मंगळवार, 15 सप्टेंबर 2026
World News: जागतिक राजकारणात भारत आघाडीवर; brics नंतर QUADच्या नव्या रणनीतीचा बोलबाला; टोकियोत मोठा निर्णय ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
इंडो-पॅसिफिक प्रदेशात वाढत्या नैसर्गिक आपत्तींच्या पार्श्वभूमीवर क्वाड (Quad) देशांनी मानवी मदत आणि आपत्ती निवारण (HADR) कार्याला अभूतपूर्व गती देण्याच्या दिशेने पाऊल उचलले आहे. भारत, अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया या चारही सदस्य राष्ट्रांनी जपानची राजधानी टोकियो येथे ३ आणि ४ सप्टेंबर २०२६ रोजी एका विशेष टेबलटॉप सरावाचे (Tabletop Exercise – TTX) यशस्वी आयोजन केले. जपानच्या संरक्षण मंत्रालयाद्वारे आयोजित करण्यात आलेल्या या सरावाचा मुख्य उद्देश ‘क्वाड इंडो-पॅसिफिक लॉजिस्टिक्स नेटवर्क’ (IPLN) अधिक मजबूत करणे आणि चार देशांच्या लष्करी व नागरी लॉजिस्टिक्स क्षमतांमध्ये उत्तम समन्वय साधणे हा होता.
नवी दिल्ली सध्या बीजिंगसोबतचे आपले राजनैतिक संबंध पूर्ववत करण्यासाठी आणि सुधारण्यासाठी राजनैतिक स्तरावर प्रयत्न करत असली, तरी दुसरीकडे क्वाड चौकटींतर्गत इंडो-पॅसिफिक प्रांतातील सुरक्षेची आणि आपत्ती व्यवस्थापनाची चौकट मजबूत करण्यावर भारताचा भर कायम आहे. टोकियो येथे पार पडलेल्या या सरावात नैसर्गिक आपत्तींच्या विविध गंभीर परिस्थितींची मांडणी करण्यात आली होती. यामध्ये वादळ, भूकंप आणि पूर यांसारख्या मोठ्या संकटांच्या वेळी चारही देश आपापली संसाधने आणि लॉजिस्टिक्स क्षमता कशी सामायिक करू शकतात, याचे सखोल प्रात्यक्षिक आणि नियोजन करण्यात आले.
टोकियो येथील दोन दिवसीय सरावात मुख्यत्वे क्वाड देशांमधील ‘आंतरकार्यक्षमता’ (Interoperability) वाढवण्यावर भर देण्यात आला. आणीबाणीच्या काळात वेगवेगळ्या देशांच्या यंत्रणा एकत्र येऊन कशा प्रकारे काम करू शकतात, माहितीची देवाणघेवाण कशी जलद होऊ शकते आणि उपलब्ध लॉजिस्टिक्सचा प्रभावी वापर कसा केला जाऊ शकतो, याचे प्रत्यक्ष नियोजन करण्यात आले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Saudi Pipeline Shutdown : 90 मिनिटांत खेळ खल्लास! सौदीने केली मुख्य तेल पाइपलाइन बंद; आंतरराष्ट्रीय बाजारात क्रूड 107 डॉलर पार
या सरावाद्वारे क्वाड देशांनी इंडो-पॅसिफिक लॉजिस्टिक्स नेटवर्कसाठी (IPLN) ‘प्रमाणित कार्यपद्धती’ (Standard Operating Procedures – SOPs) अंतिम करण्याच्या दिशेने मोठी प्रगती केली आहे. या एसओपी भविष्यात कोणत्याही मोठ्या संकटाच्या वेळी नेटवर्कच्या व्यावहारिक आणि जलद अंमलबजावणीसाठी संस्थात्मक चौकट (Institutional Framework) म्हणून काम करतील. यामुळे अमूल्य वेळ वाचून गरजू नागरिकांपर्यंत वेळेत मदत पोहोचण्यास मदत होईल.
Quad representative met to further advance the Indo-Pacific Logistics Network in Tokyo — sharpening Quad countries’ ability to respond fast when disaster strikes. The tabletop exercise demonstrated Quad partners’ commitment to support regional partners during natural disasters… — Bureau of East Asian and Pacific Affairs (@USAsiaPacific) September 14, 2026
credit – social media and Twitter
इंडो-पॅसिफिक लॉजिस्टिक्स नेटवर्कला (IPLN) पूर्ण क्षमतेने कार्यान्वित करण्यासाठी क्वाड देश सातत्याने काम करत आहेत. टोकियो येथील सराव हा या मालिकेतील पहिला सराव नव्हता. यापूर्वी, एप्रिल २०२५ मध्ये अमेरिकेतील हवाई येथे पहिला टेबलटॉप सराव आयोजित करण्यात आला होता, तर त्यानंतर लगेचच डिसेंबर २०२५ मध्ये ग्वाम येथे प्रत्यक्ष क्षेत्रीय प्रशिक्षण सराव (Field Training Exercise) पार पडला होता. २०२५ मधील या अभ्यासानंतर टोकियो येथे २०२६ मधील हा सराव पार पडल्याने क्वाडच्या आपत्ती व्यवस्थापन योजनेला अधिक बळकटी मिळाली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Google Finland : गुगल अन् ट्रम्प आमनेसामने! जेमिनी, यूट्यूब चालवण्यासाठी गुगलची मोठी आखणी; फिनलंडमध्ये 15 अब्ज डॉलर्सचा प्लॅन
या सरावा दरम्यान क्वाड देशांच्या प्रतिनिधींनी अलीकडच्या काळात विविध प्रांतांमध्ये आलेल्या विनाशकारी पुरामुळे बाधित झालेल्या नागरिकांप्रती तीव्र संवेदना व्यक्त केल्या. संकटसमयी प्रादेशिक देशांना मदत आणि सहकार्य देण्यासाठी आपापसातील समन्वय वाढवण्यावर सर्व देशांचे एकमत झाले. IPLN चे प्राथमिक उद्दिष्ट हेच आहे की, जेव्हा इंडो-पॅसिफिक प्रांतात कोणतीही मोठी नैसर्गिक आपत्ती येईल, तेव्हा चारही देशांच्या संयुक्त लॉजिस्टिक्स क्षमतांचा वापर करून बाधित लोकांपर्यंत अन्न, औषधे आणि मदत साहित्य अत्यंत कमी वेळेत पोहोचवले जावे. आगामी काळात क्वाड राष्ट्रे असे टेबलटॉप सराव, क्षेत्रीय सराव, विश्वास-निर्माण उपाययोजना (Confidence Building Measures) आणि तंत्रज्ञान व तज्ज्ञांच्या देवाणघेवाणीद्वारे हे लॉजिस्टिक्स जाळे अधिक सक्षम बनवणार आहेत.
