US Weapons Sale: अमेरिकेने मध्य पूर्वेसाठी उघडले शस्त्रागार; ‘या’ 5 देशांना दिली मोठी ताकद, इराणयुद्धात परिस्थिती स्फोटक

US weapon sales to Saudi Arabia 2026 : इराणसोबत वाढलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, अमेरिकेने पश्चिम आशियाला शस्त्रविक्रीला गती दिली आहे. सौदी अरेबियाला आता जवळपास २ अब्ज डॉलर्सच्या संरक्षण करारासाठी मंजुरी मिळाली आहे.

• सौदी अरेबियाला मोठा शस्त्रपुरवठा
• मध्य पूर्वेमध्ये अब्जावधींचा शस्त्रपूर
• अमेरिकेची सामरिक खेळी

पश्चिम आशिया म्हणजेच मध्य पूर्व (Middle East) सध्या एका अत्यंत गंभीर लष्करी आणि सामरिक तणावातून जात आहे. इराण आणि इस्रायल-अमेरिका यांच्यातील संघर्षामुळे या संपूर्ण प्रदेशात युद्धाचा भडका उडालेला असतानाच, अमेरिकेने एक अत्यंत मोठी आणि दूरगामी खेळी खेळली आहे. अमेरिकेने आखाती प्रदेशातील आपल्या मित्र राष्ट्रांना शस्त्रास्त्रांचा पुरवठा करण्याचा वेग प्रचंड वाढवला आहे. याच मालिकेतील सर्वात मोठा निर्णय म्हणजे, अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागाने सौदी अरेबियाला सुमारे २ अब्ज डॉलर्स किमतीची अत्याधुनिक शस्त्रे आणि लष्करी उपकरणे विकण्यास अधिकृत मंजुरी दिली आहे.

हा करार अशा वेळी समोर आला आहे, जेव्हा येमेनमधील इराण समर्थित हुथी बंडखोरांनी सौदीच्या दक्षिण सीमेवर पुन्हा एकदा क्षेपणास्त्र हल्ले सुरू केले आहेत. अमेरिकेच्या या नव्या लष्करी पॅकेजमुळे सौदी अरेबियाची हवाई संरक्षण यंत्रणा (Air Defense System) कमालीची मजबूत होणार आहे. या करारामध्ये २०,००० प्रगत अचूक मारा करणारी शस्त्रप्रणाली (APKws – Advanced Precision Kill Weapon Systems) आणि त्यांच्या वॉरहेड्सचा प्रामुख्याने समावेश आहे, ज्याचा वापर शत्रूचे ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हीटर्स नष्ट करण्यासाठी केला जातो.

इराण युद्धानंतर कोणत्या देशाला किती शस्त्रसामग्री मिळाली?

अमेरिकेने केवळ सौदी अरेबियालाच नव्हे, तर इराणच्या वाढत्या प्रभावामुळे धास्तावलेल्या मध्य पूर्वेतील इतर ४ महत्त्वाच्या देशांनाही मोठ्या प्रमाणावर शस्त्रास्त्रांनी सुसज्ज करण्यास सुरुवात केली आहे. गेल्या काही महिन्यांत अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने मंजूर केलेले काही प्रमुख संरक्षण करार खालीलप्रमाणे आहेत:

• कतार (Qatar): कतारला अमेरिकेकडून दोन सर्वात मोठी संरक्षण पॅकेजेस मिळाली आहेत. पहिल्या करारांतर्गत अंदाजे ४.०१ अब्ज डॉलर्स खर्च करून कतार आपल्या ‘पॅट्रियट क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली’चे (Patriot Air and Missile Defense) नूतनीकरण आणि तांत्रिक सहाय्य मिळवणार आहे. याशिवाय, ९९२.४ दशलक्ष डॉलर्स किमतीची लेझर-मार्गदर्शित अचूक मारा करणारी शस्त्रप्रणालीही कतारला दिली जात आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US-Iran War: अघटित घडणार! इस्रायलमध्ये अमेरिकेच्या 60 हून अधिक युद्धनौका, विमानांचा खडा पहारा; रडारवर 3 मोठी अणू ठिकाणे

