फोटो सौजन्य - Social Media
ट्रोमेलिन बेटाचा (Tromelin Island) इतिहास अतिशय विस्मयकारक आणि तितकाच हृदयद्रावक आहे. हिंदी महासागरातील या छोट्याशा बेटाला त्याचे नाव कसे मिळाले आणि त्याचा इतिहास काय आहे, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे: ट्रोमेलिन बेटाचा शोध सर्वप्रथम १७२२ मध्ये एका फ्रेंच जहाजाने लावला होता. त्यावेळी या बेटाचे नाव ‘इले ऑ दे सॅबल्स’ (Île aux Sables) असे ठेवण्यात आले होते, ज्याचा अर्थ ‘वाळूचे बेट’ असा होतो. हे बेट अतिशय लहान, सपाट आणि झाडेझुडपे नसलेले केवळ वाळूचे ढिगारे असलेले बेट होते.
या बेटाचा इतिहास एका मोठ्या शोकांतिकेशी जोडलेला आहे. १७६१ मध्ये ‘युटिल’ (L’Utile) नावाचे एक फ्रेंच जहाज मादागास्करवरून गुलाम म्हणून नेल्या जाणाऱ्या सुमारे १६० लोकांना घेऊन मॉरिशसकडे जात होते. वाटेत हे जहाज या बेटाजवळील खडकांवर आदळून फुटले. या अपघातात अनेक लोक मरण पावले, परंतु सुमारे ६०-८० गुलाम आणि जहाजाचे फ्रेंच खलाशी बेटावर वाचले. फ्रेंच खलाशांनी जहाजाच्या अवशेषांपासून एक छोटी नाव तयार केली आणि ते बेटावरून निघून गेले. जाताना त्यांनी तिथल्या गुलामांना वचन दिले की ते लवकरच मदतीसाठी परत येतील. परंतु, ते खलाशी कधीच परतले नाहीत. ते गुलाम पुढील १५ वर्षे त्या निर्जन बेटावर अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत जगले. त्यांनी समुद्रातील कासव आणि पक्ष्यांची अंडी खाऊन आपला जीव वाचवला.
या बेटाला सध्याचे नाव जॅक मारी बुडिन डी ट्रोमेलिन (Jacques Marie Boudin de Tromelin) यांच्यावरून मिळाले आहे. नोव्हेंबर १७७६ मध्ये, फ्रेंच नौदलाचे कॅप्टन ट्रोमेलिन हे ‘ला डॉफिन’ (La Dauphine) या जहाजासह या बेटावर पोहोचले. तेव्हा त्यांना तिथे १५ वर्षांपासून अडकलेले केवळ सात महिला आणि एक आठ महिन्यांचे बाळ जिवंत आढळले. बाकी सर्व लोकांचा भूक, तहान किंवा आजारपणामुळे मृत्यू झाला होता. कॅप्टन ट्रोमेलिन यांनी या उरलेल्या लोकांची सुटका केली आणि त्यांना मॉरिशसला सुरक्षित नेले. त्यांच्या या बचावकार्यामुळे आणि धाडसामुळे या बेटाला अधिकृतपणे ‘ट्रोमेलिन बेट’ असे नाव देण्यात आले.
आज ट्रोमेलिन बेट हे फ्रान्सच्या अधिपत्याखाली आहे, मात्र मॉरिशस देश या बेटावर आपला हक्क सांगतो. या बेटाचा वापर आता प्रामुख्याने हवामान खात्याचे केंद्र (Weather Station) म्हणून केला जातो.
