मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य-सोशल मीडिया)
जगभरात इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या तणावाने केवळ राजकारणच नव्हे, तर संपूर्ण रोजगार बाजारपेठ आणि भौगोलिक परिस्थितीही पूर्णपणे बदलून टाकली आहे. सीमांवर स्फोटक वाढत असताना आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारी जहाजे थांबवली जात आहेत. सुरक्षा व्यवस्थापन तज्ञांची भूमिका या काळात ‘युद्धवीरा’इतकीच महत्त्वाची ठरत आहे. जागतिक आर्थिक मंच (वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरम) आपल्या ‘फ्युचर ऑफ जॉब्स रिपोर्ट’मध्ये स्पष्टपणे नमूद करतो की, आज सुरक्षा तज्ञांची नोकरी ही सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या नोकऱ्यांपैकी एक बनली आहे.
भू-राजकीय जोखीम सल्लागार हे असे तज्ञ आहेत जे मोठ्या आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांना तणावपूर्ण परिस्थितीत गुंतवणूक करण्याच्या योग्य आणि सर्वात सुरक्षित मार्गांबद्दल सल्ला देतात. ते तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार आणि युद्धकाळात पुरवठा साखळीवर होणाऱ्या परिणामांचे सखोल विश्लेषण करून व्यवसायांना मोठ्या नुकसानीपासून वाचवतात. हा एक आशादायक करिअरचा पर्याय आहे जो आर्थिक मंदीच्या काळातही व्यवहार्य राहतो, कारण कंपन्यांना अनिश्चिततेच्या काळातच योग्य सल्ल्याची सर्वाधिक गरज असते.
भविष्यातील आव्हानांना प्रभावीपणे सामोरे जाण्यासाठी युद्धाच्या बदलत्या पद्धती, सुरक्षा आव्हाने आणि गुंतागुंतीच्या लष्करी रणनीतींचे विश्लेषण करणे ही धोरणात्मक विश्लेषकाची प्राथमिक भूमिका असते. त्याचप्रमाणे, आपत्ती व्यवस्थापन व्यावसायिक युद्ध किंवा नैसर्गिक आपत्तींच्या काळात लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यासाठी आणि मदतकार्य सुरळीतपणे व्यवस्थापित करण्यासाठी जबाबदार असतात. हे व्यावसायिक संकटाच्या काळात प्रशासन आणि सामान्य जनता यांच्यात एक मजबूत दुवा म्हणून काम करतात, ज्यामुळे जीवित आणि मालमत्तेची मोठी हानी कमी करण्यास मदत होते.
जागतिक बाजारपेठेत आंतरराष्ट्रीय कायद्याच्या तज्ञांना मोठी मागणी आहे , कारण त्यांना युद्धाच्या काळात मानवाधिकार आणि आंतरराष्ट्रीय करारांमधील तांत्रिक बारकावे समजतात. जागतिक व्यासपीठांवर कायदेशीर भूमिका मजबूत करण्यात आणि आंतरराष्ट्रीय करारांच्या उल्लंघनावर लक्ष ठेवण्यात ते महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात. युनिफॉर्म न घालताही, हे तज्ञ राष्ट्रीय सुरक्षेचा एक महत्त्वाचा भाग बनू शकतात, आपल्या ज्ञानाने देशाची सेवा करू शकतात आणि लाखो रुपयांचा भरघोस पगार मिळवू शकतात.
गुजरात येथील राष्ट्रीय रक्षा विद्यापीठ हे गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत कार्यरत असलेले भारतातील पहिले संरक्षण विद्यापीठ आहे आणि ते राष्ट्रीय सुरक्षा व सामरिक अभ्यासात विशेष अभ्यासक्रम उपलब्ध करून देते. दिल्लीतील जेएनयू येथील स्कूल ऑफ इंटरनॅशनल स्टडीज हे आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि सामरिक अभ्यासाची सखोल समज विकसित करण्यासाठी देशातील सर्वात प्रसिद्ध आणि प्रतिष्ठित शैक्षणिक केंद्रांपैकी एक मानले जाते. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाचा संरक्षण विभाग देखील खूप जुना आणि प्रतिष्ठित आहे, तर अॅमिटी नोएडा आणि मद्रास विद्यापीठ त्यांच्या उत्कृष्ट प्लेसमेंट आणि संशोधन कार्यक्रमांसाठी ओळखले जातात.
