Rupee vs US Dollar : रुपया वाचवण्याच्या प्रयत्नात RBI चं नशीब चमकलं, 53 अब्ज डॉलर विकून तिजोरीत आले तब्बल 50000 कोटी रुपये

डॉलरच्या तुलनेत रुपया घसरत चालला आहे. रुपयाचं मुल्य वाचवण्यासाठी RBI नं पावलं उचलण्यास सुरुवात केली आहेत. त्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेने आर्थिक वर्ष २०२५-२६ दरम्यान रुपयाच्या विनिमय दरातील अस्थिरता रोखण्यासाठी आपल्या डॉलर विक्रीत लक्षणीय वाढ केली आहे. पण याचा RBI ला चांगलाच फायदा झाला आहे.

• रिझर्व्ह बँकेने किमान १०% नफा कमावला
• अंतिम महिन्यांत आक्रमक रणनीती
• RBI च्या हस्तक्षेपामुळे रुपया बळकट

Rupee vs US Dollar : डॉलरच्या तुलनेत रुपया घसरत चालला आहे. रुपयाचं मुल्य वाचवण्यासाठी RBI नं पावलं उचलण्यास सुरुवात केली आहेत. त्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेने आर्थिक वर्ष २०२५-२६ दरम्यान रुपयाच्या विनिमय दरातील अस्थिरता रोखण्यासाठी आपल्या डॉलर विक्रीत लक्षणीय वाढ केली आहे. या कालावधीत, मध्यवर्ती बँकेने संपूर्ण आर्थिक वर्षात एकूण ५३.१ अब्ज डॉलर्सची निव्वळ विक्री नोंदवली. हा आकडा मागील आर्थिक वर्ष, २०२४-२५ मध्ये नोंदवल्या गेलेल्या ४१.१ अब्ज डॉलर्सच्या निव्वळ विक्रीच्या तुलनेत १२ अब्ज डॉलर्सची वाढला आहे. इतकी वाढ कशी काय? जाणून घेऊयात.

GST on Petrol-Diesel: पेट्रोल-डिझेल स्वस्त होणार? इंधनाला GST च्या कक्षेत आणण्यासाठी CTI चं थेट मोदींना पत्र!

डॉलर विक्रीतून प्रचंड नफा

बँकर्सच्या अंदाजानुसार, या डॉलर विक्रीतून रिझर्व्ह बँकेने किमान १०% नफा कमावला आहे. हे शक्य झाले कारण, हे डॉलर अशा वेळी खरेदी करण्यात आले होते जेव्हा रुपयाची स्थिती लक्षणीयरीत्या मजबूत होती. परकीय चलन बाजारातील या हस्तक्षेपामुळे, आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये केवळ डॉलर विक्रीतूनच रिझर्व्ह बँकेच्या एकूण उत्पन्नात सुमारे ₹५०,००० कोटींची भर पडली आहे. परकीय चलन साठ्यातून करण्यात आलेल्या या प्रचंड डॉलर विक्रीचा परिणाम, सोन्याच्या दरात झालेल्या वाढीमुळे बऱ्याच अंशी संतुलित झाला.

अंतिम महिन्यांत दिसून आलेली आक्रमक रणनीती

आर्थिक वर्ष २०२५-२६ च्या अंतिम महिन्यांदरम्यान, रिझर्व्ह बँकेने अत्यंत आक्रमक आणि धोरणात्मक पवित्रा स्वीकारला. या कालावधीत, मध्यवर्ती बँकेने अनेक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतले. त्यापैकी काही निर्णय खालीलप्रमाणे आहेत:
मार्च २०२६ मध्ये, रिझर्व्ह बँकेने बाजारात मोठ्या प्रमाणावर डॉलर्सची विक्री केली; यामध्ये ९.८ अब्ज डॉलर्सच्या निव्वळ विक्रीची नोंद झाली.
फेब्रुवारी २०२६ मधील परिस्थिती मात्र मार्चच्या अगदी विपरीत होती. या महिन्यात, मध्यवर्ती बँकेने बाजारातून डॉलर्सची खरेदी करून ते सामावून घेतले; यामध्ये ७.४ अब्ज डॉलर्सच्या निव्वळ खरेदीची नोंद झाली.

RBI च्या हस्तक्षेपामुळे रुपया बळकट

RBI च्या या हस्तक्षेपामुळे आणि ५ अब्ज डॉलर्सच्या ‘स्वॅप’ व्यवहाराच्या घोषणेमुळे, शुक्रवारी सलग दुसऱ्या सत्रात रुपया बळकट झाला. रुपया ५१ पैशांची वाढ नोंदवत ९५.६९ च्या पातळीवर बंद झाला. गुरुवारीही रुपयामध्ये ६२ पैशांची सुधारणा दिसून आली होती, ज्यामुळे आठवड्याच्या सुरुवातीला झालेली घसरण भरून निघाली होती. जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किमती वाढत असून आणि अमेरिका-इराण शांतता चर्चेत चढ-उतार होत असूनही, RBI च्या या निर्णयामुळे भारतीय चलनाला भक्कम आधार मिळाला.

पेट्रोल-डिझेलच्या दरात पुन्हा वाढ; 10 दिवसांत तिसऱ्यांदा दरवाढीचा बसला फटका, पेट्रोल आता…