
पारंपारिक पेट्रोल किंवा डिझेल कार आणि इलेक्ट्रिक कार यांच्यातील सर्वात मोठा फरक त्यांच्या इंजिनमध्ये असतो. सामान्य कारमध्ये इंजिनच्या उष्णतेचा आणि शक्तीचा वापर करून AC आणि हीटर चालवले जातात. पण इलेक्ट्रिक कारमध्ये इंजिनच नसल्यामुळे, तिची वातानुकूलित (AC) प्रणाली पूर्णपणे वेगळ्या आणि प्रगत तंत्रज्ञानावर काम करते.
१. इलेक्ट्रिक कॉम्प्रेसर
पारंपारिक कारमध्ये AC कॉम्प्रेसर इंजिनला जोडलेल्या बेल्टद्वारे चालवला जातो. परंतु, EV मध्ये एक हाय-व्होल्टेज इलेक्ट्रिक कॉम्प्रेसर असतो. हा कॉम्प्रेसर कारच्या मुख्य लिथियम-आयन बॅटरीमधून मिळणाऱ्या थेट विजेवर चालतो. इंजिन सुरू नसले तरीही, केवळ बॅटरीच्या पॉवरवर हा कॉम्प्रेसर अत्यंत शांतपणे आणि कार्यक्षमतेने केबिन थंड करू शकतो.
२. थर्मल मॅनेजमेंट सिस्टीम
EV मधील AC फक्त प्रवाशांना थंड हवा देत नाही, तर तो कारच्या ‘थर्मल मॅनेजमेंट सिस्टीम’चा एक मुख्य भाग असतो. इलेक्ट्रिक कारची बॅटरी आणि मोटर जास्त गरम झाल्यास त्यांची कार्यक्षमता कमी होते. म्हणूनच, AC सिस्टीममधील कूलंटचा वापर बॅटरी पॅक आणि इलेक्ट्रिक मोटरचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यासाठी केला जातो.
३. उष्णतेसाठी ‘हीट पंप’ तंत्रज्ञान
नॉर्मल कारमध्ये इंजिनच्या गरम पाण्याचा वापर करून केबिन गरम केले जाते. मात्र, EV मध्ये उष्णता निर्माण करण्यासाठी जास्त ऊर्जा खर्च होते, ज्यामुळे कारची रेंज कमी होऊ शकते. यासाठी आधुनिक ईव्हीमध्ये ‘हीट पंप’ वापरला जातो. हा पंप बाहेरच्या हवेतील किंवा बॅटरीमधील अतिरिक्त उष्णता शोषून घेतो आणि ती केबिन गरम करण्यासाठी वापरतो. हे तंत्रज्ञान पारंपारिक हीटरपेक्षा जवळजवळ ३ पट कमी वीज वापरते.
बॅटरी भाड्याने घ्या आणि कार चालवा! सिट्रॉन e-C3X चा भारतीय बाजारात मास्टरस्ट्रोक!
४. रेंजवर होणारा परिणाम
इलेक्ट्रिक कारमध्ये AC पूर्णपणे बॅटरीवर चालत असल्यामुळे, उन्हाळ्यात जेव्हा AC जास्त क्षमतेने चालतो, तेव्हा कारच्या ड्रायव्हिंग रेंजवर १० ते १५ टक्क्यांपर्यंत फरक पडू शकतो. म्हणूनच, अनेक ईव्हीमध्ये ‘Pre-cooling’ चा पर्याय असतो, ज्याद्वारे कार चार्जिंगला जोडलेली असतानाच मोबाईल ॲपद्वारे केबिन थंड करता येते, जेणेकरून प्रवासादरम्यान बॅटरी कमी खर्च होते.
थोडक्यात सांगायचे तर, इलेक्ट्रिक कारमधील AC हा केवळ आरामदायक प्रवासासाठी नसून, तो कारच्या बॅटरीचे आयुष्य वाढवणारा आणि आधुनिक विजेवर चालणारा एक अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे.