उत्तरपत्रिका तपासणीत AI ची एंट्री! CBSE ने सुरू केली ऑन-स्क्रीन मार्किंग प्रणाली, विद्यार्थ्यांसाठी बदलणार मूल्यांकनाची पद्धत

सीबीएसई १२वीच्या उत्तरपत्रिका तपासणीसाठी ऑन-स्क्रीन मार्किंग प्रणाली वापरणार आहे. या प्रक्रियेत उत्तरपत्रिका स्कॅन करून शिक्षक संगणकावर तपासत आहेत, तर पुढील टप्प्यात कृत्रिम बुद्धिमत्ता सहाय्यक भूमिका बजावणार आहे.

• सुमारे १ कोटी उत्तरपत्रिकांची ३२ कोटी पाने स्कॅन करून डिजिटल स्वरूपात तपासली जात आहेत.
• एआय प्राथमिक मूल्यांकन करेल, पण अंतिम गुण देण्याचा अधिकार शिक्षकांकडेच राहील.
• यामुळे विद्यार्थ्यांच्या उत्तरलेखन शैलीतही बदल होऊन मुद्देसूद आणि कीवर्ड-आधारित लेखनाला प्राधान्य मिळेल.

सीबीएसईने यावर्षी इयत्ता १२वीच्या परीक्षांसाठी डिजिटल तपासणी, म्हणजेच ऑन-स्क्रीन मार्किंग, सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत, शिक्षक सुमारे १ कोटी उत्तरपत्रिकांची ३२ कोटी पाने स्कॅन करून संगणकावर तपासत आहेत. पारदर्शक, जलद आणि अचूक मूल्यांकनासाठी ही प्रक्रिया राबविण्यात आली आहे, ज्यामध्ये उत्तरपत्रिका परीक्षा केंद्रावरच डिजिटल स्वरूपात जतन केल्या जातात. पुढील टप्प्यात, ही प्रक्रिया इयत्ता १०वीच्या बोर्ड परीक्षांसाठीही लागू केली जाईल.

Free Fire Max: डायमंड्स खर्च करा आणि जिंका भन्नाट बंडल्स! Funny Ring इव्हेंट गेमर्ससाठी ठरणार खास

तज्ज्ञांच्या मते, उत्तरपत्रिका तपासणीमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) लागू करण्याच्या दिशेने हे एक मोठे पाऊल आहे. यामुळे शिक्षण व्यवस्थेत एक मोठा बदल घडून येईल. अनेक शिक्षण मंडळांनी उत्तरपत्रिका तपासणी प्रक्रियेत कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर करण्याची तयारी आधीच सुरू केली आहे. यामुळे उत्तरपत्रिका तपासणी प्रक्रिया पूर्णपणे डिजिटल आणि तंत्रज्ञान-आधारित होऊ शकते, ज्यामुळे निकाल प्रक्रिया अधिक जलद आणि पारदर्शक होण्याची अपेक्षा आहे. (फोटो सौजन्य – AI Created)

शिक्षकांची गरज कायम राहील

शिक्षण तज्ञांच्या मते, मूल्यांकनामध्ये एआय केवळ सहाय्यक भूमिका बजावेल. अंतिम गुण देण्याचा अधिकार परीक्षकाकडेच राहील. नवीन प्रणालीमध्ये, प्रक्रियेमध्ये सर्वप्रथम उत्तरपत्रिका स्कॅन केल्या जातील. एआय प्राथमिक मूल्यांकन करेल. शिक्षक डिजिटल स्क्रीनवर उत्तरपत्रिका पाहून गुणांची पडताळणी करतील. परीक्षकाच्या मंजुरीनंतर अंतिम निकाल जाहीर केला जाईल. याचा अर्थ, मशीन गती देईल आणि शिक्षक अंतिम निर्णय घेतील.

उत्तरपत्रिका डिजिटल स्वरूपात

सीबीएसईच्या अलीकडील बदलांनुसार, विद्यार्थ्यांच्या उत्तरपत्रिका प्रथम स्कॅन करून डिजिटल स्वरूपात रूपांतरित केल्या जातात. त्यानंतर शिक्षक स्क्रीनवर गुण देतात. पुढील टप्प्यात, एआय सॉफ्टवेअर उत्तरे वाचून त्यांचे विश्लेषण करेल. हे तंत्रज्ञान प्रामुख्याने तीन स्तरांवर काम करेल.

हस्ताक्षर ओळख

एआय विद्यार्थ्यांच्या हस्ताक्षराचे मजकुरात रूपांतर करेल. आधुनिक प्रणाली हिंदी आणि इंग्रजी दोन्ही भाषा समजण्यास सक्षम आहेत.

आशय विश्लेषण

आदर्श उत्तर आणि स्थापित गुणदान योजनेच्या आधारे, सॉफ्टवेअर उत्तरपत्रिकेतील महत्त्वाचे मुद्दे ओळखेल, ज्यात अचूक तथ्ये, महत्त्वाचे शब्द, पायऱ्या किंवा सूत्रे, आकृत्या किंवा उदाहरणे यांचा समावेश असेल. याच्या आधारे, प्रणाली प्राथमिक गुण सुचवेल.

स्मार्ट मार्किंग आणि मॉडरेशन

उत्तर केवळ लांबी वाढवणारा मजकूर नसून विषयाशी संबंधित आहे की नाही, हे देखील एआय तपासू शकते.

Honor ने पुन्हा केला धमाका! 12GB रॅम आणि 7,000mAh बॅटरीसह नवा 5G फोन बाजारात दाखल, जाणून घ्या किंमत

विद्यार्थ्यांची शैली बदलेल

तज्ञांच्या मते, नवीन मूल्यांकन प्रणाली विद्यार्थ्यांच्या लेखन शैलीतही बदल घडवू शकते. यामुळे मुद्द्यांमध्ये उत्तरे लिहिणे, स्पष्ट शीर्षके आणि उपशीर्षक देणे, कीवर्ड-आधारित उत्तरे आणि टप्प्याटप्प्याने उत्तरे देण्याची आधुनिक शैली विकसित होईल. यामुळे लांबलचक उत्तरांची गरज नाहीशी होईल, परंतु अचूक आणि विषय-विशिष्ट उत्तरांना प्राधान्य दिले जाईल.

परीक्षकांची वाढती संख्या : एक आव्हान

दरवर्षी लाखो उत्तरपत्रिका तपासणे हे एक मोठे आव्हान आहे. पारंपरिक प्रणालीला अनेक समस्यांना तोंड द्यावे लागले आहे. मूल्यांकनाला खूप वेळ लागतो. वेगवेगळ्या परीक्षकांच्या वेगवेगळ्या गुणदान पद्धतींमुळे प्रश्न निर्माण होतात. एकूण बेरीज किंवा गुण देताना होणाऱ्या चुकांमुळे फेरतपासणी करावी लागते, एआय-आधारित प्रणाली या समस्या कमी करण्याच्या दिशेने एक पाऊल मानली जाते.