World News : इराणच्या अणुप्रकल्पाबाबत चिंता वाढली; इस्फाहानमधील भूमिगत केंद्राची पाहणी करण्यास इराणचा नकार

World News : इराणच्या इस्फाहानमधील भूमिगत युरेनियम संवर्धन प्रकल्पाची पाहणी करण्यास परवानगी न मिळाल्याने IAEA ची चिंता वाढली आहे. अणुसाठ्याची माहिती आणि प्रकल्पाची स्थिती अस्पष्ट असून इराणने अमेरिकेच्या लष्करी धमक्यांचे कारण देत तपासणीला विरोध केला आहे.

• इस्फाहानमधील भूमिगत प्रकल्पामुळे चिंता वाढली
• युरेनियम साठ्याबाबतही माहिती मिळेना
• अमेरिकेच्या धमक्यांमुळे तपासणीला नकार

World News : मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इराणच्या अण्वस्त्र कार्यक्रमाबाबत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चिंता वाढली आहे . इराणमधील इस्फाहान येथे असलेल्या भूमिगत युरेनियम संवर्धन प्रकल्पाची पाहणी करण्याची परवानगी आंतराराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सीला ( IAEA ) मिळालेली नाही .

१३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी समोर आलेल्या गोपनीय अहवालानुसार , या प्रकल्पाचे नेमके ठिकाण , सद्याची स्थिती आणि तिथे अणुसाहित्य आहे कि नाही , याची माहिती एजन्सीकडे उपलब्ध नाही . त्यामुळे इराणच्या अणुकार्यक्रमावर आंतराराष्ट्रीय निरीक्षण ठेवण्याच्या प्रयत्नांसमोर मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे .

इस्फाहानमधील भूमिगत प्रकल्पामुळे चिंता वाढली

इराणने जून २०२५ मध्ये इस्फाहान येथे इस्फाहान फ्युएल एनरिचमेंट प्लांट ( IFEP ) उभारण्याची माहिती IAEA ला दिली होती . या प्रकल्पाची प्राथमिक पाहणी करण्यासाठी एजन्सीचे निरीक्षण १३ जून २०२५ रोजी भेट देणारे होते . मात्र त्याच दिवशी इस्रायल आणि अमेरिकेने इराणच्या अणुप्रकल्पांवर लष्करी कारवाई सुरु केल्याने ही पाहणी रद्द झाली . त्यानंतरही एजन्सीला या प्रकल्पात प्रवेश मिळालेला नाही . नव्या अहवालात प्रकल्पाचे अचूक स्थान , त्याची कार्यरत स्थिती आणि तिथे युरेनियम किंवा अन्य अणुसाहित्य आहे का , याबाबत कोणतीही खात्री देता येत नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे .

World News : युक्रेनला ड्रोन पुरवणाऱ्या जर्मन कंपनीवर सायबर हल्ला; जर्मन सैन्याने ड्रोन वापर थांबवला

युरेनियम साठ्याबाबतही माहिती मिळेना

इराणच्या अणुकार्यक्रमातील सर्वात सर्वात चिंताजनक बाब म्हणजे उच्च पातळीवर संवर्धित केलेल्या युरेनियमच्या साठ्याची पडताळणी होऊ शकत नाही . IAEA च्या पूर्वीच्या आकडेवारीनुसार इराणकडे ६० टक्क्यांपर्यंत संवर्धित केलेले ४४०.९ किलो युरेनियम होते .

हे प्रमाण अण्वस्त्रनिर्मितीसाठी आवश्यक असलेल्या सुमारे ९० टक्के संवर्धनाच्या पातळीवर जवळ आहे . मात्र जून २०२५ मधील हल्ल्यानंतर या साठ्याची नेमकी स्थिती आणि ठिकाण याची पडताळणी एजन्सीला करता आलेली नाही . इस्फाहानमधील भूमिगत बोगद्यांमध्ये काही युरेनियम साठवले असण्याची शक्यता असल्याने एजन्सीची चिंता अधिक वाढली आहे .

White House: व्हाईट हाऊसजवळ जिममध्ये शिरून हल्लेखोराचा अंदाधुंद गोळीबार; 1 ठार, 4 जखमी अन् नंतर हल्लेखोरानेही संपवले जीवन

अमेरिकेच्या धमक्यांमुळे तपासणीला नकार

इराणने अणुप्रकल्पांच्या देखरेखीबाबत चर्चा पुढे नेणे शक्य नसल्याचे तेहरानने IAEA ला कळवले आहे . इराणने परिस्थिती सामान्य झाल्यानंतर आणि आवश्यक सुरक्षा अटी पूर्ण झाल्यानंतर तपासणी पुन्हा सुरु करण्याची तयारी दर्शवली आहे . मात्र IAEA चे प्रमुख राफेल ग्रोसी यांनी निरीक्षकांना पुन्हा प्रवेश देण्यासाठी टप्याटप्याने उपाययोजना करण्याचे आवाहन केले आहे . एजन्सीच्या मते , अणुसाहित्याची पडताळणी आणि नियमित तपासणी तातडीने सुरु होणे आवश्यक आहे . त्यामुळे इराण ,अमेरिका आणि आंतराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सी यांच्यातील संघर्ष आणखी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे .