शुक्रवार, 6 नोव्हेंबर 2026
मेटा अडचणीत, भारतात माफी मागावी लागली… दरम्यान, अमेरिकेत ५४ अब्ज रुपये नुकसान भरपाई देण्याचा आदेश देण्यात आला ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
जगातील सर्वात मोठी सोशल मीडिया कंपनी असलेल्या मेटा (Meta) फेसबुक आणि इंस्टाग्रामची पालक कंपनी वर संकटाचे ढग अधिकच गहिरे झाले आहेत. एका बाजूला भारतात मेटाच्या उच्च अधिकाऱ्यांना त्यांच्या प्लॅटफॉर्मवरील अल्गोरिदम आणि भारतीय कायद्यांच्या पालनाबाबत चौकशीला सामोरे जावे लागत आहे, तर दुसऱ्या बाजूला अमेरिकेतून कंपनीसाठी एक अत्यंत वाईट बातमी समोर आली आहे. अमेरिकेतील न्यू मेक्सिको राज्यातील एका न्यायालयाने मेटाला तरुण आणि किशोरवयीन वापरकर्त्यांच्या मानसिक आरोग्यासाठी समर्पित विशेष निधीमध्ये ५६७ दशलक्ष डॉलर्स (सुमारे ५४ अब्ज रुपये) जमा करण्याचा आणि आपल्या प्लॅटफॉर्मच्या कार्यप्रणालीत तातडीने मोठे बदल करण्याचा ऐतिहासिक आदेश दिला आहे.
सांता फे येथील न्यायालयात या प्रकरणाची सुनावणी करताना न्यायाधीश ब्रायन बीडशेड यांनी डेमोक्रॅटिक पक्षाचे ॲटर्नी जनरल राऊल टोरेझ यांच्या बाजूने महत्त्वाचा निकाल दिला. न्यायालयाने स्पष्ट शब्दांत नमूद केले की, मेटा कंपनीने आपल्या नफ्यासाठी लहान मुलांना व्यसन लावणारी अल्गोरिदम उत्पादने तयार केली आणि सार्वजनिक उपद्रव (Public Nuisance) निर्माण केला. याशिवाय, आपल्या प्लॅटफॉर्मवर होणाऱ्या बाल लैंगिक शोषणासारख्या गंभीर गुन्ह्यांना रोखण्यात ही कंपनी पूर्णपणे अपयशी ठरली आहे, असा ठपकाही न्यायालयाने ठेवला.
न्यू मेक्सिकोमधील ज्युरीने यापूर्वी मार्च महिन्यात मेटाला ३७५ दशलक्ष डॉलर्सचा दंड ठोठावला होता. त्या खटल्यात असे दिसून आले होते की, कंपनीने लहान वापरकर्त्यांसाठी फेसबुक आणि इंस्टाग्रामच्या सुरक्षिततेबद्दल दिशाभूल करणारी आणि खोटी माहिती देऊन ग्राहक संरक्षण कायद्यांचे तीव्र उल्लंघन केले होते. आता दुसऱ्या टप्प्यातील निकालात न्यायालयाने ५६७ दशलक्ष डॉलर्सचा अतिरिक्त दंड आणि कडक सुधारणांचे आदेश जोडले आहेत. या निधीतील तब्बल ४२० दशलक्ष डॉलर्सची रक्कम थेट बाधित तरुणांच्या मानसिक आरोग्य उपचारांसाठी वापरली जाणार आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Pakistan Politics: पाकिस्तानमध्ये संविधानाचा नवा वाद; न्यायाधीशांच्या नियुक्तीवरून सरकार आणि राष्ट्रपती झरदारींमध्ये थेट संघर्ष
सध्या संपूर्ण अमेरिकेत सोशल मीडिया कंपन्यांविरुद्ध अशा प्रकारच्या खटल्यांची मोठी लाट आली आहे. केवळ वैयक्तिक कुटुंबेच नव्हे, तर अमेरिकेतील ४० हून अधिक राज्ये आणि १,३०० हून अधिक शाळा जिल्ह्यांनी (School Districts) फेसबुक, इंस्टाग्राम आणि टिकटॉक सारख्या कंपन्यांवर “सार्वजनिक उपद्रव” निर्माण केल्याचा आरोप करत खटले दाखल केले आहेत. या सर्व याचिकांमध्ये कंपन्यांकडून केवळ आर्थिक भरपाईचीच मागणी केलेली नाही, तर त्यांच्या अल्गोरिदम आणि कार्यपद्धतींमध्ये अमूलाग्र बदल करण्याची मागणी केली जात आहे.
न्यायाधीश ब्रायन बीडशेड यांनी मेटाला पुढील पाच वर्षांसाठी अत्यंत कडक सुरक्षा नियम लागू करण्याचे आदेश दिले आहेत:
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Jacob Zuma: दक्षिण आफ्रिकेची मोठी कारवाई; फरार उद्योगपती अजय गुप्ता यांच्यासोबत दिसल्याने राजदूताची उचलबांगडी
या ऐतिहासिक निकालानंतर मेटा कंपनीने आपली बाजू मांडताना सांगितले की, ते या निर्णयाविरोधात उच्च न्यायालयात अपील करतील. मेटाच्या प्रवक्त्याने स्पष्ट केले की, “ऑनलाइन किशोरवयीन मुलांचे रक्षण करण्याच्या आमच्या कामगिरीवर आम्हाला पूर्ण विश्वास आहे. आम्ही प्लॅटफॉर्मवरून हानिकारक सामग्री काढण्यासाठी सातत्याने काम करत आहोत आणि तथ्यांची मोडतोड करणाऱ्या दाव्यांविरुद्ध आमचा कायदेशीर बचाव सुरूच ठेवू.”
दुसऱ्या बाजूला, न्यू मेक्सिकोचे ॲटर्नी जनरल राऊल टोरेझ यांनी या निर्णयाचे स्वागत करताना म्हटले की, “मेटाने वर्षानुवर्षे मुलांच्या सुरक्षेपेक्षा आणि मानसिक आरोग्यापेक्षा स्वतःच्या नफ्याला प्राधान्य दिले. हा निर्णय केवळ एका कंपनीविरुद्धचा नाही, तर हा संपूर्ण टेक जगतासाठी एक महत्त्वाचा संदेश आणि मार्गदर्शक आराखडा आहे. आता अशाच संकटांचा सामना करणाऱ्या इतर राज्यांना आणि देशांना टेक कंपन्यांना जबाबदार धरण्यासाठी एक मजबूत कायदेशीर दिशा मिळाली आहे.”
रॉयटर्सच्या एका विशेष अहवालानुसार, मेटाचे एआय चॅटबॉट्स अल्पवयीन मुलांशी अनुचित संभाषण करत असल्याचे आणि कंपनीच्या जाहिरात धोरणांमुळे लहान मुलांच्या मानसिक स्वास्थ्यावर गंभीर परिणाम होत असल्याचे उघडकीस आले होते. त्यामुळे या निर्णयाचा परिणाम जगभरातील सोशल मीडिया धोरणांवर आणि नियमांवर होणार हे निश्चित मानले जात आहे.
