Uranium Price: सोन्यापेक्षा महाग असणारे युरेनियम ऑस्ट्रेलिया कोणत्या देशांना विकतो? नुकताच भारताशी झालाय मोठा करार

Australia Uranium : ऑस्ट्रेलियाकडे जगातील सर्वात मोठा युरेनियमचा साठा आहे, जो जागतिक साठ्याच्या अंदाजे २८% ते ३५% आहे. एवढा प्रचंड साठा असूनही, हा देश जगातील सर्वात कठोर निर्यात धोरणांपैकी एकाचे पालन करतो.

• भारत-ऑस्ट्रेलिया अणुकरार
• कडक निर्यात धोरण
• किंमत आणि बाजारपेठ

जागतिक ऊर्जा क्षेत्रात सध्या मोठी उलथापालथ पाहायला मिळत आहे. स्वच्छ आणि प्रदूषणमुक्त ऊर्जेकडे (Clean Energy) जगाचा कल वाढत असतानाच, ‘युरेनियम’ (Uranium) या इंधनाला सोन्यासारखी किंमत आली आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या ऑस्ट्रेलिया दौऱ्याने भारत आणि ऑस्ट्रेलियामधील सामरिक व धोरणात्मक संबंधांना एक नवी उंची दिली आहे. या दौऱ्यात झालेल्या महत्त्वपूर्ण ‘नागरी अणुऊर्जा सहकार्य करारा’मुळे (Civil Nuclear Energy Agreement) भारताच्या अणू प्रकल्पांना ऑस्ट्रेलियाकडून मोठ्या प्रमाणावर युरेनियम मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. हा करार भारताच्या ऊर्जा स्वावलंबनासाठी अत्यंत मैलाचा दगड ठरणार आहे. परंतु, युरेनियमचा एवढा मोठा साठा असणारा ऑस्ट्रेलिया प्रत्येक देशाला हे इंधन विकत नाही. चला जाणून घेऊया ऑस्ट्रेलियाचे युरेनियम धोरण, त्याचे ग्राहक देश आणि सध्याची आंतरराष्ट्रीय किंमत.

जगातील ३५% साठा, पण नियम अतिशय कडक!

ऑस्ट्रेलियाकडे जगातील सर्वात मोठा युरेनियमचा साठा आहे, जो एकूण जागतिक साठ्याच्या २८% ते ३५% एवढा प्रचंड आहे. एवढी मोठी क्षमता असूनही ऑस्ट्रेलिया जगातील सर्वात कठोर निर्यात धोरणांपैकी एकाचे पालन करतो. ऑस्ट्रेलिया अशाच देशांना युरेनियम विकतो ज्यांनी त्यांच्यासोबत द्विपक्षीय सुरक्षा करारावर (Bilateral Safeguards Agreement) स्वाक्षरी केली आहे. या करारांतर्गत खरेदीदार देशाला हे वचन द्यावे लागते की, या युरेनियमचा वापर केवळ शांततापूर्ण उद्देशांसाठी म्हणजेच नागरी वीज निर्मितीसाठीच केला जाईल. लष्करी किंवा अणू हत्यार बनवण्यासाठी याचा वापर केला जाणार नाही, याची खात्री आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्था (IAEA) करत असते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : PM Modi: ऑस्ट्रेलियन महिला कॅमेरामनच्या ‘अशा’ इशाऱ्याने पंतप्रधान मोदींनाही लावले मागे वळायला; ‘या’ मजेदार प्रसंगाचा VIDEO VIRAL

युरेनियमची आंतरराष्ट्रीय किंमत काय आहे? (Uranium Price 2026)

जागतिक बाजारात युरेनियमच्या किमती थेट पुरवठा आणि मागणीवर अवलंबून असतात. सध्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात (Spot Market) युरेनियमची किंमत अंदाजे $८५ ते $९० प्रति पाउंड (USD/Lbs) च्या दरम्यान व्यापार करत आहे. भारतीय चलनात विचार केला तर ही किंमत जवळपास ७,००० ते ७,५०० रुपये प्रति पाउंड एवढी होते. तंत्रज्ञान कंपन्यांचे वाढते डेटा सेंटर्स आणि जागतिक स्तरावर अणू ऊर्जेची वाढती मागणी यामुळे येत्या काळात युरेनियमचे दर $१०० चा टप्पा पुन्हा ओलांडण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे.

कोणते देश ऑस्ट्रेलियाकडून युरेनियम खरेदी करतात?

ऑस्ट्रेलिया सध्या थेट किंवा आंतरराष्ट्रीय पुरवठा साखळीच्या (International Supply Networks) माध्यमातून जगातील ४३ हून अधिक देशांना युरेनियमची निर्यात करतो. यामध्ये खालील प्रमुख देशांचा समावेश आहे:

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Typhoon Bavi update : चीन आणि तैवानवर गंभीर संकट! ताशी 162 किमी वेगाने पुढे सरकत आहे बावी चक्रीवादळ, 50 जणांचा मृत्यू

भारतासाठी हा करार का आहे अत्यंत महत्त्वाचा?

भारताचा नागरी अणुऊर्जा कार्यक्रम वेगाने विस्तारत आहे. कार्बन उत्सर्जन कमी करणे आणि २०७० पर्यंत ‘नेट झिरो’ (Net Zero) चे लक्ष्य गाठण्यासाठी भारताला मोठ्या प्रमाणावर वीज निर्मिती अणू ऊर्जेद्वारे करावी लागणार आहे. भारताकडे स्वतःचा युरेनियम साठा मर्यादित असल्याने, ऑस्ट्रेलियासारख्या विश्वासू मित्राकडून मिळणारा हा पुरवठा भारताची ऊर्जा सुरक्षा (Energy Security) मजबूत करेल. मोदी यांच्या दौऱ्यामुळे झालेल्या या करारानंतर, भारत आता ऑस्ट्रेलियाचा एक प्रमुख सामरिक भागीदार बनला असून, भारतीय अणू भट्ट्यांना अखंडित इंधनाचा पुरवठा सुनिश्चित झाला आहे.