गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2026
Mumbai Redevelopment (फोटो सौजन्य- सोशलमीडिया)
मुंबईतील पुनर्विकासाची लाट केवळ जुन्या इमारतींच्या जागी नवे टॉवर्स उभारण्यापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. यामुळे संपूर्ण शहरात भाड्याच्या घरांची सातत्यपूर्ण मागणी निर्माण होत आहे, तसेच घरांचे भाडे वाढण्यास आणि घरमालक तसेच गुंतवणूकदारांसाठी भाड्याचा परतावा सुधारण्यास मोठी मदत होत आहे. Mumbai Redevelopment:
गेल्या काही वर्षांत पुनर्विकासाच्या कामांना लक्षणीय गती मिळाली आहे. गेल्या पाच वर्षांत प्रकल्पांच्या संख्येत अंदाजे ६६ टक्के सीएजीआर नोंदवला गेला आहे, ज्यामधून मुंबईभरात जुन्या इमारतींचे वाढते पुनर्विकास दिसून येते. अधिकाधिक सोसायट्या पुनर्विकासाकडे वळत आहेत, तसतसे सोसायट्यांमधील रहिवासी आपल्या सध्याच्या परिसराजवळ, शाळा, कामाची ठिकाणे आणि सामाजिक वर्तुळाच्या जवळपास भाड्याची घरे शोधत आहेत. यामुळे स्थानिक भाडे बाजारपेठेवर दबाव येत आहे. विशेषतः उपलब्ध घरांचे प्रमाण मर्यादित असलेल्या प्रस्थापित निवासी भागांमध्ये हा परिणाम जास्त दिसून येत आहे.
मुंबईच्या पुनर्विकासाच्या प्रवासाचे वैशिष्ट्य म्हणजे, या भाड्याच्या मागणीतील मोठा भाग स्वतः विकासकांकडून उचलला जात आहे. अनेक प्रकल्पांमध्ये पुनर्विकास पूर्ण होईपर्यंत विस्थापित रहिवाशांना विकासकांकडून तात्पुरते भाडे दिले जाते. यामुळे ही कुटुंबे दीर्घकाळासाठी, अनेकदा कित्येक वर्षांसाठी भाड्याच्या बाजारपेठेत सक्रिय ग्राहक म्हणून टिकून राहतात.
MCX H1 FY27 Results: एमसीएक्सची दमदार भरारी! आर्थिक वर्ष २७च्या पहिल्या सहामाहीत भक्कम कामगिरी
महामारीनंतर (कोरोना साथीनंतर) या ट्रेंडला अधिक गती मिळाली, जिथे घरांच्या पसंतीमध्ये मोठा बदल झाला. मोठी घरे, बांधकामाचा उत्तम दर्जा, सुधारित सुविधा आणि राहण्याचा एकंदर अधिक चांगला अनुभव या बाबी अनेक कुटुंबांसाठी महत्त्वाच्या ठरल्या. जुन्या इमारतींमध्ये राहणारे नागरिक त्याच भागात नवीन आणि अधिक चांगल्या घरात जाण्याची संधी मिळत असल्यास पुनर्विकासाचा पर्याय निवडण्यास उत्सुक झाले. संक्रमण कालावधीत अनेकांनी तुलनेने नवीन घरांना भाड्याने घेण्यास पसंती दिली, जी जुन्या बांधकामांच्या तुलनेत सामान्यतः अधिक महाग असतात.
मुंबई जुन्या इमारतींच्या जागी नवीन इमारती उभारत असताना पुनर्विकासाचा प्रभाव भाडे आणि मालकी अशा दोन्ही बाजारपेठांवर पडत आहे,” असे कोटक महिंद्रा बँकेचे होम लोन्स विभागाचे प्रमुख नकुल सक्सेना म्हणाले. “घरांचा दर्जा सुधारण्याव्यतिरिक्त हा बदल निवासी रिअल इस्टेटची आर्थिक स्थिती देखील सुधारत आहे. वाढणारे भाडे आणि उत्तम रेंटल यील्डमुळे निवासी मालमत्ता केवळ प्रत्यक्ष राहणाऱ्यांसाठी नव्हे, तर स्थिर व दीर्घकालीन परतावा शोधणाऱ्या गुंतवणूकदारांसाठीही आकर्षक ठरत आहे.”
मुंबईतील भाडे बाजारपेठ पारंपारिकपणे स्थलांतर आणि रोजगाराच्या वाढीवर अवलंबून राहिली आहे. आता पुनर्विकास हा आणखी एक महत्त्वाचा घटक म्हणून समोर येत आहे. वारंवार घर बदलणाऱ्या अनेक स्थलांतरित भाडेकरूंच्या तुलनेत पुनर्विकासाने बाधित झालेली कुटुंबे आपली नवीन घरे तयार होईपर्यंत अनेक वर्षे एकाच ठिकाणी भाड्याने राहतात. यामुळे सातत्यपूर्ण मागणी निर्माण होते आणि काही विशिष्ट परिसरांमध्ये उपलब्ध भाड्याच्या घरांचे प्रमाण कमी होते.
परिणामी, मुंबईच्या अनेक भागांमध्ये भाड्याच्या घरांची मागणी वाढली आहे. काही भागांमध्ये पुनर्विकासाचे काम आणि मर्यादित पुरवठा एकत्र आल्यामुळे घरांचे भाडे सर्वसाधारण महागाई दरापेक्षा अनेक पटीने वाढले आहे. वाढलेल्या भाड्यामुळे घरमालक आणि गुंतवणूकदारांसाठी भाड्याचा परतावा सुधारला आहे, तसेच निवासी रिअल इस्टेट काही वर्षांपूर्वीच्या तुलनेत उत्पन्न मिळवून देणारी अधिक आकर्षक मालमत्ता बनली आहे. अनेक स्थानिक सूक्ष्म बाजारपेठांमध्ये भांडवली मूल्याच्या वाढीसोबत भाड्याचे उत्पन्न हा एकूण निवासी परताव्याचा अत्यंत महत्त्वाचा घटक बनत आहे.
