Ganeshotsav 2026: गणेशोत्सवात मोदकांवर ताव मारताय? वेळीच सावध व्हा, अन्यथा…; आहारतज्ज्ञांनी दिला सल्ला

Sweet Side effects on Health: गणेशोत्सवात मोदक, लाडू, पुरणपोळी आणि इतर पारंपरिक पदार्थांचा आस्वाद घेताना अति खाणे टाळणे महत्त्वाचे आहे. जास्त प्रमाणात गोड पदार्थ खाल्ल्याने आरोग्यावर कोणते परिणाम होतात, जाणून घ्या.

• उकडीचा मोदक किती खावा?
• ३-४ मोदक खाल्ल्यास शरीरावर काय परिणाम होतात?
• आहारतज्ज्ञांनी दिला सल्ला

महाराष्ट्रात गणेशोत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. या काळात अनेकजण मिठाई आणि पारंपरिक पदार्थांचा भरपूर आस्वाद घेतात. मात्र, विशेषतः मधुमेह असल्यास आहाराकडे काळजीपूर्वक लक्ष देणे गरजेचे आहे. सणाच्या पदार्थांचा आनंद घेताना अति खाणे, अॅसिडिटी, पोट फुगणे किंवा रक्तातील साखर वाढणे टाळण्यासाठी काही सोप्या गोष्टी लक्षात ठेवता येतात.मुंबई अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटलचे आहारतज्ज्ञ, फौजिया अन्सारी यांनी सणासुदीच्या काळात जास्त गोड पदार्थ खाल्ल्याने आरोग्यावर काय परिणाम होतो याबाबतची माहिती दिली आहे.

५ वर्षांपासून कानात येणाऱ्या ‘हृदयाच्या ठोक्यांसारख्या’ आवाजापासून मुक्ती; जसलोक हॉस्पिटलमध्ये २५ वर्षीय महिलेवर यशस्वी उपचार

गणेशोत्सव म्हणजे कुटुंबीयांसोबत वेळ घालवणे, गणपती मंडपांना भेट देणे आणि पारंपरिक पदार्थांचा आस्वाद घेण्याचा आनंदाचा काळ. उकडीचे मऊ मोदक, लाडू, पुरणपोळी, करंजी आणि फरसाण यांसारखे पदार्थ या उत्सवाचा महत्त्वाचा भाग आहेत. मात्र, एका दिवसात अनेक ठिकाणी जाणे आणि अनेक आमंत्रणे असल्याने नेहमीपेक्षा जास्त खाणे सहज शक्य होते.

त्यामुळे आवडते सणाचे पदार्थ पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही. मात्र, पदार्थांचे प्रमाण नियंत्रित ठेवणे आणि संतुलित आहार घेणे महत्त्वाचे आहे. यामुळे सणाचा आनंद घेताना नंतर अस्वस्थ वाटणार नाही.जास्त प्रमाणात मिठाई खाल्ल्याने रक्तातील साखरेची पातळी वारंवार वाढू शकते, विशेषतः मधुमेह किंवा इन्सुलिन रेसिस्टन्स असलेल्या व्यक्तींमध्ये. जास्त साखर आणि कॅलरीमुळे कालांतराने वजन वाढणे, ट्रायग्लिसराइड्स वाढणे आणि फॅटी लिव्हरचा धोका वाढू शकतो. तळलेले आणि जड पदार्थांसोबत खूप मिठाई खाल्ल्यास अॅसिडिटी, पोट फुगणे, आळस आणि थकवा जाणवू शकतो. एक मोदक किंवा एखादी मिठाई खाल्ल्यानंतर तिथेच थांबा. गोड खाण्याची आवड आहे किंवा तो पदार्थ आवडतो म्हणून जास्त मिठाई खाणे योग्य नाही.

एका उकडीच्या मोदकात किती कॅलरी असतात?

