Brain Tumor: निष्काळजीपणा की मेंदूतील ट्युमरचे संकेत? ‘या’ लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणे बेतेल जीवावर

अनेकदा असे काही संकेत असतात जे आपण दुर्लक्षित करतो आणि त्यामुळे मोठा आजार उद्भवू शकतो. विशेषतः ब्रेन ट्युमरच्या बाबतीत असं घडू शकतं. न्यूरोलॉजिस्टने याबाबत मोठा खुलासा केलाय.

• ब्रेन ट्युमरच्या लक्षणांकडे होऊ शकतं दुर्लक्ष

• डॉक्टरांनी दिला इशारा

• नक्की काय सांगतात न्यूरोलॉजिस्ट 

अनेकदा आपल्या हातून कप पडणे, जिना चढताना अडखळणे किंवा घरातील वस्तूंना धडक लागणे यांसारख्या घटना घडतात. अधूनमधून होणारा निष्काळजीपणा सामान्य मानला जातो आणि बहुतांश वेळा तो चिंतेचे कारण नसतो. मात्र, समन्वय किंवा तोल राखण्यासंबंधीच्या समस्या नव्याने सुरू झाल्या असतील, सतत जाणवत असतील किंवा कालांतराने वाढत असतील, तर त्या एखाद्या गंभीर न्यूरोलॉजिकल आजाराचे संकेत असू शकतात.

निष्काळजीपणा हा एकटाच मेंदूतील ट्युमरचे लक्षण नसतो. मात्र, तोल जाणे किंवा हालचालींमधील समन्वय सतत बिघडत असेल आणि त्यासोबत डोकेदुखी, फिट्स, अशक्तपणा, दृष्टीदोष किंवा स्मरणशक्तीतील बदल यांसारखी लक्षणे दिसत असतील, तर त्याकडे गांभीर्याने लक्ष देणे आवश्यक आहे. अशा लक्षणांची वेळेत ओळख झाल्यास उपचारांचे परिणाम अधिक चांगले मिळू शकतात. डॉ. फुरकान खान, Neurologist at Saifee Hospital यांनी याबाबत अधिक माहिती दिली आहे. 

मेंदूतील ट्युमरचा समन्वयावर कसा परिणाम होतो?

मेंदू शरीराच्या हालचाली, तोल, समन्वय, दृष्टी आणि अवकाशीय जाणीव (Spatial Awareness) नियंत्रित करतो. मेंदूच्या विशिष्ट भागात ट्युमर निर्माण झाल्यास या कार्यांमध्ये अडथळे निर्माण होऊ शकतात.

उदाहरणार्थ, सेरेबेलम (Cerebellum) या भागातील ट्युमरमुळे तोल आणि समन्वय बिघडू शकतो, तर मोटर कॉर्टेक्सवरील ट्युमरमुळे अशक्तपणा आणि हालचालींमध्ये अडचण निर्माण होऊ शकते. पॅरिएटल लोब (Parietal Lobe) प्रभावित झाल्यास अंतराचा अंदाज घेणे किंवा परिसरात सुरक्षितपणे वावरणे कठीण होऊ शकते.

ब्रेन ट्युमरची लक्षणे दिसू लागल्यास कसे करावे औषध उपचार, जाणून घ्या तज्ज्ञांचा सल्ला

यामुळे व्यक्तीमध्ये खालील बदल दिसून येऊ शकतात:

• वस्तूंना वारंवार धडक लागणे
• हातातील वस्तू अचानक पडणे
• कपड्यांची बटणे लावणे किंवा लिहिणे यांसारख्या सूक्ष्म हालचालींमध्ये अडचण येणे
• चालण्याची पद्धत अस्थिर होणे
• वारंवार आणि अकारण पडणे

दुर्लक्षित करू नयेत अशी इशारे देणारी लक्षणे

निष्काळजीपणासोबत इतर न्यूरोलॉजिकल लक्षणे दिसत असल्यास त्याकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे. यामध्ये कोणती लक्षणे येतात जाणून घ्याः 

• सतत किंवा वाढत जाणारी डोकेदुखी
• विशेषतः सकाळी अधिक तीव्र डोकेदुखी
• कारण नसताना मळमळ किंवा उलट्या होणे
• प्रथमच फिट्स (आकडी) येणे
• हात किंवा पायामध्ये अशक्तपणा
• बधिरपणा किंवा संवेदनांमध्ये बदल
• दुप्पट दिसणे किंवा दृष्टी कमी होणे
• बोलण्यात अडचण येणे
• व्यक्तिमत्त्व किंवा वर्तनामध्ये बदल
• स्मरणशक्ती कमी होणे किंवा गोंधळ उडणे

