सोमवार, 26 ऑक्टोबर 2026
केसांसाठी कोणत्या बिया उपयुक्त (फोटो सौजन्य - iStock)
जर तुमच्या आहारात नियमितपणे आणि संतुलित प्रमाणात बियांचा समावेश केला, तर त्या तुमच्या केसांना मजबूती, रंग आणि चमक देऊ शकतात. तुमच्या केसांची काळजी घेण्यासाठी तुम्ही कोणत्या बिया खाऊ शकता याबाबत न्यूट्रिशनिस्ट मीनाक्षी अग्रवाल यांनी काही महत्त्वाच्या टिप्स दिल्या आहेत, समजून घ्या
केवळ चांगला शॅम्पू, तेल किंवा हेअर मास्क वापरल्याने केसांचे आरोग्य सुधारत नाही. केसांची मुळे सतत पेशी तयार करत असतात, त्यामुळे त्यांना पुरेशा पोषणाची आवश्यकता असते. यामुळेच प्रथिने, लोह, झिंक आणि काही जीवनसत्त्वे किंवा खनिजांच्या कमतरतेमुळे केस गळणे, तुटणे आणि इतर समस्या उद्भवू शकतात.
केसांच्या उत्तम आरोग्यासाठी, काही विशिष्ट पोषक घटकांची आवश्यकता असते, त्यापैकी लोह आणि झिंक हे सर्वात महत्त्वाचे आहेत. याव्यतिरिक्त, ओमेगा-३ फॅटी ऍसिड, प्रथिने, बायोटिन आणि जीवनसत्त्वे ए आणि डी यांसारखे पोषक घटक देखील महत्त्वाचे आहेत. हे सर्व पोषक घटक तुम्हाला बियांमध्ये मुबलक प्रमाणात मिळतील. संतुलित आहारात भोपळ्याच्या बिया, तीळ आणि जवस यांसारख्या बियांचा समावेश करून तुम्ही ही पोषक तत्वे पुन्हा मिळवू शकता.
जर तुम्हाला जास्त केसगळतीचा त्रास होत असेल, तर तुम्ही तुमच्या संतुलित आहारात भोपळ्याच्या बियांचा समावेश करू शकता. त्यांमध्ये झिंक भरपूर प्रमाणात असते. पेशी विभाजन, प्रथिने संश्लेषण आणि ऊतींच्या दुरुस्तीमध्ये झिंक महत्त्वाची भूमिका बजावते. केसांची मुळे सतत पेशी तयार करतात आणि झिंक या प्रक्रियेत मदत करते. चांगल्या केसांच्या आरोग्यासाठी पेशींची पुनर्निर्मिती टिकवून ठेवण्यास भोपळ्याच्या बिया मदत करू शकतात.
तुम्ही भोपळ्याच्या बिया मध्यम प्रमाणात, म्हणजेच एक किंवा दोन चमचे, सेवन कराव्यात. तुम्ही त्या सॅलड, दही, लापशी इत्यादींमध्ये घालून तुमच्या आहारात समाविष्ट करू शकता. तुमची इच्छा असल्यास, तुम्ही त्या नाश्ता म्हणूनही खाऊ शकता. जरी हा तुमच्या केसांच्या सर्व समस्यांवर पूर्ण उपाय नसला तरी, संतुलित आहाराचा भाग म्हणून ते तुमच्या केसांच्या आरोग्यासाठी योगदान देऊ शकते.
कलौंजीच्या बियांचा वापर अनेक घरगुती उपायांमध्ये केला जातो. त्यामध्ये थायमोक्विनोन नावाचे एक संयुग असते, ज्यामध्ये अँटीऑक्सिडंट आणि दाह-विरोधी गुणधर्म असल्याचे म्हटले जाते. काही क्लिनिकल अभ्यासांनुसार, त्याच्या सेवनाने शरीरातील दाह आणि ऑक्सिडेटिव्ह ताणापासून आराम मिळतो.
सततचा दाह आणि ऑक्सिडेटिव्ह ताण टाळूच्या सूक्ष्म वातावरणावर परिणाम करतात, ज्यामुळे सेबमचे उत्पादन वाढते. सेबमवर जगणारे जीवाणू वाढतात, ज्यामुळे कोंडा होतो. कोंड्यामुळे केस गळणे आणि टाळूच्या खाज व जळजळ यांसारख्या समस्या देखील उद्भवू शकतात.
