मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य-AI)
व्हिटॅमिन D हे पारंपरिक जीवनसत्त्वापेक्षा अधिक हार्मोनसारखे कार्य करते. शरीरात सक्रिय झाल्यानंतर ते रोगप्रतिकारक शक्ती, दाह (इन्फ्लेमेशन) आणि पेशींची वाढ नियंत्रित करण्यास मदत करते. या जैविक प्रक्रिया असामान्य पेशींची वाढ रोखण्यासाठी महत्त्वाच्या असतात. प्रयोगशाळेतील काही अभ्यासांमध्ये व्हिटॅमिन D पेशींचे विभाजन नियंत्रित करणे, नियोजित पेशीमृत्यू (अपोप्टोसिस) वाढवणे आणि ट्युमरची वाढ रोखणे यामध्ये मदत करू शकते, असे आढळून आले आहे.
काही निरीक्षणात्मक अभ्यासांमध्ये व्हिटॅमिन D पातळी आणि थायरॉईड कर्करोगाच्या जोखमीतील संबंधाचा अभ्यास करण्यात आला आहे. काही निष्कर्षांनुसार थायरॉईड कर्करोग असलेल्या रुग्णांमध्ये व्हिटॅमिन D ची पातळी निरोगी व्यक्तींपेक्षा कमी आढळते. अनेक अभ्यासांच्या विश्लेषणातून असेही दिसून आले आहे की रक्तातील व्हिटॅमिन D ची कमी पातळी थायरॉईड कर्करोग होण्याच्या शक्यतेशी काही प्रमाणात संबंधित असू शकते.
तथापि, या विषयावरचे वैज्ञानिक पुरावे अद्याप निश्चित किंवा ठोस नाहीत. काही संशोधनांमध्ये व्हिटॅमिन D ची कमतरता आणि थायरॉईड कर्करोग यांच्यात स्पष्ट संबंध आढळलेला नाही. काही अभ्यासांमध्ये निरुपद्रवी थायरॉईड गाठी असलेल्या रुग्णांमध्ये आणि थायरॉईड कर्करोग असलेल्या रुग्णांमध्ये व्हिटॅमिन D पातळीत फारसा फरक दिसून आलेला नाही.
या मिश्र निष्कर्षांमागील एक कारण म्हणजे व्हिटॅमिन D ची पातळी अनेक घटकांवर अवलंबून असते. उदाहरणार्थ सूर्यप्रकाशाचा संपर्क, आहार, स्थूलता, वय आणि भौगोलिक स्थान. याशिवाय व्हिटॅमिन D ची कमतरता जगभरात मोठ्या प्रमाणात आढळते, विशेषतः ज्या भागांमध्ये सूर्यप्रकाश कमी मिळतो किंवा लोक जास्त वेळ घरामध्ये घालवतात. त्यामुळे व्हिटॅमिन D ची कमतरता थेट कर्करोगाला कारणीभूत आहे की इतर जोखीम घटकांशी संबंधित आहे, हे निश्चित सांगणे कठीण ठरते.
या अनिश्चिततेनंतरही शरीरात पुरेशी व्हिटॅमिन D पातळी राखणे एकूण आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. व्हिटॅमिन D ची कमी पातळी हाडांचे आजार, रोगप्रतिकारक शक्तीतील बिघाड, चयापचय विकार आणि इतर अनेक दीर्घकालीन आजारांशी संबंधित असल्याचे आढळले आहे. कर्करोग क्षेत्रातही व्हिटॅमिन D चा अभ्यास केवळ कर्करोग प्रतिबंधासाठीच नव्हे, तर ट्युमरची वाढ आणि रुग्णांच्या उपचार परिणामांवर होणाऱ्या प्रभावासाठीही केला जात आहे.
थायरॉईड आरोग्याबाबत काळजी वाटत असल्यास संतुलित दृष्टिकोन ठेवणे महत्त्वाचे आहे. यामध्ये नियमित आरोग्य तपासणी, आवश्यक असल्यास थायरॉईड तपासणी, संतुलित आहार आणि पुरेसा सूर्यप्रकाश यांचा समावेश होतो. फॅटी फिश, अंड्याचा पिवळा बलक, फोर्टिफाइड दुग्धजन्य पदार्थ आणि मशरूम यांसारख्या अन्नपदार्थांमुळे व्हिटॅमिन D मिळण्यास मदत होते.
व्हिटॅमिन D ची कमी पातळी थायरॉईड कर्करोगाशी संबंधित असू शकते का, याचा अजूनही अभ्यास सुरू आहे. मात्र सध्याचे पुरावे त्याला थेट कारण म्हणून सिद्ध करत नाहीत. या संबंधाबद्दल अधिक स्पष्ट निष्कर्ष काढण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर संशोधनाची गरज आहे. तोपर्यंत, व्हिटॅमिन D ची योग्य पातळी राखणे हे एकूण आरोग्य आणि कर्करोग प्रतिबंधासाठी व्यापक आरोग्यदायी जीवनशैलीचा भाग म्हणून पाहणे अधिक योग्य ठरेल.
