मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
नेपाळपासून अमेरिकेपर्यंत विजयादशमीचा उत्साह (संग्रहित फोटो)
नवरात्रोत्सवानंतर आता विजयादशमी अर्थात दसऱ्याचा सण भारतासह जगातील विविध देशांमध्ये साजरा केला जातो. विशेषतः भारतीय, हिंदू आणि नेपाळी समुदाय मोठ्या संख्येने वास्तव्यास असलेल्या देशांमध्ये या सणाला विशेष महत्त्व आहे. वाईटावर चांगल्याचा विजय, सत्याचा असत्यावर विजय आणि अन्यायाविरुद्ध न्यायाचा संदेश हे दसऱ्याचे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. प्रभू श्रीरामांनी रावणावर मिळविलेला विजय आणि काही परंपरांमध्ये देवी दुर्गेने महिषासुराचा केलेला वध यांच्याशी हा सण जोडलेला आहे.
भारतीय संस्कृतीचा जागतिक जागर
अमेरिकेतील भारतीय-अमेरिकी समुदायाकडून दसरा आणि नवरात्रोत्सव मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात. इलिनॉय, कॅलिफोर्निया, न्यू जर्सी, टेक्सास, जॉर्जिया, मिशिगन, फ्लोरिडा आणि वॉशिंग्टन यांसारख्या राज्यांमध्ये विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमाचे आयोजन केले जाते. या कार्यक्रमांमध्ये पारंपरिक पूजा, गरबा-दांडिया, संगीत, नृत्य, रामलीला आणि सामुदायिक मेळाव्यांचा समावेश असतो. काही ठिकाणी रावणाच्या पुतळ्याचे दहनही केले जाते. या उत्सवांच्या माध्यमातून भारतीय समुदाय आपल्या पुढील पिढीला भारतीय संस्कृती आणि परंपरांची ओळख करून देतो.
वेगवेगळ्या देशांमध्ये आहेत दसऱ्याच्या विविध परंपरा
नेपाळ : १५ दिवस चालणारा दसई उत्सव
नेपाळमध्ये दसऱ्याला ‘बडा दसई’ असे म्हटले जाते. हा तेथील प्रमुख सणांपैकी एक आहे. या काळात देवी दुर्गेची पूजा केली जाते. कुटुंबातील ज्येष्ठ व्यक्ती लहानांच्या कपाळावर टीका लावून आणि जमरा म्हणजेच जवाच्या अंकुरांचे आशीर्वाद देऊन त्यांना शुभेच्छा देतात. नेपाळमध्ये दसईचा उत्सव साधारणतः १५ दिवस चालतो. कुटुंबीय एकत्र येऊन हा सण साजरा करतात. सार्वजनिक सुट्ट्या, धार्मिक विधी आणि कौटुंबिक भेटीगाठींमुळे संपूर्ण देशात उत्साहाचे वातावरण असते.
बांगलादेश : दुर्गापूजा व विजयादशमीची परंपरा
बांगलादेशातील हिंदू समुदायासाठी दुर्गापूजा हा महत्त्वाचा धार्मिक आणि सांस्कृतिक उत्सव आहे. या काळात आकर्षक मंडप उभारले जातात, देवी दुर्गेच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना केली जाते आणि विविध धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. विजयादशमीच्या दिवशी अनेक ठिकाणी मूर्तीचे विसर्जन केले जाते.
FAQ
यंदा विजयादशमी कधी आहे? मुहूर्त काय?
– 20 ऑक्टोबर 2026, मंगळवार – आज! दशमी तिथी – सकाळी 8:20 ते 21 ऑक्टो सकाळी 9:41 AM पर्यंत.
परदेशात विजयादशमी कशी साजरी होते? फक्त भारतातच का?
– नाही, जिथे हिंदू समाजबंधू, तिथे दसरा साजरा केला जातो.
परदेशात रावण दहन कसे करतात? परवानगी मिळते का?
– हो, USA मध्ये अग्निशमन विभागाची परवानगी घेऊन मोठ्या मैदानात 20-30 फूट उंच रावणाचे पुतळे जाळतात. जळणारे पुतळे हे अहंकार, वाईट विचार जाळण्याचे प्रतीक मानले जाते.
