गुरुवार, 12 नोव्हेंबर 2026
अठरा वर्षे पूर्ण झाली की तरुणाईला वेध लागतात ते वाहन लायसेन्स काढण्याचे. अनेकदा आपण आरटीओमध्ये जातो आणि घाईघाईत परवान्यासाठी अर्ज करतो. पण, अर्ज करताना लायसेन्स वरील एका छोट्या झालेल्या चुकीमुळे भविष्यात मोठा कायदेशीर मनस्ताप सहन करावा लागू शकतो. दुचाकी वाहनांच्या लायसेन्समध्ये प्रामुख्याने दोन प्रकार पडतात—एक गिअर नसलेल्या वाहनांसाठी (जसे की ॲक्टिव्हा, ज्युपिटर) आणि दुसरा गिअर असलेल्या वाहनांसाठी (जसे की स्प्लेंडर, पल्सर). चला तर मग, या दोन्ही परवान्यांमधील नेमका फरक आणि सामान्यतः होणाऱ्या चुका समजून घेऊया.
१. गिअर नसलेली वाहने विरुद्ध गिअरची वाहने
प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाच्या नियमांनुसार दुचाकी परवान्याचे दोन मुख्य वर्गीकरण केले जाते:
२. तरुण आणि महिलांकडून होणारी मोठी चूक
लायसेन्स काढताना अनेक तरुण, विशेषतः महिला किंवा नवशिके चालक विचार करतात की, “मला तर फक्त स्कूटीच चालवायची आहे, मग बाईकचा परवाना कशाला?” या विचाराने ते फक्त ‘गिअर नसलेली दुचाकी’ या पर्यायाची निवड करतात.
पण खरी गोची पुढे होते. काही वर्षांनी जर त्यांना ऐन परिस्थितीत किंवा गरजेनुसार गिअर असलेली बाईक चालवावी लागली, तर कायदेशीररित्या ते गुन्हा ठरतो. तुमच्याकडे फक्त स्कूटीचा परवाना असेल आणि तुम्ही रस्त्यावर गिअरची बाईक चालवताना पकडले गेले, तर तुमच्याकडे ‘परवानाच नाही’ असे मानले जाते आणि वाहतूक पोलीस विना-परवाना गाडी चालवल्याचा मोठा दंड ठोकू शकतात.
३. ‘विमा नाकारला‘ जाण्याचा धोका
सगळ्यात मोठी जोखीम अपघाताच्या वेळी निर्माण होते. समजा, एखाद्या व्यक्तीकडे फक्त गिअर नसलेल्या वाहनाचा परवाना आहे आणि त्याच्याकडून गिअरची बाईक चालवताना एखादा अपघात झाला, तर विमा कंपनी नुकसानभरपाई देण्यास स्पष्ट नकार देते. कारण कायद्याच्या दृष्टीने तुम्ही त्या वाहनासाठी पात्र नसता.
आरटीओचा सल्ला
हा मनस्ताप टाळण्यासाठी, जरी तुम्हाला सध्या फक्त स्कूटी चालवायची असेल, तरीही अर्ज करताना नेहमी ‘गिअर असलेली दुचाकी’ हाच पर्याय निवडावा. कारण नियम असा सांगतो की, ज्याच्याकडे गिअर असलेल्या बाईकचा परवाना आहे, ती व्यक्ती गिअर नसलेली स्कूटी देखील कायदेशीररित्या चालवू शकते. त्यामुळे परवाना काढताना एका अक्षराचा खेळ नीट समजून घ्या आणि भविष्यातील दंडापासून स्वतःला वाचवा.
