शनिवार, 31 ऑक्टोबर 2026
केंद्राच्या निर्णयाचा सामान्यांवर काय होणार परिणाम? ( सौजन्य - सोशल मीडिया )
नवीन दरांनुसार, पूर्वीच्या प्रति लिटर २.५० रुपयांच्या तुलनेत पेट्रोल निर्यातीवर कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही. डिझेल निर्यातीवरील शुल्क प्रति लिटर ८.५० रुपयांवरून प्रति लिटर ११.५० रुपयांपर्यंत वाढवण्यात आले आहे आणि एटीएफ निर्यातीवरील शुल्क प्रति लिटर १०.५० रुपयांवरून प्रति लिटर ११ रुपयांपर्यंत वाढवण्यात आले आहे.
मार्च महिन्याच्या अखेरीस हे निर्यात शुल्क लादण्यात आले, जेव्हा मध्य-पूर्वेतील सुरू असलेल्या संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठा विस्कळीत झाला आणि आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या किमती गगनाला भिडल्या. जागतिक किमतींमुळे निर्यातीतून अधिक नफा मिळत असताना, तेल शुद्धीकरण कंपन्यांनी देशांतर्गत खरेदीदारांपेक्षा परदेशी बाजारपेठांना प्राधान्य देऊ नये, हे सरकारचे उद्दिष्ट होते.
संघर्ष सुरू होण्यापूर्वी, भारताच्या कच्च्या तेलाच्या आयातीपैकी सुमारे ४५% आयात होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होत असे. हा पर्शियन आखाताला जागतिक बाजारपेठेशी जोडणारा एक प्रमुख सागरी मार्ग आहे. या मार्गावरील व्यापारी जहाजांच्या वाहतुकीत व्यत्यय आल्यामुळे भारताला कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यासाठी पर्यायी मार्गांचा शोध घेण्यास भाग पडले.
निर्यात शुल्कातील नवीनतम बदल अशा वेळी आला आहे, जेव्हा भारत पश्चिम आशियातील सुरू असलेल्या युद्धाच्या परिणामांशी झुंज देत आहे. या युद्धामुळे कच्च्या तेलाचा पुरवठा अस्थिर झाला आहे, सागरी वाहतुकीतील धोके वाढले आहेत आणि जागतिक तेलाच्या किमती उच्च पातळीवर राहिल्या आहेत.
केंद्र सरकारने पेट्रोल आणि डिझेलच्या किरकोळ किमती स्थिर ठेवून देशांतर्गत ग्राहकांना या धक्क्याच्या पूर्ण परिणामापासून वाचवण्याचा प्रयत्न केला आहे. याव्यतिरिक्त, रिफायनर्स परदेशात किती इंधन पाठवतात हे नियंत्रित करण्यासाठी सरकारने निर्यात शुल्काचा वापर केला आहे.
Ans: सरकारने पेट्रोलवरील निर्यात शुल्क पूर्णपणे संपवले आहे, तर डिझेल आणि ATF वरील निर्यात ड्युटीत वाढ केली आहे.
Ans: निर्यात शुल्कातील बदलांमुळे तेल कंपन्यांच्या नफ्यावर आणि निर्यातीच्या प्रमाणावर परिणाम होतो, ज्याचा अप्रत्यक्ष प्रभाव देशांतर्गत बाजारातील उलाढालीवर पडतो.
Ans: कच्च्या तेलाच्या आंतरराष्ट्रीय किमती अचानक वाढल्यामुळे तेल कंपन्यांना होणाऱ्या अतिरिक्त नफ्यावर सरकारतर्फे जो विशेष कर आकारला जातो, त्याला विंडफॉल टॅक्स म्हणतात.