• एका मध्यम आकाराच्या उकडीच्या मोदकात साधारण 150–200 कॅलरी असतात.
• मोदक मोठा असेल किंवा त्यामध्ये गूळ, नारळ आणि तूप जास्त असेल तर कॅलरीचे प्रमाण 200 पेक्षा जास्त असू शकते.
• उकडीचा मोदक तळलेला नसल्यामुळे तळलेल्या मोदकाच्या तुलनेत तो तुलनेने चांगला पर्याय आहे.
• 3 मोदक = साधारण 450–600 कॅलरी
• 5 मोदक = साधारण 750–1,000 कॅलरी

जास्त मोदक खाल्ल्यास शरीरावर काय परिणाम होऊ शकतात?

• रक्तातील साखरेची पातळी वाढू शकते.
• गूळ हा नैसर्गिक गोड पदार्थ असला तरी तो साखरमुक्त नाही.
• जास्त मोदक खाल्ल्याने शरीरातील कार्बोहायड्रेट आणि साखरेचे प्रमाण वाढते.
• मधुमेह किंवा प्री-डायबेटीस असलेल्या व्यक्तींनी विशेष काळजी घ्यावी.
• वजन वाढण्याची शक्यता असते.
• पचनाच्या समस्या होऊ शकतात.
• पोट फुगू शकते.

दिवसातून किती मोदक खाणे सुरक्षित आहे?

• दिवसातून 1–2 मध्यम आकाराचे उकडीचे मोदक खाऊ शकता.
• जर 3–4 मोदक खायचे असतील, तर त्या दिवशी इतर मिठाई खाणे टाळा.
• मोठ्या प्रमाणात तळलेले पदार्थ खाणे टाळा.
• मधुमेह, लठ्ठपणा किंवा इतर मेटाबॉलिक समस्या असल्यास, किती मोदक खाणे सुरक्षित आहे याबाबत डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

गणेशोत्सवात निरोगी राहण्यासाठी या गोष्टी लक्षात ठेवा

• गणेशोत्सवात प्रत्येकाने पदार्थांचे प्रमाण आणि किती वेळा ते खाल्ले जात आहेत याकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. दिवसभर वारंवार मिठाई खाण्याऐवजी एक योग्य प्रमाण निवडा आणि त्याचा हळूहळू आनंद घ्या.
• सणाच्या पदार्थांचा आनंद घेण्यासाठी नेहमीचे जेवण टाळू नका. तसेच, एखाद्या कार्यक्रमाला जाण्यापूर्वी खूप वेळ उपाशी राहू नका. खूप भूक लागलेली असेल तर जास्त खाण्याची शक्यता असते.
• भाज्या, डाळी, प्रथिने आणि संपूर्ण धान्यांचा समावेश असलेले संतुलित जेवण पोट जास्त वेळ भरलेले ठेवण्यास मदत करते. त्यामुळे गणेशोत्सवात मित्र आणि नातेवाईकांकडे गेल्यावर मिठाई समोर आल्यास ती खाण्याचे प्रमाण नियंत्रित करणे सोपे जाते.
• शरीरासाठी पुरेसे पाणी पिणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे गोड पेयांवर अवलंबून न राहता दिवसभर पुरेसे पाणी प्या.
• मधुमेह, लठ्ठपणा किंवा कोलेस्टेरॉल वाढलेले असल्यास पदार्थांच्या प्रमाणाबाबत विशेष काळजी घ्या.
• गणेशोत्सवातील कार्यक्रमांमध्ये अनेकदा फरसाण, नमकीन, समोसा, वडा आणि भजी यांसारखे तळलेले पदार्थ दिले जातात. शक्यतो हे पदार्थ टाळा.
• जड सणाचे जेवण केल्यानंतर आळस आणि अस्वस्थपणा टाळण्यासाठी 10–15 मिनिटे हलके चालणे फायदेशीर ठरू शकते. यासोबत दररोज नियमित व्यायाम करण्याची सवय ठेवा.

Oats-Palak Idli: नाश्त्यात काहीतरी वेगळं हवंय? बनवा ओट्स-पालक इडली; चवीला भन्नाट अन् आरोग्यदायीही, वाचा सोपी रेसिपी