भारतात स्वतःची गाडी कस्टमाईज करून ‘व्हॅनलाईफ’ किंवा फिरते घर बनवण्याची क्रेझ झपाट्याने वाढत आहे. परंतु, भारतीय कायद्यानुसार गाड्यांमध्ये मोठे बदल करणे हे अत्यंत कडक नियमांच्या अधीन आहे.
मोटार वाहन कायदा, १९८८ च्या कलम ५२ आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार, उत्पादकाने दिलेल्या मूळ संरचनेत अनधिकृत बदल करणे बेकायदेशीर आहे. जर तुम्हाला कायदेशीररीत्या व्हॅनलाईफचा आनंद घ्यायचा असेल, तर खालील नियम समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे,
१. काय पूर्णपणे बेकायदेशीर आहे?
स्ट्रक्चरल बदल– गाडीचे चेसिस कापणे, गाडीची लांबी किंवा रुंदी मूळ रचनेपेक्षा वाढवणे, किंवा गाडीचे छप्पर कापून टाकणे पूर्णपणे बेकायदेशीर आहे.
सीट कॅपॅसिटी बदलणे: तुमच्या आरसी बुक वर जितकी आसन क्षमता (उदा. ५ किंवा ७ सीटर) लिहिलेली आहे, त्यात स्वतःहून बदल करून सीट काढून तिथे परमनंट बेड किंवा सोफा बनवणे बेकायदेशीर मानले जाते.
इंजिन आणि एक्झॉस्ट: इंजिनची क्षमता बदलणे किंवा मोठा आवाज करणारा सायलेन्सर बसवणे अवैध आहे.
भारतात EV चा वेग वाढणार? JSW Motors चा मोठा निर्णय, फ्रेंच कंपनीसोबत भागीदारी
२. काय कायदेशीर आहे आणि कशाची परवानगी आहे?
तुम्ही गाडीच्या मूळ रचनेला धक्का न लावता अंतर्गत बदल करू शकता,
पोर्टेबल फर्निचर– गाडीमध्ये कोणताही परमनंट बदल न करता, काढता-घालता येणारा बेड, फोल्डिंग टेबल किंवा फिरते स्वयंपाकघर बनवणे पूर्णपणे कायदेशीर आहे. जोपर्यंत ते गाडीच्या आरसीमधील वैशिष्ट्यांना बदलत नाही, तोपर्यंत पोलीस किंवा आरटीओ त्यावर आक्षेप घेऊ शकत नाहीत.
कॉस्मेटिक आणि अंतर्गत सोयी– अंतर्गत इन्फोटेनमेंट सिस्टीम, अंतर्गत एलईडी लाइट्स, चार्जिंग पॉईंट्स किंवा सीट कव्हर्स बदलण्यास परवानगी आहे.
रूफ रॅक आणि कॅरिअर– सामान ठेवण्यासाठी प्रमाणित रूफ रॅक बसवण्यास परवानगी आहे, परंतु त्यावर बांधलेले सामान ठरवून दिलेल्या उंचीपेक्षा जास्त नसावे.
३. गाडी अधिकृतरीत्या ‘कॅम्परव्हॅन‘ म्हणून नोंदणीकृत कशी करावी?
जर तुम्हाला मोठ्या व्यावसायिक व्हॅनचे (उदा. Force Traveller, Tata Winger, किंवा एखादी मोठी बस) पूर्णपणे अधिकृत ‘कारव्हा किंवा कॅम्पर’ मध्ये रूपांतर करायचे असेल, तर ही प्रक्रिया फॉलो करावी लागेल,
ARAI ची मान्यता: ज्या गॅरेज किंवा मेकॅनिककडून तुम्ही व्हॅन कस्टमाईज करून घेणार आहात, ती डिझाईन ARAI (Automotive Research Association of India) कडून प्रमाणित असावी लागते.
आरटीओ परवानगी (RTO Approval): गाडी मॉडिफाय करण्यापूर्वी स्थानिक आरटीओकडून Form 22A द्वारे पूर्व-परवानगी घ्यावी लागते.
आरसी बुक अपडेट (RC Modification): मॉडिफिकेशन पूर्ण झाल्यानंतर आरटीओ अधिकारी गाडीची तपासणी करतात. मंजुरी मिळाल्यानंतर तुमच्या आरसी बुकवर वाहनाचा प्रकार बदलून ‘Campvan’ किंवा ‘Omnibus (Modified)’ अशी अधिकृत नोंद केली जाते.
जर तुम्हाला आरटीओ आणि कायदेशीर कचाट्यात पडायचे नसेल, तर “Bolt-on / Modular” पद्धत वापरा. म्हणजेच बेड, किचन काउंटर आणि साठवणुकीचे कप्पे अशा प्रकारे डिझाइन करा जे केवळ नट-बोल्टवर फिक्स असतील आणि गरज पडल्यास अवघ्या १० मिनिटांत पूर्ण गाडी पुन्हा मूळ स्थितीत आणता येईल.
.png "Videos"){kind=small}
