मंगळवार, 3 नोव्हेंबर 2026
Saudi Pipeline: ९० मिनिटांत खेळ खल्लास! सौदीने केली मुख्य तेल पाइपलाइन बंद; आंतरराष्ट्रीय बाजारात क्रूड 107 डॉलर पार ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
मध्यपूर्वेतील वाढत्या लष्करी संघर्षाची झळ आता संपूर्ण जगाच्या ऊर्जा क्षेत्राला बसू लागली आहे. इराण आणि अमेरिकेतील वाढत्या तणावामुळे होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) आधीच बंदप्राय स्थितीत असताना, आता सौदी अरेबियाच्या पूर्व-पश्चिम तेल पाइपलाइनवर (East-West Crude Oil Pipeline) झालेल्या भीषण ड्रोन हल्ल्यामुळे ही पाइपलाइन तात्पुरती बंद करावी लागली आहे. होर्मुझच्या जलमार्गाला एकमेव मुख्य पर्याय असलेली ही १,२०० किलोमीटरची पाइपलाइन बंद पडल्याने जागतिक तेल बाजारात मोठी खळबळ उडाली आहे. (Saudi Pipeline Shutdown)
ही पूर्व-पश्चिम पाइपलाइन अरबी द्वीपकल्पातून जाऊन लाल समुद्राजवळील ‘यान्बू’ बंदरापर्यंत दररोज सुमारे ४ ते ५ दशलक्ष बॅरल कच्चे तेल वाहून नेते. हे प्रमाण जगाच्या एकूण दररोजच्या तेल पुरवठ्याच्या तब्बल ४ ते ५ टक्के इतके आहे. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत जहाजांची वाहतूक थांबलेली असताना सौदी अरेबिया याच मार्गाने आपली निर्यात सुरळीत ठेवत होता. मात्र, इराकमधील इराणसमर्थित गटांनी केलेल्या ड्रोन हल्ल्यात पाइपलाइनच्या पंपिंग स्टेशनचे मोठे नुकसान झाले असून, ही यंत्रणा पूर्ववत होण्यासाठी अनेक आठवड्यांचा कालावधी लागण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
पाइपलाइन बंद झाल्यामुळे सौदी अरेबियाच्या यान्बू बंदरातील राखीव तेल साठ्यावर प्रचंड ताण आला आहे. अहवालानुसार, या बंदरात उपलब्ध असलेला साठा केवळ ५ ते ७ दिवसच निर्यातीसाठी पुरेल असा अंदाज आहे. जरी सौदी अरेबिया इजिप्तमधील आपल्या अतिरिक्त साठ्यातून तात्पुरती सोय करत असला, तरी दीर्घकालीन पुरवठा रोखणे या साठ्याला शक्य होणार नाही.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : AI Risks : ‘येत्या 5 वर्षांत एआय मानवांसाठी ठरेल अत्यंत घातक…’; गुगलच्या वरिष्ठ संशोधकाचा गंभीर इशारा देऊन राजीनामा
विशेष म्हणजे, हे संकट अशा वेळी आले आहे जेव्हा सौदी अरेबियाने आधीच आपले तेल उत्पादन कमालीचे घटवले आहे. ऑगस्ट महिन्यात सौदीचे रोजचे उत्पादन ६.२ दशलक्ष बॅरलवर आले होते, जे फेब्रुवारी महिन्यातील १०.९ दशलक्ष बॅरलच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. उत्पादनातील घट आणि मुख्य निर्यातीचा मार्ग बंद झाल्यामुळे ओपेक (OPEC+) देशांवर तेल पुरवठा वाढवण्याचा प्रचंड दबाव निर्माण झाला आहे.
सौदीची पाइपलाइन बंद पडल्याची बातमी बाहेर येताच जागतिक शेअर बाजार आणि ऊर्जा बाजारात मोठे पडसाद उमटले. आंतरराष्ट्रीय ब्रेंट क्रूडची (Brent Crude) किंमत प्रति बॅरल १०७.८१ डॉलरवर पोहोचली, तर अमेरिकन डब्ल्यूटीआय (US WTI) क्रूडची किंमत १०२.९४ डॉलर प्रति बॅरल झाली आहे. जर होर्मुझची सामुद्रधुनी आणि लाल समुद्रातील जहाजांची वाहतूक अशीच ठप्प राहिली, तर येत्या काही दिवसांत कच्चे तेल १२० ते १२५ डॉलर प्रति बॅरलचा टप्पा ओलांडू शकते असा इशारा ऊर्जा तज्ज्ञांनी दिला आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Google Finland : गुगल अन् ट्रम्प आमनेसामने! जेमिनी, यूट्यूब चालवण्यासाठी गुगलची मोठी आखणी; फिनलंडमध्ये 15 अब्ज डॉलर्सचा प्लॅन
भारत आपल्या एकूण गरजेच्या जवळपास ८५% पेक्षा जास्त कच्चे तेल परदेशातून आयात करतो. त्यामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाचा भाव १ डॉलरने जरी वाढला, तरी भारताचे आयात बिल हजारो कोटी रुपयांनी वाढते.
जर आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाचे दर १०५ ते ११० डॉलरच्या वर दीर्घकाळ राहिले, तर भारतीय तेल कंपन्यांवर (IOCL, BPCL, HPCL) इंधनाचे दर वाढवण्याचा प्रचंड दबाव येईल.
