भारतीय महामार्गांवरून प्रवास करताना “धूम मचाले धूम”, “नागीन ट्यून” किंवा इतर वेगवेगळ्या गाण्यांच्या सुरांमध्ये वाजणारे ट्रक्सचे हॉर्न तुम्ही नक्कीच ऐकले असतील. हे म्युझिकल हॉर्न किंवा ज्यांना प्रेशर हॉर्न असेही म्हणतात जे भारतीय ट्रक संस्कृतीचा एक अविभाज्य भाग बनले आहेत. पण यामागील कारण काय आहे आणि कायदा काय सांगतो, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
ट्रक्सवर म्युझिकल हॉर्न का बसवले जातात?
१.लांबचा प्रवास आणि जाणवणारा थकवा हटवण्यासाठी
ट्रक ड्रायव्हर्स अनेक दिवस सलग, रात्रं-दिवस ड्रायव्हिंग करतात. अशा वेळी हायवेवर येणारा कंटाळा घालवण्यासाठी आणि स्वतःला ताजेतवाने ठेवण्यासाठी ते मनोरंजनाचा भाग म्हणून हे हॉर्न बसवतात.
ट्रकच्या टायरजवळ असणाऱ्या ब्लॅक रबर पट्ट्यांचा वापर काय? सजावट की जुगाड?
२.इतर वाहनांना इशारा देण्यासाठी
ट्रक आकाराने खूप मोठे असतात. हायवेवर वेगाने जाणाऱ्या इतर वाहनांना किंवा रात्रीच्या वेळी झोपेत असणाऱ्या, ‘पेंग आलेल्या’ ड्रायव्हर्सना सतर्क करण्यासाठी मोठ्या आवाजाच्या हॉर्नची गरज असते, असा ड्रायव्हर्सचा समज असतो.
३. भारताची ट्रक संस्कृती आणि सजावटीची परंपरा
भारतात ट्रकला ड्रायव्हर लोकांसाठी ‘दुसरे घर’ मानले जाते. वर्षाचे जवळपास ३०० दिवस तरी ते ट्रक वर असतात. त्यामुळे ट्रक सुंदर सजवण्यासोबतच युनिक आवाज असणारा हॉर्न लावणे ही एक फॅशन बनली आहे.
माहितीय का तुम्हाला? वाहनांच्या ‘हॉर्न’चा शोध लावला होता थॉमस एडिसन यांच्या साथीदाराने! जाणून घ्या
हे कायदेशीर आहे का?
नाही, ट्रक्सवर म्युझिकल किंवा प्रेशर हॉर्न लावणे भारतात पूर्णपणे बेकायदेशीर आहे.
केंद्रीय मोटार वाहन नियमांनुसार कोणत्याही वाहनाचा हॉर्न ११२ डेसिबल पेक्षा जास्त नसावा. मात्र, ट्रक्समधील हे म्युझिकल हॉर्न १२० ते १४० डेसिबलपर्यंत आवाज करतात, जो मानवी कानांसाठी अत्यंत घातक आहे.
नियमांचे उल्लंघन केल्यास काय होते?
मोटार वाहन कायद्याच्या कलम १९०(२) अंतर्गत, गाडीत म्युझिकल किंवा प्रेशर हॉर्न आढळल्यास ₹२,००० ते ₹१०,००० पर्यंतचा मोठा दंड होऊ शकतो. वाहतूक पोलीस असे हॉर्न जागेवरच जप्त करतात किंवा ट्रकची साउंडची जोडणी कापून टाकतात.
हे हॉर्न पायी चालणाऱ्यांना आणि दुचाकीस्वारांना अचानक घाबरवून अपघाताला कारणीभूत ठरतात. म्हणूनच, जरी ते ऐकायला गमतीदार वाटत असले, तरी रस्ता सुरक्षेच्या दृष्टीने ते अत्यंत धोकादायक आहेत.
.png "Videos"){kind=small}
