बुधवार, 17 जून 2026
E20-Petrol : पेट्रोल टाकीला मुंग्या लागल्याचा 'तो' VIRAL VIDEO खरा की खोटा? जाणून घ्या ई20 इथेनॉल पेट्रोलचे संपूर्ण वैज्ञानिक सत्य ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
E20 petrol ants fuel tank viral video : सोशल मीडियाच्या जमान्यात एखादी माहिती किती वेगाने पसरते आणि लोकांमध्ये संभ्रम निर्माण करते, याचे ताजे उदाहरण सध्या पाहायला मिळत आहे. इंटरनेटवर गेल्या काही दिवसांपासून एक व्हिडिओ आणि काही फोटो तुफान व्हायरल होत आहेत, ज्यामुळे देशातील लाखो वाहन मालक आणि चालकांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. या व्हायरल दाव्यानुसार, भारतात सध्या वापरल्या जाणाऱ्या ‘E20 पेट्रोल’ (E20 Petrol) मुळे गाड्यांच्या पेट्रोल टाकीवर आणि इंधन कॅपभोवती (Fuel Inlet) मुंग्यांचे महाकाय थवे जमा होत आहेत. सिक्कीममधील एका कारचा हा व्हिडिओ असल्याचे सांगितले जात असून, त्यामध्ये इंधन टाकीच्या झाकणाभोवती हजारो मुंग्या साचल्याचे स्पष्ट दिसत आहे. या व्हिडिओनंतर इंटरनेटवर “पेट्रोलमध्ये उसाचा रस आहे का?” किंवा “E20 पेट्रोल गोड झाल्यामुळे मुंग्या लागल्या का?” अशी नवी चर्चा आणि भीती सुरू झाली आहे.
या व्हायरल व्हिडिओमुळे निर्माण झालेला तणाव पाहता, ऑटोमोबाईल तज्ज्ञ, वैज्ञानिक आणि फॅक्ट चेकर्सनी या घटनेमागील सखोल संशोधन केले आहे. सोशल मीडिया युजर्सचा असा कयास होता की, इथेनॉल हे प्रामुख्याने ऊस, मका आणि इतर जैविक शेती उत्पादनांपासून तयार केले जाते, त्यामुळे पेट्रोलमध्ये साखरेचे अंश शिल्लक राहतात आणि याच गोडव्यामुळे मुंग्या आकर्षित होतात. वरकरणी हा तर्क योग्य वाटत असला, तरी विज्ञानाच्या कसोटीवर तो पूर्णपणे चुकीचा ठरला आहे. चला तर मग जाणून घेऊया या व्हायरल व्हिडिओमागचे खरे सत्य काय आहे.
हे देखील वाचा : भारतातील कार इन्शुरन्सचे हे महत्त्वाचे नियम तुम्हाला माहित आहेत का? नसतील तर आत्ताच माहिती करून घ्या
सर्वात आधी आपल्याला हे समजून घ्यावे लागेल की E20 पेट्रोल म्हणजे काय. E20 पेट्रोल म्हणजे ८० टक्के पारंपरिक पेट्रोल आणि २० टक्के इथेनॉल यांचे रासायनिक मिश्रण. इथेनॉल हे जरी उसाच्या रसापासून किंवा मक्यापासून बनवले जात असले, तरी त्याची निर्मिती ही रासायनिक आंबवण (Fermentation) आणि ऊर्ध्वपातन (Distillation) प्रक्रियेद्वारे होते. या प्रक्रियेदरम्यान साखरेचे रेणू पूर्णपणे अल्कोहोलमध्ये रूपांतरित होतात.
उद्योगांमध्ये जेव्हा इंधन दर्जाचे (Fuel-grade) इथेनॉल तयार केले जाते, तेव्हा त्यामध्ये साखरेचा किंवा कोणत्याही गोडव्याचा एक टक्काही अंश शिल्लक राहत नाही. अंतिम उत्पादन हे केवळ एक शुद्ध रासायनिक अल्कोहोल असते. त्यामुळे “E20 पेट्रोल गोड असल्यामुळे मुंग्या येतात” हा सोशल मीडियावरील प्राथमिक दावा वैज्ञानिक पुराव्यांच्या आधारे पूर्णपणे फेटाळण्यात आला आहे. पेट्रोल पंपवर मिळणारे पेट्रोल कडक गुणवत्ता नियंत्रणातून जाते, त्यामुळे त्यात मुंग्या खाऊ शकतील असा कोणताही अन्नपदार्थ नसतो.
जर पेट्रोल गोड नसेल, तर सिक्कीममधील त्या कारच्या पेट्रोल टाकीला मुंग्या का लागल्या होत्या? यावर कीटकांविषयी अभ्यास करणाऱ्या शास्त्रज्ञांनी आणि तज्ज्ञांनी अत्यंत महत्त्वाचा खुलासा केला आहे. मुंग्यांमध्ये वास घेण्याची कमालीची क्षमता असते. त्या वेगवेगळ्या रासायनिक गंधांना अत्यंत संवेदनशील असतात.
जेव्हा वाहनामध्ये E20 पेट्रोल भरले जाते, तेव्हा इंधन टाकीच्या झाकणाजवळून (Filler Caps) काही प्रमाणात पेट्रोलचे वायू (Vapors) किंवा सूक्ष्म अंश बाहेर पडतात. या पेट्रोलमधील इथेनॉलचा जो विशिष्ट रासायनिक गंध असतो, तो मुंग्यांच्या मेंदूला ‘फर्मेंटेड शुगर’ (आंबवलेली साखर) म्हणजेच त्यांच्या अन्नाचा आभास करून देतो. मुंग्यांना हा गंध आल्यावर त्यांच्या शोध घेण्याच्या प्रवृत्तीत (Exploratory Behavior) मोठी वाढ होते. त्यांना वाटते की तिथे काहीतरी खाण्याचा पदार्थ आहे, आणि याच गैरसमजातून त्या मोठ्या संख्येने पेट्रोल कॅपभोवती जमा होतात. म्हणजेच, मुंग्या पेट्रोलमधील गोडव्यामुळे नाही, तर इथेनॉलच्या रासायनिक वासाने “भ्रमित” होऊन तिथे गोळा होतात. याशिवाय पावसाळ्यातील दमट हवामान, वाहनाची पार्किंगची जागा, ओलावा, आणि इंधन टाकीच्या आतील उबदारपणा व सुरक्षित आसरा ही देखील मुंग्या तिथे जमा होण्याची प्रमुख कारणे असू शकतात.
जरी मुंग्या लागण्याचा आणि पेट्रोलच्या गोडव्याचा सोशल मीडियावरील दावा फॅक्ट चेकमध्ये खोटा ठरला असला, तरी वाहन तज्ज्ञांनी इथेनॉल-मिश्रित पेट्रोलबाबत वाहनचालकांना काही तांत्रिक आव्हानांविषयी सावध केले आहे. इथेनॉलमध्ये हवेतील आर्द्रता (Moisture) स्वतःकडे वेगाने आकर्षित करण्याचा गुणधर्म असतो. जर गाडी बऱ्याच दिवसांपासून एकाच ठिकाणी उभी असेल, तर ही शोषलेली आर्द्रता कालांतराने पेट्रोल टाकीच्या तळाशी पाणी म्हणून जमा होऊ शकते.
#Sikkim A video showing a swarm of ants gathered around a vehicle’s fuel inlet has gone viral on social media, sparking discussions over the increasing ethanol blending in petrol and its potential impact on vehicles.#Sikkim#ViralVideo#EthanolBlending#Petrol#NewsFlash pic.twitter.com/hduvWrEk1R — Goldy Srivastav (@GoldySrivastav) June 15, 2026
credit – social media and Twitter
या समस्येमुळे जुन्या वाहनांना, विशेषतः ज्या गाड्यांच्या टाक्या धातूच्या (Metal Tanks) आहेत, त्यांना गंज लागण्याचा धोका वाढतो. तसेच इंजिनच्या काही अंतर्गत भागांचे नुकसान होऊ शकते. म्हणूनच सर्व वाहन मालकांना, विशेषतः २०२३ पूर्वीच्या जुन्या गाड्या असणाऱ्यांना, आपल्या वाहनांची नियमित तपासणी आणि सर्व्हिसिंग करण्याचा सल्ला दिला जातो. नवीन वाहने ही E20 इंधनासाठी सुसंगत (Compliant) बनवलेली असल्याने त्यांना फारसा धोका नसतो.
हे देखील वाचा : भारतातील कार इन्शुरन्सचे हे महत्त्वाचे नियम तुम्हाला माहित आहेत का? नसतील तर आत्ताच माहिती करून घ्या
अनेक वाहन चालकांची दुसरी मोठी तक्रार म्हणजे गाड्यांच्या मायलेजमधील घट. विज्ञानानुसार, इथेनॉलची ऊर्जा घनता (Energy Density) ही शुद्ध गॅसोलीन किंवा पारंपरिक पेट्रोलपेक्षा काही अंशाने कमी असते. यामुळे इंजिनला तितकीच शक्ती निर्माण करण्यासाठी थोडे जास्त इंधन वापरावे लागते. परिणामी, काही वाहनांच्या मायलेजमध्ये १ ते ३ टक्क्यांपर्यंत किरकोळ घट पाहायला मिळू शकते. मात्र, हा परिणाम वाहनाचे मॉडेल, चालवण्याची पद्धत आणि इंजिनच्या तंत्रज्ञानावर पूर्णपणे अवलंबून असतो.
दुसरीकडे, सध्या देशात १०० टक्के इथेनॉलवर चालणाऱ्या ‘E100’ इंधनाची देखील जोरदार चर्चा सुरू आहे. केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनीही फ्लेक्स-फ्यूएल तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यावर भर दिला आहे. परंतु, सध्या रस्त्यावर धावणारी सामान्य पेट्रोल वाहने थेट E100 वर चालवण्यासाठी सक्षम नाहीत. त्यासाठी विशेष फ्लेक्स-फ्यूएल इंजिन (Flex-Fuel Engines) असलेल्या वाहनांची आवश्यकता असेल. त्यामुळे वाहनधारकांनी सोशल मीडियावरील अफवांवर किंवा एडिट केलेल्या व्हिडिओंवर विश्वास न ठेवता, अधिकृत ऑटोमोबाईल मार्गदर्शक तत्त्वे आणि वैज्ञानिक माहितीचा आधार घ्यावा, असे आवाहन तज्ज्ञांनी केले आहे.
