सोमवार, 2 नोव्हेंबर 2026
लघवीच्या नमुन्यातून मूत्राशयाच्या कर्करोगाचे निदान! नव्या चाचणीमुळे वैद्यकीय क्षेत्रात आशादायक चित्र
Health Update: मूत्राशयाच्या कर्करोगाचे निदान आता केवळ लघवीच्या नमुन्याच्या तपासणीतून करणे शक्य होण्याची आशा निर्माण झाली आहे. लघवीतील आरएनए रेणूंचे विश्लेषण करणाऱ्या नव्या चाचणीच्या माध्यमातून मूत्राशयाचा कर्करोग ओळखण्यात संशोधकांना यश आले आहे. विशेष म्हणजे, कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातील रुग्ण ओळखण्यातही ही चाचणी प्रभावी ठरली आहे. हे संशोधन ‘नेचर मेडिसिन’ या प्रतिष्ठित वैज्ञानिक नियतकालिकात प्रसिद्ध झाले आहे.(फोटो सौजन्य – istock)
सध्या कर्करोगाच्या निदानासाठी वापरल्या जाणाऱ्या लिक्विड बायोप्सी चाचण्यांमध्ये प्रामुख्याने रक्तातील कर्करोगाच्या पेशींमधून बाहेर पडणाऱ्या डीएनएचा अभ्यास केला जातो. मात्र, स्टॅनफोर्ड विद्यापीठातील संशोधक मॅक्सिमिलियन डायन आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी यापेक्षा वेगळा मार्ग निवडला. त्यांनी डीएनएशी संबंधित असलेल्या आरएनए रेणूंच्या विश्लेषणावर भर दिला. आरएनएमुळे शरीरातील कोणती जनुके सक्रिय आहेत आणि कर्करोगाच्या पेशींमध्ये नेमके काय बदल घडत आहेत, याची माहिती मिळू शकते.
या संशोधनासाठी कर्करोगग्रस्त आणि निरोगी अशा एकूण ५१५ व्यक्तींच्या नमुन्यांची तपासणी करण्यात आली. त्यामध्ये नव्या तंत्रज्ञानाने मूत्राशयाच्या कर्करोगाचे निदान करण्यासाठी १०० पैकी ९५ रुग्ण ओळखण्यात यश मिळवले. विशेष म्हणजे, सुरुवातीच्या अवस्थेतील कर्करोगाचे संकेतही या चाचणीतून मिळाले. याशिवाय कर्करोगाचा प्रकार आणि तो पुन्हा उद्भवण्याचा धोका याबाबतही महत्त्वाची माहिती मिळू शकते. लघवीचा मूत्राशयातील गाठींशी थेट संपर्क येत असल्याने कर्करोगाच्या निदानासाठी ती उपयुक्त ठरू शकते, असे संशोधकांचे मत आहे. आता याच तंत्रज्ञानाचा वापर मूत्रपिंड आणि प्रोस्टेटच्या कर्करोगाचे निदान करण्यासाठीही करता येतो का, याचा अभ्यास सुरू आहे.
भविष्यात मूत्रमार्गाशी संबंधित विविध कर्करोगांचे निदान एकाच लघवीच्या चाचणीतून करण्याची शक्यता संशोधकांनी व्यक्त केली आहे. मात्र, हे तंत्रज्ञान अद्याप प्राथमिक संशोधनाच्या टप्प्यात आहे. नियमित कर्करोग तपासणीसाठी त्याचा वापर करण्यापूर्वी अधिक व्यापक संशोधन आणि वैद्यकीय चाचण्या आवश्यक आहेत. कमी त्रासदायक आणि तुलनेने सोप्या पद्धतीने कर्करोगाचे लवकर निदान करण्याच्या दिशेने हे संशोधन महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
Ans: होय. लघवीच्या नमुन्याची तपासणी करून त्यामध्ये कर्करोगाशी संबंधित पेशी, प्रथिने किंवा विशिष्ट बायोमार्कर्स शोधता येतात.
Ans: लघवीतून रक्त जाणे, वारंवार लघवीला होणे, लघवी करताना जळजळ किंवा वेदना होणे आणि लघवी करण्याची तीव्र इच्छा होणे ही काही संभाव्य लक्षणे आहेत.
Ans: युरिन सायटोलॉजी, सिस्टोस्कोपी, बायोप्सी आणि आवश्यकतेनुसार अल्ट्रासाऊंड किंवा सीटी स्कॅन यांसारख्या तपासण्या केल्या जातात.