• कुवेत (Kuwait): कुवेतच्या संरक्षणासाठी अमेरिकेने २.५ अब्ज डॉलर्स किमतीच्या ‘एकात्मिक युद्ध नियंत्रण प्रणाली’च्या (IBCS – Integrated Battle Command System) विक्रीला मंजुरी दिली आहे. ही प्रणाली वेगवेगळ्या हवाई संरक्षण यंत्रणांना एकाच नेटवर्कमध्ये जोडून शत्रूचा हल्ला अचूकपणे निकामी करते.
• इस्रायल (Israel): युद्ध सुरू झाल्यापासून इस्रायलला अमेरिकेकडून सातत्याने लष्करी मदत मिळत आहे. नुकतेच इस्रायलला ९९२.४ दशलक्ष डॉलर्स किमतीची प्रगत अचूक मारा करणारी शस्त्रे (APKWS) आणि १५१.८ दशलक्ष डॉलर्सचे आपत्कालीन बॉम्ब पुरवण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे.
• संयुक्त अरब अमिराती (UAE): इराणकडून झालेल्या थेट ड्रोन आणि बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांच्या हल्ल्यांचा सर्वाधिक फटका बसलेल्या यूएईला अमेरिकेने १४७.६ दशलक्ष डॉलर्स किमतीची शस्त्रे आणि लष्करी उपकरणे देण्याचा निर्णय घेतला आहे.

अमेरिका सातत्याने शस्त्रविक्री का करत आहे? काय आहे वॉशिंग्टनची योजना?

शस्त्रविक्रीच्या या महापुरामागे अमेरिकेची अत्यंत सुविचारीत आणि त्रिस्तरीय रणनीती कार्यरत आहे.

पहिले कारण: इराणचा क्षेपणास्त्र आणि प्रगत ड्रोन कार्यक्रम हा अमेरिकेसाठी आणि आखाती देशांसाठी सर्वात मोठी डोकेदुखी बनला आहे. इराण थेट युद्ध न करता आपल्या ‘प्रॉक्सी’ (हुथी, हिजबुल्लाह) द्वारे हल्ला करतो. या प्रॉक्सींना उत्तर देण्यासाठी अमेरिकेला आपल्या मित्र राष्ट्रांचे हात बळकट करायचे आहेत.

दुसरे कारण: अमेरिकेला मध्य पूर्वेतील युद्धाच्या मैदानात आपले स्वतःचे सैन्य थेट उतरवायचे नाही. आखाती देशांकडे अशी लष्करी ताकद असावी, जेणेकरून ते इराणच्या कोणत्याही संभाव्य आक्रमणाला स्वतःच्या बळावर तोंड देऊ शकतील, हे अमेरिकेचे धोरण आहे.

तिसरे आणि सर्वात महत्त्वाचे आर्थिक कारण: हे अब्जावधी डॉलर्सचे करार अमेरिकेच्या स्वतःच्या अर्थव्यवस्थेला आणि संरक्षण उद्योगाला (BAE Systems, Lockheed Martin, RTX) प्रचंड मोठा आर्थिक लाभ मिळवून देतात. या माध्यमातून अमेरिकेत मोठ्या प्रमाणावर रोजगाराची निर्मिती होते आणि जागतिक शस्त्रास्त्रांच्या बाजारपेठेवर अमेरिकेचा ताबा कायम राहतो.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US-Iran War: इस्रायली भूदलाचे चक्रव्यूह, 1,000 मरीन कमांडो; अमेरिकन अजगर चारी बाजूंनी आता ‘असे’ गिळणार इराणला

प्रादेशिक सत्ता संतुलन बदलणार?

अमेरिकेच्या या आक्रमक शस्त्रविक्री धोरणामुळे पश्चिम आशियातील लष्करी स्पर्धा एका धोकादायक वळणावर पोहोचली आहे. एकीकडे अमेरिका आपल्या मित्रांना अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रांनी सज्ज करत आहे, तर दुसरीकडे इराण देखील रशिया आणि चीनच्या मदतीने आपली संरक्षण क्षमता वाढवत आहे. यामुळे या प्रदेशात ‘शस्त्रास्त्रांची शर्यत’ (Arms Race) सुरू झाली असून, भविष्यात हा प्रादेशिक तणाव आणखी वाढल्यास एका मोठ्या जागतिक युद्धाची शक्यता नाकारता येत नाही.