बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
Pic credit : social media
नवी दिल्ली : देशाची सुरक्षा ही भारतीय लष्कराची जबाबदारी आहे. भारतीय लष्कर आपल्या सुरक्षा आणि ऑपरेशन्स दरम्यान अनेक प्रकारच्या तंत्रज्ञानाचा वापर करते. यापैकी एक ड्रोन विरोधी यंत्रणा देखील आहे. भारताच्या आंतरराष्ट्रीय सीमेवर सीमा सुरक्षा दलाचे जवानही या ड्रोनचा वापर करतात. पण तुम्हाला माहित आहे का की अँटी-ड्रोन यंत्रणा काय आहे आणि ती कोणत्या ऑपरेशन्समध्ये वापरली जाते? म्हणूनच आज जाणून घ्या अँटी ड्रोन सिस्टमबद्दल.
ड्रोन विरोधी यंत्रणा
सर्वप्रथम, ड्रोनविरोधी यंत्रणा कधी आणि कोणत्या ऑपरेशन दरम्यान वापरली जाते?अँटी-ड्रोन सिस्टम एक तंत्रज्ञान आहे, ज्याचा वापर मानवरहित हवाई उपकरणांना जॅम करण्यासाठी केला जातो. सर्व ड्रोनच्या वेगवेगळ्या रेंज असतात ज्यावर ते काम करतात. पण हे तंत्रज्ञान रेडिओ फ्रिक्वेन्सीद्वारे शत्रूचे ड्रोन ओळखते. ड्रोनविरोधी यंत्रणेला हवेत कोणतीही संशयास्पद वस्तू आढळताच लष्कराला ड्रोनद्वारे त्याची माहिती मिळते.
Pic credit : social media
भारतात ड्रोनविरोधी यंत्रणा आहे का?
भारताकडे ड्रोन डिटेक्ट, डिटर आणि डिस्ट्रॉय सिस्टीम म्हणजेच D4 ड्रोन आहे. संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने तीन वर्षांत विकसित केलेली ही पहिली स्वदेशी ड्रोनविरोधी यंत्रणा आहे. डीआरडीओच्या म्हणण्यानुसार, डी 4 ड्रोन हवेत 3 किमीच्या परिघात शत्रूचा शोध घेऊन 360 डिग्री कव्हरेज प्रदान करतो. एवढेच नाही तर शत्रूचा शोध घेतल्यानंतर ते हार्ड किल आणि सॉफ्ट किल अशा दोन प्रकारे काम करते. याला हार्ड किल कमांड दिल्यास ते लेझर बीमद्वारे शत्रूचे ड्रोन नष्ट करते. सॉफ्ट किल अंतर्गत, डी 4 ड्रोन शत्रूच्या ड्रोनला खाली आणू शकतो किंवा लेझर बीमद्वारे त्याचे जीपीएस आणि इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे नष्ट करू शकतो, ज्यामुळे शत्रू ड्रोनचा ऑपरेटरशी संपर्क तुटतो.
हे देखील वाचा : जगातील सर्वात महाग परफ्यूम ‘या’ वस्तूपासून बनवला जातो; जाणून घ्या काय आहे पद्धत?
ते भारतात कुठे वापरले जात आहे
एंट्री ड्रोन प्रणाली आंतरराष्ट्रीय सीमेवर वापरली जात आहे. पण अलीकडे मणिपूरमध्येही सीआरपीएफचे जवान त्याचा वापर करत आहेत. उल्लेखनीय म्हणजे मणिपूरमध्ये गेल्या वर्षी मे महिन्यापासून सुरू असलेला हिंसाचार थांबण्याची चिन्हे दिसत नाहीत. आता आधुनिक शस्त्रेही दहशतवाद्यांकडून हिंसाचारात वापरली जाऊ लागली आहेत. अलीकडील हल्ल्यांमध्ये अतिरेक्यांनी ड्रोनचा वापर केला आहे. त्यानंतर CRPF आणि मणिपूर पोलिसांनी या हल्ल्यांना तोंड देण्यासाठी अँटी-ड्रोनचा वापर सुरू केला आहे.