कडुलिंबाच्या बियांमध्ये आवश्यक फॅटी ऍसिडस् आणि खनिजे असतात, जे फ्री रॅडिकल्सना निष्प्रभ करू शकतात आणि ऑक्सिडेटिव्ह ताण व दाह कमी करू शकतात. याचा तुमच्या रोजच्या आहारात कमी प्रमाणात समावेश केला जाऊ शकतो. तथापि, त्याचे तेल लावल्याने काही लोकांना टाळूची जळजळ किंवा अ‍ॅलर्जीची प्रतिक्रिया येऊ शकते.
काळे तीळ तांबे, लोह, कॅल्शियम आणि आरोग्यदायी चरबी यांसारखी अनेक पोषक तत्वे देतात. अनेक आवश्यक एन्झाइम्सच्या कार्यात आणि सामान्य चयापचय क्रियेत तांबे महत्त्वाची भूमिका बजावते. तांब्याच्या कमतरतेमुळे देखील अकाली केस पांढरे होऊ शकतात.
केस पांढरे होण्याची अनुवांशिकता, ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेस, जीवनशैली, औषधे किंवा वैद्यकीय स्थिती यांसारखी अनेक कारणे असली तरी, पोषक तत्वांची कमतरता हे देखील एक प्रमुख कारण आहे, जे योग्य आणि संतुलित आहाराने दूर केले जाऊ शकते. आपल्या आहारात काळ्या तिळाचा समावेश केल्याने शरीराला तांबे मिळते, ज्यामुळे पोषक तत्वांच्या कमतरतेमुळे होणारे अकाली केस पांढरे होणे टाळता येते.
काळे तीळ सॅलड, चटण्या, रोटी किंवा इतर प्रकारांमधून आपल्या आहारात समाविष्ट केले जाऊ शकतात. दररोज एक किंवा दोन चमचे तिळाचे सेवन केले जाऊ शकते. तथापि, काही लोकांना तिळाची ऍलर्जी असू शकते, म्हणून आपल्या आरोग्याचा विचार करा.
मेथीच्या दाण्यांमध्ये प्रथिने, फायबर, लोह आणि अनेक बायोऍक्टिव्ह संयुगे असतात. केस प्रामुख्याने केराटिन नावाच्या प्रथिनापासून बनलेले असतात. त्यामुळे, शरीर आणि केस या दोघांनाही पुरेशा प्रथिनांची आवश्यकता असते. मेथीचे दाणे शरीराला ही पोषक तत्वे पुरवण्यास मदत करू शकतात. ते केसांची सामान्य रचना टिकवून ठेवण्यास आणि त्यांना मजबूत करण्यास मदत करतात.
जर तुम्हाला त्यांचा आहारात समावेश करायचा असेल, तर ते भिजवून फुगवून घ्या. त्यांना अंकुरित करणे अधिक चांगले आहे. साधारणपणे, दररोज एक चमचा मेथीचे दाणे सेवन केले जाऊ शकतात. मेथीच्या दाण्यांची पेस्ट देखील उपयुक्त ठरू शकते. ती केसांना लावल्याने स्पासारखा अनुभव येतो आणि केस काही काळासाठी मुलायम व चमकदार होतात.
केसांच्या चांगल्या आरोग्यासाठी या बियांचा तुमच्या आहारात समावेश केला जाऊ शकतो, परंतु संतुलित आहार राखण्यासाठी तुम्ही त्यांचे सेवन प्रमाणातच केले पाहिजे. लक्षात ठेवा, या बिया तुमच्या पौष्टिक गरजा पूर्ण करून केसांच्या आरोग्यासाठी योगदान देऊ शकतात. तथापि, केसांच्या कोणत्याही समस्येवर प्राथमिक उपचार म्हणून त्यांचा वापर करणे चुकीचे ठरेल. जर तुम्हाला आधीपासूनच केस गळणे, तुटणे, कोंडा इत्यादी समस्या असतील, तर इकडेतिकडे भटकून घरगुती उपाय करण्याऐवजी त्वचारोग तज्ज्ञाचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
Ans: हो पोषणतज्ज्ञ केसांसाठी बिया खाण्याचा सल्ला देतात
Ans: सूर्यफुलाच्या बिया, काळे तीळ, कडुलिंबाच्या बिया, भोपळ्याच्या बिया नियमित खाव्यात
Ans: कोणतेही पदार्थ हे संतुलित प्रमाणात खाणे योग्य आहे. आपल्या पोषणतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा
