सोमवार, 14 सप्टेंबर 2026
Ganga Aarti : सातासमुद्रापार भारतीय संस्कृतीचा डंका; लंडनच्या टेम्स नदीवर पहिल्यांदाच रंगला भव्य गंगा आरती सोहळा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
भारताची प्राचीन संस्कृती, अध्यात्म आणि निसर्गाप्रतीची कृतज्ञता ही केवळ एका भूगोलापुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर ती संपूर्ण जगाला एका सूत्रात बांधणारी ठरत आहे. याचाच एक अभूतपूर्व आणि अलौकिक प्रत्यय लंडन शहर अनुभवत आहे. भारतातील पवित्र गंगा नदीच्या (Ganga Aarti) घाटांवर ज्या भक्तिभाव आणि श्रद्धेने महाआरती केली जाते, अगदी तसाच दिव्य सोहळा लंडनच्या ऐतिहासिक टेम्स नदीच्या काठावर पार पडला. ‘टोटली टेम्स’ महोत्सवाच्या सहकार्याने चिन्मय मिशन यूके (Chinmaya Mission UK) द्वारे आयोजित या ‘गंगा आरती’ सोहळ्याने संपूर्ण लंडन शहर भारतीय आध्यात्मिक सुगंधाने दरवळून गेले.
हा ऐतिहासिक कार्यक्रम केवळ एक धार्मिक विधी नव्हता, तर तो चिन्मय मिशनच्या स्थापनेच्या ७५ वर्षांच्या जागतिक प्रवासाचा एक महत्त्वपूर्ण टप्पा होता. ‘टेम्स नदीवरील गंगा आरती: प्रकाशाचा सोहळा’ (Ganga Aarti on the Thames: A Ceremony of Light) या विशेष संकल्पनेखाली हा कार्यक्रम आखण्यात आला होता. चिन्मय मिशनचे संस्थापक पूज्य स्वामी चिन्मयानंद यांनी हिमालयात उगम पावलेले वेदांताचे शाश्वत ज्ञान आणि जीवनमूल्ये जनसामान्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आपले संपूर्ण आयुष्य समर्पित केले. गंगेचा प्रवाह जसा अखंड वाहतो, तसाच ज्ञानाचा आणि कृतज्ञतेचा हा प्रवाह सीमा ओलांडून परदेशातही पोहोचला आहे, हेच या सोहळ्याने सिद्ध केले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Saudi Arabia : मध्य पूर्वेत नवे राजकीय समीकरण; हुथींविरुद्धच्या लढ्यात सौदी अरेबियाने मागितली इस्रायलची अप्रत्यक्ष मदत
गंगा आरती ही केवळ दिव्यांची रोषणाई किंवा पूजा नसून ती निसर्गमातेप्रती, जीवनदायी जलाप्रती आणि चेतनेप्रती व्यक्त केलेली परम कृतज्ञता आहे. या प्रसंगी चिन्मय मिशन यूकेच्या निवासी शिक्षिका ब्रह्मचारिणी श्रीप्रिया चैतन्य यांनी सांगितले की, “पिढ्यानपिढ्या आपल्या परंपरांमध्ये नद्यांच्या काठी एकत्र येऊन जीवन देणाऱ्या निसर्गाचे आभार मानण्यासाठी दिवे अर्पण केले जातात. टेम्स नदीच्या काठावर पार पडलेली ही आरती त्याच सामायिक भावना, आशा आणि एकतेचे प्रतीक आहे.” त्यांच्या मते, गंगा ही केवळ एक भौतिक नदी नसून ती ज्ञानाच्या निरंतर प्रवाहाचेही प्रतीक मानली जाते.
या सोहळ्याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे परंपरेचे जतन करत असताना पर्यावरणाची राखलेली पूर्ण जबाबदारी होय. सहसा नदीकाठी होणाऱ्या आरतींमध्ये दिवे किंवा इतर साहित्य पाण्यात सोडण्याची प्रथा असते, परंतु टेम्स नदीकाठी झालेल्या या आरतीमध्ये स्वच्छतेचे आणि नियमांचे तंतोतंत पालन करण्यात आले. संपूर्ण आरती टेम्स नदीच्या काठावर जमिनीवरच पार पडली. पूजा साहित्याचा, तेलाच्या दिव्यांचा किंवा फुलांचा एकही कण टेम्स नदीच्या पात्रात टाकला गेला नाही. प्लास्टिकचा वापर टाळून आणि कचरा कमी करून निसर्गाची काळजी घेणे हीच खरी ईश्वरसेवा आहे, हा संदेश या आयोजनातून जगभरात गेला.
ग्रिनिच येथील ऐतिहासिक ‘ओल्ड रॉयल नेव्हल कॉलेज’च्या निसर्गरम्य पार्श्वभूमीवर पार पडलेल्या या कार्यक्रमात मंत्रोच्चार, शंखनाद आणि पारंपरिक संगीताचा सुरेख मिलाफ पाहायला मिळाला. या सोहळ्याला केवळ ब्रिटनमधील भारतीय किंवा दक्षिण आशियाई समुदायच नव्हे, तर विविध धर्मीय व वांशिक पार्श्वभूमीचे हजारो नागरिक मोठ्या उत्साहाने उपस्थित होते. ब्रिटिश हिंदू संघटनांचे वरिष्ठ आध्यात्मिक नेते, प्रतिनिधी आणि स्थानिक नागरिक एकाच छताखाली एकत्र आले होते. निसर्गाचा आदर करणे आणि पर्यावरण जपणे ही सर्वांची सामायिक जबाबदारी आहे, हीच भावना या निमित्ताने सर्व उपस्थितांमध्ये निर्माण झाली.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Strait Of Hormuz: होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत इराणी जहाजावर क्षेपणास्त्र हल्ला; 1 ठार, 3 जण गंभीर जखमी; जागतिक तेल पुरवठ्याला धोका
१९५१ मध्ये स्थापन झालेली चिन्मय मिशन ही संस्था आज जगभरात ३५० हून अधिक केंद्रांच्या माध्यमातून कार्यरत आहे. वेदांताच्या ज्ञानावर आधारित ही चळवळ मानवी मनाचे अंतर्गत परिवर्तन आणि आध्यात्मिक जागृतीसाठी निरंतर प्रयत्नशील असते. युनायटेड किंगडममध्ये (UK) लहान मुलांपासून ते वयोवृद्धांपर्यंत सर्वांसाठी आध्यात्मिक, शैक्षणिक आणि सेवाभावी कार्यक्रम राबवले जातात. टेम्स नदीवरील या पहिल्यावहिल्या गंगा आरतीने लंडनच्या सांस्कृतिक इतिहासात एक नवा सुवर्ण अध्याय लिहिला असून, आगामी काळात हा सोहळा वार्षिक उत्सवाचे रूप घेईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
