नवीन दातकवळी बसवल्यावर कोणते पदार्थ खाण्यापासून सुरुवात करावी? काय खावे, काय खाऊ नये आणि निगा कशी राखावी?

नवीन दातकवळी बसवल्यानंतर पहिला घास कोणता असावा आणि कोणते पदार्थ टाळावेत, हे तुम्हाला माहिती आहे का? योग्य आहार, आवश्यक पथ्ये आणि दातकवळीची निगा यामुळे सुरुवातीचा त्रास कमी करून तोंडाचे आरोग्य जपता येते.

दात पडल्यामुळे किंवा खराब झाल्यामुळे अनेकांना दातकवळी अर्थात Dentures बसवावी लागते. नवीन दातकवळी बसवल्यानंतर सुरुवातीचे काही दिवस थोडे वेगळे आणि आव्हानात्मक असू शकतात. तोंडात परकी वस्तू असल्यासारखे वाटणे, बोलताना अडचण येणे, जास्त लाळ सुटणे किंवा अन्न चावताना अस्वस्थ वाटणे हे सुरुवातीला सामान्य असू शकते.

मात्र, योग्य आहार निवडल्यास आणि दातकवळीची योग्य काळजी घेतल्यास तिची सवय हळूहळू लागते. नवीन दातकवळी बसवल्यानंतर सुरुवातीला कोणते पदार्थ खावेत, कोणते पदार्थ टाळावेत आणि दातकवळीची स्वच्छता कशी राखावी, हे जाणून घेऊया.

सुरुवातीला मऊ आणि सहज चावता येणारे पदार्थ खा

नवीन दातकवळी बसवल्यानंतर लगेच कठीण किंवा चिकट पदार्थ खाण्याऐवजी मऊ, कमी मसालेदार आणि सहज चावता येतील असे पदार्थ निवडणे योग्य ठरते.

सुरुवातीच्या काही दिवसांत खालील पदार्थांचा आहारात समावेश करता येऊ शकतो:

• मऊ भात आणि वरण, खिचडी, दलिया किंवा लापशी, उपमा, पोहे, मऊ शिजवलेल्या भाज्या
• डाळीचे पातळ पदार्थ, सूप, दही, ताक, इडली, मऊ चपाती किंवा भाकरीचे छोटे तुकडे
• उकडलेले आणि मऊ केलेले बटाटे, केळी आणि इतर मऊ फळे
• अंड्याचे पदार्थ, जसे की भुर्जी किंवा मऊ ऑम्लेट

अन्नाचे छोटे तुकडे करून खाल्ल्यास चावताना अधिक आराम मिळू शकतो.

Breastfeeding: पूर्वीच्या तुलनेत आता स्तनपान अधिक आव्हानात्मक का वाटतेय? ‘या’ कारणांमुळे वाढू शकतात अडचणी

अन्न दोन्ही बाजूंनी चावण्याचा प्रयत्न करा

नवीन दातकवळीची सवय लावताना एकाच बाजूने अन्न चावण्याची सवय टाळणे चांगले. शक्य असल्यास अन्न तोंडाच्या दोन्ही बाजूंनी हळूहळू चावण्याचा प्रयत्न करा. यामुळे दातकवळीवर संतुलित दाब पडण्यास मदत होते. सुरुवातीला हळूहळू आणि सावकाश खाणे महत्त्वाचे आहे. घाईघाईने खाल्ल्यास दातकवळी हलू शकते किंवा हिरड्यांवर जास्त दाब येऊ शकतो.

नवीन दातकवळी बसवल्यानंतर काय खाऊ नये?

दातकवळीची सवय होईपर्यंत काही पदार्थांपासून विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे.

1. खूप कठीण पदार्थ

खालील पदार्थ सुरुवातीला टाळावेत:

• कडक सुका मेवा, कठीण चिवडा, कडक बिस्किटे, ऊस
• कठीण कच्च्या भाज्या, कडक सफरचंदाचे मोठे तुकडे, बर्फ चावणे

हे पदार्थ चावताना दातकवळीवर जास्त दाब येऊ शकतो.

2. खूप चिकट पदार्थ

चिकट पदार्थ दातकवळीला अडकू शकतात किंवा ती हलवू शकतात. उदाहरणार्थ:

• चिकट टॉफी, च्युइंग गम, चिकट मिठाई, कॅरॅमलसारखे पदार्थ

3. खूप गरम पदार्थ

नवीन दातकवळी असताना अतिशय गरम चहा, कॉफी किंवा पदार्थ खाताना सावधगिरी बाळगा. काही वेळा दातकवळीमुळे तापमानाची जाणीव नैसर्गिक दातांप्रमाणे स्पष्टपणे होणार नाही. त्यामुळे तोंड भाजण्याचा धोका वाढू शकतो.

4. मोठे घास घेणे टाळा

मोठा घास घेण्याऐवजी अन्नाचे छोटे तुकडे करा. सुरुवातीला मोठे सँडविच, मोठ्या आकाराचे फळ किंवा कठीण पदार्थ थेट पुढच्या दातांनी तोडणे टाळावे.