ही लक्षणे आढळल्यास त्वरित वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे. सुरुवातीची सूक्ष्म लक्षणे अनेकदा दुर्लक्षित राहतात. मेंदूतील ट्युमरचे निदान उशिरा होण्याचे एक कारण म्हणजे त्याची लक्षणे हळूहळू विकसित होतात. अनेक रुग्णांना नंतर जाणवते की सुरुवातीची काही लक्षणे आधीपासून होती, परंतु त्यांना तेव्हा त्यांचे महत्त्व समजले नव्हते.

काही सूक्ष्म लक्षणे कोणती आहेत जाणून घ्या

• हस्ताक्षर खराब होणे
• टायपिंग करताना अडचण येणे
• चमचा, काटा किंवा इतर वस्तू वापरण्यात त्रास होणे
• नेहमीपेक्षा हळू चालणे
• वारंवार अडखळणे किंवा तोल जाणे
• वाहन चालवताना, पार्किंग करताना किंवा अंतराचा अंदाज घेताना अडचणी येणे

ही लक्षणे हळूहळू विकसित होत असल्याने अनेकदा त्यांचे कारण ताणतणाव, थकवा, वाढते वय किंवा अपुरी झोप असे मानले जाते.

मुलांमधील मेंदूतील ट्युमरची लक्षणे

मुलांमध्ये ही लक्षणे प्रौढांपेक्षा वेगळी असू शकतात. पालकांनी खालील गोष्टींकडे विशेष लक्ष द्यावे:

• वारंवार पडणे
• आधी शिकलेली कौशल्ये कमी होणे
• डोकेदुखीसोबत उलट्या होणे
• शैक्षणिक कामगिरीत घट होणे
• डोळ्यांच्या हालचालींमध्ये असामान्यता
• चिडचिडेपणा किंवा वर्तनातील बदल

अशी लक्षणे सातत्याने दिसत असल्यास वैद्यकीय तपासणी करणे आवश्यक आहे.

डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?

• निष्काळजीपणा किंवा तोल जाण्याची समस्या असल्यास 
• काही आठवडे किंवा महिने सतत वाढत असेल
• शरीराच्या एका बाजूवर अधिक परिणाम करत असेल
• काम, शिक्षण किंवा दैनंदिन जीवनावर परिणाम करत असेल
• डोकेदुखी, फिट्स, अशक्तपणा किंवा दृष्टीदोषासोबत दिसत असेल

मेंदूतील ट्युमरचे निदान कसे केले जाते?

सुरुवातीला रुग्णाची सविस्तर न्यूरोलॉजिकल तपासणी केली जाते. त्यानंतर आवश्यक वाटल्यास मेंदूचे इमेजिंग करण्याचा सल्ला दिला जातो. मेंदूतील ट्युमर शोधण्यासाठी एमआरआय (MRI) ही सर्वाधिक संवेदनशील आणि विश्वासार्ह तपासणी मानली जाते. रुग्णाच्या लक्षणांनुसार इतर काही तपासण्याही सुचवल्या जाऊ शकतात.

Brain Tumor: मुलांमधील ब्रेन ट्यूमरची लक्षणे कोणती, तज्ज्ञांनी दिला इशारा

लवकर निदान का महत्त्वाचे?

सर्व मेंदूतील ट्युमर कर्करोगजन्य असतातच असे नाही. अनेक प्रकारचे ट्युमर वेळेत निदान झाल्यास प्रभावीपणे उपचार करता येतात. न्यूरोलॉजिकल लक्षणांची लवकर ओळख झाल्यास अपंगत्व टाळता येते, गुंतागुंत कमी करता येते आणि उपचारांचे परिणाम अधिक चांगले मिळू शकतात.

म्हणूनच, साधा निष्काळजीपणा नेहमीच चिंतेचे कारण नसला तरी तोल किंवा समन्वयामध्ये सातत्याने बिघाड होत असेल तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. शरीरात होत असलेल्या अशा बदलांकडे वेळेवर लक्ष दिल्यास गंभीर आजारांचे निदान सुरुवातीच्या टप्प्यात होऊ शकते आणि उपचार अधिक प्रभावी ठरू शकतात.