवाचे काम अधिक वेगाने आणि अचूकपणे करू शकते, याबाबत आतापर्यंत चर्चा होत होती. मात्र आता AI च्या वाढत्या क्षमतांमुळे भविष्यात माणूसच मशीनवरील नियंत्रण गमावू शकतो, अशी गंभीर चिंता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

• जगातील आघाडीच्या AI तज्ज्ञांनी प्रगत AI च्या विकासाचा वेग कमी करण्याचा किंवा तात्पुरता थांबवण्याचा विचार करण्याचा सल्ला दिला आहे.
• ‘रिकर्सिव्ह सेल्फ-इम्प्रूव्हमेंट’मुळे AI स्वतःहून अधिक शक्तिशाली AI मॉडेल्स तयार करू शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
• सध्या 80% पेक्षा जास्त नवीन संगणकीय कोड AI लिहित असून मानवाची भूमिका हळूहळू मार्गदर्शकापुरती मर्यादित होत आहे.

एआय बद्दल आतापर्यंत सामान्य माणसाच्या मनात फक्त हेच प्रश्न होते की, ते मानवाचे काम किती वेगाने करू शकते किंवा यामुळे नोकऱ्या तर जाणार नाहीत ना? परंतु, विज्ञानाच्या जगात आता यापेक्षा कितीतरी मोठी आणि भीतीदायक चिंता निर्माण झाली आहे. एआयचा असाच विचार न करता विकास केला गेला, तर येणाऱ्या काळात माणूस मशिन्सवरील आपले नियंत्रण पूर्णपणे गमावून बसेल, असा इशारा जगातील आघाडीच्या तज्ज्ञांनी दिला आहे.

Free Fire Max: गेममध्ये सुरु झाला Faded Wheel ईव्हेंट! स्पिन करा आणि जिंका मजेदार रिवॉर्ड्स… वाचा प्रोसेस

जगातील सर्वात मोठ्या एआय कंपन्यांपैकी एक ‘अँथ्रॉपिक’ ने एक धक्कादायक विधान केले आहे. जॅक क्लार्क यांच्या मते, जगाने सर्वात प्रगत एआयच्या विकासाचा वेग काही काळासाठी कमी करण्याचा किंवा तात्पुरता थांबवण्याचा पर्याय खुला ठेवला पाहिजे. जगभरात लिहिले जाणारे ८०% पेक्षा जास्त नवीन कॉम्प्युटर कोड आता माणूस लिहीत नाही, असा दावा करण्यात आला आहे. (फोटो सौजन्य – Pinterest) 

‘रिकर्सिव्ह सेल्फ-इम्प्रूव्हमेंट’ म्हणजे?

याला सोप्या शब्दात ‘मशिनद्वारे मशिनची निर्मिती म्हणता येईल. समजा, एआयचे व्हर्जन १ स्वतःच्या बुद्धीने व्हर्जन २ बनवते. त्यानंतर दुसरे मॉडेल स्वतःहून तिसरे मॉडेल बनवते. ही प्रक्रिया इतक्या वेगाने चालते की प्रत्येक नवीन मॉडेल मागील मंडिलपेक्षा हजार पटीने अधिक बुद्धिमान आणि सक्षम होत जाते. या चक्रात माणूस कुठेही मध्यभागी नसतो.

फक्त रिसर्च डायरेक्टर

काही वर्षांपूर्वीपर्यंत एआय फक्त तेच करायचा जे माणूस त्याला सांगायचा. परंतु, आता ते स्वतःच समस्यांवर उपाय शोधू लागले आहे. उदाहरणार्थ, गुगल डीपमाइडच्या ‘अल्फा इव्हॉल्व या एआय सिस्टीमने मानवी मदतीशिवाय स्वतःच डेटा सेंटर्सची कार्यपद्धती सुधारण्याचे आणि एआय ट्रेनिंग सुधरफास्ट करण्याचे नवीन मार्ग शोधून काढले आहेत. शास्त्रज्ञांनुसार, भविष्यात माणूस मुख्य संशोधक राहणार नाही, तर फक्त एक ‘रिसर्च डायरेक्टर बनून राहील, ज्याचे काम फक्त दुरून दिशा दाखवणे असेल.

Apple WWDC 2026: ईव्हेंटमध्ये नव्या macOS 27 Golden Gate चं अनावरण! Mac यूजर्सचा अनुभव बदलणार, जाणून घ्या खास फीचर्स

आधी व आता झालेला बदल

सॉफ्टवेअर कोड लिहिणे: पूर्वी १००% कॉम्प्यूटर कोड मानवी डेव्हलपर्स स्वतः चे डोके चालवून लिहायचे. आता एआय स्वतः ८०% पेक्षा जास्त कोड लिहीत आहे. २०१९ मध्ये एका प्रगत एआय मॉडेलला ट्रेन करण्यासाठी १६८ तास लागले होते. प्रसिद्ध संशोधक आंदेज कारपेंशी यांनी आधुनिक एआय एजंटच्या मदतीने हेच काम अवघ्या ३ तासांत करून दाखवले.

निर्णय घेण्याची क्षमता: पूर्वी एआय फक्त एका कॅल्क्युलेटरसारखे होते, जे मानवी आदेशांचे पालन करायचे. आता एआय स्वतःच गुंतागुंतीच्या समस्यांवर नवीन उपाय शोधत आहे.

मानवाची भूमिका : माणूसच तंत्रज्ञानाचा मुख्य सर्वकाही होता. आता माणूस केवळ ‘रिसर्व डायरेक्टर’ किंवा मार्गदर्शक या भूमिकेपर्यंतच मर्यादित असतो.