गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2026
अमेरिकन निवडणुकांचे परिणाम: इलॉन मस्क यांच्यावर ओढवले मोठे संकट, राजकीय पराभवानंतर व्यावसायिक अडचणींत वाढ ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
अमरीकेच्या राजकारणात आणि जागतिक उद्योग जगतात सध्या एका मोठ्या धक्क्याची चर्चा सुरू आहे. अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकांमध्ये डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या रिपब्लिकन पक्षाला मोठा पराभव पत्करावा लागला आहे. या राजकीय उलथापालथीचा सर्वात मोठा फटका जगातील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती आणि उद्योगपती इलॉन मस्क (Elon Musk) यांना बसला आहे. निवडणुकीच्या काळात मस्क यांनी रिपब्लिकन उमेदवारांच्या विजयासाठी पाण्यासारखा पैसा ओतला होता, परंतु डेमोक्रॅट्सनी संसदेच्या दोन्ही सभागृहांवर आपले वर्चस्व प्रस्थापित केल्यामुळे आता मस्क यांच्यासमोरील अडचणी कैक पटीने वाढल्या आहेत. केवळ आर्थिक नुकसानच नव्हे, तर त्यांच्या व्यावसायिक कंपन्या, सरकारी कंत्राटे आणि प्रशासकीय भूमिकेवरून आता कडक संसदीय चौकशीचे शुक्लकाष्ट त्यांच्या मागे लागले आहे.
अमेरिकेच्या निवडणूक आयोगाकडे (FEC) आणि ‘ओपनसिक्रेट्स’ (OpenSecrets) या संस्थेने प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार, इलॉन मस्क यांनी २०२६ च्या मध्यावधी निवडणुकांमध्ये विक्रमी गुंतवणूक केली होती. रिपब्लिकन उमेदवार, राजकीय संघटना आणि सुपर पीएसींना (Super PACs) मस्क यांनी ४४५ दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा जास्त म्हणजेच सुमारे ४,००० कोटी रुपयांहून अधिक निधी दिला. मस्क हे यंदाच्या निवडणुकीतील सर्वात मोठे वैयक्तिक देणगीदार ठरले होते. त्यांनी आपल्या मालकीच्या ‘एक्स’ (X) या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मचा वापर करून रिपब्लिकन उमेदवारांचा जोरदार प्रचार केला आणि आपल्या २४ कोटींहून अधिक फॉलोअर्सना रिपब्लिकन पक्षाला मतदान करण्याचे खुले आवाहन केले. इतकेच नव्हे तर, त्यांचे व्यावसायिक साम्राज्य असलेल्या टेक्सास राज्यात मस्कने २०० दशलक्ष डॉलर्सहून अधिक खर्च केले होते, परंतु तेथेही त्यांच्या आवडत्या उमेदवाराचा पराभव झाला.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Portugal Citizenship : पोर्तुगालमध्ये भारतीयांना नागरिकत्व नाकारले जाणार? बदलले आहेत नियम; जाणून घ्या ‘या’ 5 मुद्द्यांमध्ये
ट्रम्प यांच्या दुसऱ्या प्रशासनाच्या काळात इलॉन मस्क यांच्याकडे ‘DOGE’ (डिपार्टमेंट ऑफ गव्हर्नमेंट एफिशियन्सी) ची महत्त्वाची जबाबदारी सोपवण्यात आली होती. सरकारी खर्च कमी करणे आणि अनावश्यक कर्मचारी कपात करणे हे या विभागाचे मुख्य उद्दिष्ट होते. मस्कने या विभागाचे चार महिने नेतृत्व केले, ज्या काळात अनेक मोठे व वादग्रस्त निर्णय घेतले गेले. आता डेमोक्रॅटिक पक्षाचे संसदेवर नियंत्रण आल्यामुळे, मस्कने या सरकारी पदाचा वापर स्वतःच्या कंपन्यांच्या फायद्यासाठी करून घेतला का, याची कसून चौकशी केली जाणार आहे. मस्क यांनी DOGE चे नेतृत्व केलेल्या काळात त्यांच्या कंपन्यांना किमान ६.३ अब्ज डॉलर्सची आणि त्यानंतर आणखी १० अब्ज डॉलर्सची अतिरिक्त सरकारी कंत्राटे मिळाली आहेत, ज्यामुळे संशयाची सुई त्यांच्यावर रोखली गेली आहे.
जॉर्ज डब्ल्यू. बुश प्रशासनातील व्हाईट हाऊसचे माजी नीतिमत्ता वकील रिचर्ड पेंटर यांच्या मते, DOGE मध्ये काम करत असताना मस्क हे अर्धवेळ विशेष सरकारी कर्मचारी म्हणून कार्यरत होते. फेडरल कायद्यानुसार, अशा कर्मचाऱ्यांना स्वतःच्या वैयक्तिक आर्थिक फायद्याशी संबंधित सरकारी निर्णयांमध्ये हस्तक्षेप करण्यासक्त मनाई असते. स्पेसएक्स आणि टेस्ला यांसारख्या कंपन्यांना नासा आणि संरक्षण विभागाकडून महाकाय कंत्राटे मिळतात. जर मस्क यांनी प्रशासकीय अधिकारांचा गैरवापर करून स्वतःच्या कंपन्यांना कंत्राटे मिळवून दिली असतील, तर ते कायद्याचे गंभीर उल्लंघन ठरू शकते. तसेच, युक्रेनमधील स्टारलिंकचा वापर आणि रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतिन यांच्यासोबतच्या कथित संपर्कांवरही आता काँग्रेसमध्ये प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US Midterms : अमेरिकेत मध्यावधी निवडणुकीनंतर डेमोक्रॅट्स आक्रमक; ट्रम्प प्रशासनाला रोखण्यासाठी ‘इराण युद्धा’ची चौकशी करणार
या सर्व राजकीय घडामोडींचा थेट परिणाम मस्क यांच्या शेअर बाजारातील संपत्तीवर आणि कंपन्यांच्या मूल्यावर झाला आहे. निवडणुकांचे निकाल जाहीर झाल्यानंतर तात्काळ टेस्लाचे शेअर्स सुमारे ३% आणि स्पेसएक्सचे शेअर्स सुमारे ४% घसरले. गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण पसरले असून, आगामी काळात डेमोक्रॅटिक पक्षाकडून सरकारी कंत्राटे, अनुदान आणि कायदेशीर मंजुरींवर कडक नजर ठेवण्यात येणार आहे. यामुळे मस्क यांच्या जागतिक व्यावसायिक साम्राज्याला मोठा तडाखा बसू शकतो.
Ans: मस्क यांनी रिपब्लिकन उमेदवारांसाठी आणि पक्षाच्या प्रचारासाठी ४४५ दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा जास्त (सुमारे ४,००० कोटी रुपये) खर्च केले होते.
Ans: मस्क यांनी नेतृत्व केलेल्या 'DOGE' (डिपार्टमेंट ऑफ गव्हर्नमेंट एफिशियन्सी) मधील त्यांच्या भूमिकेची आणि सरकारी कंत्राटांची चौकशी होणार आहे.
Ans: निवडणुकांच्या निकालानंतर डेमोक्रॅट्सचे वर्चस्व वाढल्याने टेस्लाचे शेअर्स ३% आणि स्पेसएक्सचे शेअर्स ४% ने घसरले आहेत.
