शनिवार, 14 नोव्हेंबर 2026
सायबर गुन्हेगारीत AI चा वापर, नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर करून फसवणुकीचा प्रयत्न?
देशात सायबर गुन्हेगारी झपाट्याने वाढत आहे. भविष्यात, सायबर गुन्हेगारीचे स्वरूप पूर्णपणे बदलेल. दरवर्षी सायबर गुन्हेगारीचे नवीन प्रकार उदयास येत आहेत. पूर्वी, लोकांना आमिष दाखवून सायबर गुन्हे केले जात होते. आता, त्यांच्या मनात भीती निर्माण करून डिजिटल अटकेसारखे सायबर गुन्हे केले जात आहेत. भविष्यात, सायबर गुन्हेगारी आणखी नाविन्यपूर्ण रूप धारण करेल. तंत्रज्ञान आणखी विकसित झाले आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) आली आहे. ज्यामुळे तिच्या माध्यमातून अनेक गोष्टी साध्य करणे शक्य झाले आहे.
२०२७ मध्ये उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुका होणार आहेत आणि २०१९ च्या पंतप्रधानपदाच्या निवडणुकांपूर्वीच सायबर गुन्हेगार विविध प्रकारचे सायबर गुन्हे करतील. हे मत आहे सायबर सुरक्षा तज्ञ तरुण विग यांचे, जे इनेफू लॅब्सचे मालक आहेत. त्यांची कंपनी गेल्या १५ वर्षांपासून राष्ट्रीय सुरक्षा संस्था, संरक्षण विभाग (डीआरडीओ) आणि कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या संस्थांना डेटा ॲनालिटिक्स, फेशियल रेकग्निशन आणि प्रेडिक्टिव्ह इंटेलिजन्स सोल्यूशन्स पुरवत आहे. त्यांच्या कंपनीचे ‘कवच’ हे मोबाईल ॲप्लिकेशन ३२ लाख भारतीय सरकारी अधिकारी त्यांच्या ईमेल आयडीमध्ये लॉग इन करण्यासाठी वापरतात आणि आयकर विभागापासून ते पोलीस विभागापर्यंतच्या संस्थांकडून त्याच्या सायबर सुरक्षेचा उपयोग केला जातो.
सायबर सुरक्षा तज्ञ तरुण यांनी स्पष्ट केले की, आगामी निवडणुकांदरम्यान वातावरण दूषित करण्यासाठी राजकारण्यांचे बनावट ऑडिओ आणि व्हिडिओ तयार करण्याचे प्रयत्न केले जातील. असे सायबर गुन्हे आधीच वाढले आहेत आणि त्यांना आळा घालण्याची गरज आहे. सरकारने आता हे समजून घेतले पाहिजे की सायबर गुन्हेगारी ही तंत्रज्ञानावर आधारित एक समस्या आहे जी आपल्या देशात वाढत आहे. त्यामुळे, सरकारने आता साधने आणि तंत्रज्ञानावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. त्यांनी असेही स्पष्ट केले की सायबर गुन्हेगारीचे स्वरूप दरवर्षी बदलत आहे. पूर्वी, सायबर गुन्हे मोबाईल फोनद्वारे केले जात होते. आता, त्याचा वापर सोशल मीडियाद्वारेही केला जात आहे आणि भविष्यात आपल्याला त्याची आणखी नवीन रूपे पाहायला मिळू शकतात.
त्यांनी स्पष्ट केले की, गेल्या वर्षी आपल्या देशात २२,००० कोटी रुपयांचे सायबर गुन्हे घडले. सध्या, वृद्ध व्यक्ती सायबर गुन्हेगारांचे सर्वात असुरक्षित बळी ठरत आहेत. सायबर गुन्हेगार कधीकधी त्यांची पेन्शन काढून घेतात आणि कधीकधी इतर मार्गांनी त्यांचे आर्थिक नुकसान करतात. सध्या, आपल्या देशात सर्वात सामान्य सायबर गुन्हे दोन प्रकारे घडत आहेत: डिजिटल अटक आणि डीप फेक. आणखी एक प्रकार म्हणजे व्हॉइस क्लोनिंग. तुमच्या ओळखीच्या व्यक्तीसारख्या आवाजात कॉल करून तुमची फसवणूक केली जाईल, शक्यतो पैशांची मागणी केली जाईल आणि तुम्हाला पैसे देण्यास फसवले जाईल. या प्रकारचा सायबर गुन्हा आपल्या देशात मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे.
