सोमवार, 17 ऑगस्ट 2026
(फोटो सौजन्य - सोशल मीडिया)
पैसा बाजारने १० दशलक्षाहून अधिक ग्राहकांच्या क्रेडिट वर्तणुकीचे विश्लेषण करून दिलेल्या अहवालानुसार, विविध पिढ्यांमध्ये पहिल्यांदा कर्ज घेणाऱ्यांचे सरासरी वय कमी झाले आहे. ‘जनरेशन झेड’ आता क्रेडिट कार्ड, ‘आता खरेदी करा, नंतर पैसे द्या’ (Buy Now Pay Later) आणि वैयक्तिक कर्जे मोठ्या प्रमाणावर वापरत आहे. याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे कर्ज मिळवण्याची सुलभता. शॉपिंग किंवा पेमेंट ॲप्सवर EMI आणि ‘नंतर पैसे द्या’ या सुविधा उपलब्ध आहेत. याचा अर्थ असा की, अनेकदा प्रश्न हा नसतो की तुमच्याकडे पैसे आहेत की नाही; तुम्हाला फक्त ईएमआयची रक्कम तपासावी लागते.
कर्ज फक्त घर, शिक्षण किंवा वैद्यकीय गरजांसाठीच नसते. प्रवास, गॅझेट्स, फॅशन, अन्न आणि मनोरंजन यांसारखे खर्चदेखील क्रेडिट कार्डने भरले जात आहेत. Buy Now Pay Later या सुविधेमुळे ग्राहकांना वस्तू किंवा सेवांसाठी नंतर पैसे देण्याची सोय मिळते. आपल्याला कमी हप्त्यांमध्ये पटकन खरेदी करण्याचा मोह होतो, पण कधीकधी अनेक खरेदींचे एकत्रित हप्ते मिळून एक मोठे आर्थिक ओझे तयार होते. जर कोणी ₹४०,००० कमवत असेल आणि फोन, कपडे किंवा सहलीसाठी क्रेडिट कार्ड वापरत असेल, तर प्रत्येक खर्च लहान वाटू शकतो, पण महिन्याच्या शेवटी एकाच वेळी अनेक हप्ते भरावे लागतात.
क्रेडिट कार्ड किंवा ‘आता खरेदी करा, नंतर पैसे द्या’ वापरण्यात काहीच गैर नाही, पण क्रेडिट मर्यादा म्हणजे तुमचे उत्पन्न नव्हे. बँकेने तुम्हाला ₹१ लाखांची मर्यादा दिली आहे, याचा अर्थ असा नाही की तुम्ही आणखी ₹१ लाख खर्च करू शकता. शिवाय, जर तुम्ही वेळेवर पैसे भरले नाहीत, तर व्याज आणि विलंब शुल्क लागू शकते. त्यामुळे, केवळ ईएमआय पाहून खरेदी करण्याऐवजी, एकूण परतफेड रक्कम आणि सर्व शुल्क नक्की तपासा.
