रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
भारताचे मोठे मन! अफगाणिस्तानशी व्यापारी संबंध पुनर्स्थापित, पाकिस्तानची चिंता वाढली ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
India-Afghanistan trade relations : भारताने पुन्हा एकदा प्रादेशिक सहकार्य आणि मानवतेचा आदर्श ठेवत अफगाणिस्तानशी व्यापारी संबंध दृढ करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. भारत सरकारने अलीकडेच १६० अफगाण ट्रकना अटारी-वाघा सीमेमार्गे भारतात प्रवेश करण्याची परवानगी दिली, ज्यामुळे अफगाणिस्तानातून सुकामेवा आणि अन्य कृषी उत्पादनांचा पुरवठा सुरू झाला आहे.
ही परवानगी भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर आणि अफगाणिस्तानचे कार्यवाहक परराष्ट्र मंत्री अमीर खान मुत्ताकी यांच्यात १५ मे रोजी झालेल्या ऐतिहासिक राजनैतिक संवादानंतर दिली गेली. हा संवाद भारत आणि तालिबान यांच्यातील पहिलाच अधिकृत राजकीय संपर्क होता, ज्याचे राजकीयदृष्ट्या मोठे महत्त्व मानले जात आहे.
भारताने तालिबान सरकारला औपचारिक मान्यता दिलेली नसली, तरी अफगाण जनतेच्या कल्याणासाठी आणि आर्थिक स्थैर्यासाठी दिला गेलेला हा हातभार जगाला भारताची सहानुभूतीपूर्ण भूमिका स्पष्ट करतो. यामुळे भारताने अफगाणिस्तानप्रती असलेली बांधिलकी पुन्हा अधोरेखित केली आहे.
भारताने ट्रकना अटारी येथील एकात्मिक चेक पोस्ट (ICP) वर माल उतरवण्याची परवानगी दिली आहे. तथापि, सीमापार व्यापाराचे नियमित स्वरूप अद्यापही सुरू झालेले नाही. ICP चे काही तांत्रिक आणि लॉजिस्टिक अडथळे उभे असून, यामध्ये पोर्टरच्या कमतरतेसह माल उतरण्यात होणारा विलंब देखील समाविष्ट आहे. अफगाणिस्तानच्या अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी भारत प्रयत्नशील आहे, आणि हे पाऊल प्रादेशिक सहकार्याच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचे मानले जात आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : भीतीमुळे पाकिस्तानी सैन्याचे धाबे दणाणले; बलुचिस्तान नियंत्रणाबाहेर अन् स्वातंत्र्याची घोषणा
भारताच्या या पुढाकारामुळे पाकिस्तानच्या असुरक्षिततेत भर पडली आहे. 2021 मध्ये पाकिस्तानने भारताला अफगाणिस्तानात 50,000 टन गहू पाठवण्यास एकदाच जमीनमार्गे परवानगी दिली होती. त्यानंतर कोणताही मोठा पुरवठा झाला नव्हता. मात्र, यावेळी अफगाण सरकारनेच पाकिस्तानवर दबाव आणला की, भारत-अफगाण व्यापाराच्या मार्गात अडथळे आणू नयेत. यावरून स्पष्ट होते की, अफगाणिस्तान पाकिस्तानच्या अडथळ्यांना न जुमानता भारताशी संबंध वृद्धिंगत करण्यास उत्सुक आहे.
तालिबानच्या मुत्ताकी यांनी भारताच्या चीन आणि इराण दौऱ्यापूर्वी एस. जयशंकर यांना फोन करून संवाद साधला. पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताला पाठिंबा दिल्याबद्दल आणि पाकिस्तानच्या अफवांपासून दूर राहिल्याबद्दल भारताने अफगाणिस्तानचे आभार मानले. या संवादामुळे दोन्ही देशांमध्ये विश्वासाचे नवे पर्व सुरू होण्याची चिन्हे आहेत. भारत, अफगाणिस्तानातील विकास प्रकल्प पुन्हा सुरू करण्याचा विचार करत आहे. यासाठी परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री आणि मुत्ताकी यांच्यात याआधी दुबईमध्ये चर्चा झाली होती.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US Sperm Doner: सिरीयल स्पर्म डोनर! 180 हून अधिक मुलांचा बाप महिलांविरुद्ध रचत होता मोठा कट
भारताच्या या कृतीतून स्पष्ट होते की, भारत फक्त आर्थिक नव्हे तर मानवीय दृष्टिकोनातूनही अफगाणिस्तानला पाठिंबा देतो. पाकिस्तानच्या मनोवृत्तीच्या विरोधात जाऊन भारताने अफगाण जनतेसाठी आपल्या सीमांचे दरवाजे उघडे ठेवले आहेत. या घटनेमुळे दक्षिण आशियातील भारताचे नेतृत्व, सहकार्य आणि स्थैर्याचे मूल्य अधोरेखित होते, तर पाकिस्तानमध्ये मात्र असंतोष आणि अस्वस्थतेची लाट उसळली आहे. अफगाणिस्तानसाठी हे एक नवे आश्वासक युग ठरू शकते, ज्यात भारत एक मजबूत आणि विश्वासार्ह भागीदार म्हणून पुढे येत आहे.