दातकवळी बसवल्यानंतर कोणती पथ्ये पाळावीत?

नवीन दातकवळीची सवय लागण्यासाठी काही दिवस किंवा काही आठवडे लागू शकतात. त्यामुळे खालील गोष्टी लक्षात ठेवा:

हळूहळू आहारात बदल करा

पहिल्यांदा मऊ पदार्थ खा. नंतर हळूहळू अर्धवट कठीण पदार्थांचा समावेश करा. एकदम सर्व प्रकारचे कठीण पदार्थ खाण्याचा प्रयत्न करू नका.

पुरेसे पाणी प्या

तोंड कोरडे पडल्यास दातकवळी अस्वस्थ वाटू शकते. त्यामुळे दिवसभर पुरेसे पाणी पिणे महत्त्वाचे आहे.

तोंडाची स्वच्छता राखा

दातकवळी असली तरी तोंड आणि हिरड्यांची स्वच्छता दुर्लक्षित करू नका. नैसर्गिक दात शिल्लक असल्यास त्यांची नियमित स्वच्छता करणेही तितकेच आवश्यक आहे.

सुरुवातीला जास्त वेळ दातकवळी घालण्याबाबत डॉक्टरांचा सल्ला घ्या

नवीन दातकवळी घालण्याची वेळ आणि रात्री ती काढायची की नाही, याबाबत तुमच्या डॉक्टरांच्या सूचनांचे पालन करणे महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक व्यक्तीची परिस्थिती वेगळी असू शकते.

दररोज दातकवळी स्वच्छ करा

दातकवळी रोज स्वच्छ करणे आवश्यक आहे. तिच्यावर अन्नाचे कण आणि प्लाक जमा होऊ शकतात.

स्वच्छ करताना:

• दातकवळी काळजीपूर्वक हाताळा, मऊ ब्रश वापरा
• दंतचिकित्सकांनी सुचवलेले क्लिनिंग प्रॉडक्ट वापरा
• साधारण टूथपेस्ट खूप घासून वापरणे टाळावे, कारण काही टूथपेस्टमुळे दातकवळीच्या पृष्ठभागावर ओरखडे पडू शकतात

दातकवळी पडू देऊ नका

दातकवळी स्वच्छ करताना ती हातातून पडल्यास तुटू शकते. त्यामुळे सिंक किंवा बेसिनमध्ये पाणी भरून ठेवणे किंवा खाली मऊ टॉवेल ठेवणे उपयोगी ठरू शकते.

अंड्यांमध्ये कोणकोणते मायक्रोन्युट्रीएंट असतात? आणि ते शरीरासाठी कसे महत्त्वाचे असतात? जाणून घ्या

रात्रीच्या वापराबाबत डॉक्टरांच्या सूचना पाळा

अनेक प्रकरणांमध्ये दातकवळी काही वेळ काढून ठेवण्याचा सल्ला दिला जातो, जेणेकरून हिरड्यांना विश्रांती मिळू शकेल. मात्र, नवीन दातकवळीच्या सुरुवातीच्या काळात तुमच्या डॉक्टरांनी वेगळ्या सूचना दिल्या असतील तर त्यांनाच प्राधान्य द्या.

गरम पाण्यात दातकवळी ठेवू नका

खूप गरम पाण्यामुळे दातकवळीचा आकार बदलू शकतो. त्यामुळे स्वच्छतेसाठी किंवा भिजवण्यासाठी अत्यंत गरम पाणी वापरणे टाळा.

हिरड्यांचीही स्वच्छता करा

दातकवळी काढल्यानंतर हिरड्या, जीभ आणि तोंडातील इतर भाग स्वच्छ करणे महत्त्वाचे आहे. यामुळे तोंडाची स्वच्छता आणि आरोग्य राखण्यास मदत होते.

दातकवळीमुळे जखम किंवा वेदना होत असल्यास काय करावे?

नवीन दातकवळीमुळे सुरुवातीला काही ठिकाणी दाब जाणवू शकतो. पण सतत वेदना होणे, हिरड्यांवर जखम होणे, रक्त येणे किंवा दातकवळी वारंवार हलणे ही समस्या दुर्लक्षित करू नका.

अशा वेळी स्वतः दातकवळी घासून, कापून किंवा तिचा आकार बदलण्याचा प्रयत्न करू नका. दंतचिकित्सकांकडे जाऊन योग्य फिटिंग किंवा अॅडजस्टमेंट करून घेणे आवश्यक आहे.

बोलण्याची सवय कशी लावावी?

नवीन दातकवळीमुळे सुरुवातीला काही शब्द स्पष्ट उच्चारताना अडचण येऊ शकते. यासाठी मोठ्याने वाचन करणे किंवा हळूहळू बोलण्याचा सराव करणे फायदेशीर ठरू शकते. काही दिवसांच्या सरावानंतर बहुतेक लोकांना बोलण्यात अधिक सहजता येते.