मंगळवार, 27 ऑक्टोबर 2026
'या' संसर्गांमुळेही वाढू शकतो ब्रेन अटॅकचा धोका ( सौजन्य - सोशल मीडिया )
स्ट्रोक कोणत्याही वयात येऊ शकतो, पण वय वाढतं तसा त्याचा धोका वाढतो. याचं कारण म्हणजे वय वाढल्यावर रक्तवाहिन्या पूर्वीसारख्या लवचिक राहत नाहीत. त्यामुळे ज्येष्ठ नागरिकांना स्ट्रोकचा धोका जास्त असतो. भारतात दिव्यांगत्व येण्यामागील प्रमुख कारणांमध्ये स्ट्रोकचा पाचवा क्रमांक लागतो. स्ट्रोकचं वाढतं प्रमाण आणि त्याचा रुग्णांच्या कुटुंबावर तसेच आरोग्य व्यवस्थेवर होणारा परिणाम लक्षात घेता, स्ट्रोकचा धोका कशामुळे वाढतो हे समजून घेणं त्यापासून बचाव करण्यासाठी महत्त्वाचं आहे.
स्ट्रोकपासून बचाव करण्याबद्दल बोलताना सहसा हाय ब्लड प्रेशर, डायबेटीस, वाढलेलं कोलेस्टेरॉल, धूम्रपान आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव या गोष्टींवर जास्त भर दिला जातो. हे सगळे घटक महत्त्वाचे आहेतच. पण याशिवाय काही असे धोकेही आहेत, ज्यांच्याबद्दल फारशी माहिती नसते आणि ते समजून घेणंही तितकंच गरजेचं आहे.
स्ट्रोकचा धोका नेहमीच फक्त हृदय किंवा रक्तवाहिन्यांशी संबंधित समस्यांमुळे वाढतो असं नाही. अलीकडच्या काही संशोधनांमधून असं समोर आलं आहे की, काही संसर्गांचाही स्ट्रोकच्या वाढलेल्या धोक्याशी संबंध असू शकतो. यामध्ये फ्लू आणि शिंगल्ससारख्या विषाणूंमुळे होणाऱ्या संसर्गांचा समावेश होतो. मात्र, या गोष्टींकडे अनेकदा पुरेसं लक्ष दिलं जात नाही. यामागचं एक संभाव्य कारण म्हणजे विषाणूंच्या संसर्गामुळे शरीरात सूज निर्माण होऊ शकते आणि रक्त गोठण्याच्या प्रक्रियेतही बदल होऊ शकतात. त्यामुळे स्ट्रोक आणि रक्तवाहिन्यांशी संबंधित इतर गुंतागुंतींचा धोका वाढू शकतो.
शिंगल्स हा एक आजार आहे, जो व्हेरिसेला-झोस्टर व्हायरस (VZV) पुन्हा सक्रिय झाल्यामुळे होतो. हाच विषाणू कांजिण्या होण्यासाठीही कारणीभूत असतो. कांजिण्या बऱ्या झाल्यानंतर हा विषाणू शरीरात निष्क्रिय अवस्थेत राहू शकतो. पुढे, विशेषतः रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत झाल्यावर, तो पुन्हा सक्रिय होऊन शिंगल्स होऊ शकतो.
बहुतेक लोकांना शिंगल्स म्हणजे त्वचेवर येणारे वेदनादायक पुरळ एवढीच माहिती असते. पण या आजाराचा परिणाम फक्त त्वचेपुरता मर्यादित नसतो. VZV मेंदूतील लहान आणि मोठ्या अशा दोन्ही प्रकारच्या रक्तवाहिन्यांवर परिणाम करू शकतो. त्यामुळे रक्तवाहिन्यांमध्ये सूज येऊ शकते. या स्थितीचा संबंध स्ट्रोकचा धोका वाढण्याशी आणि मेंदूच्या रक्तवाहिन्यांशी संबंधित इतर गुंतागुंतींशी जोडला गेला आहे.
वय वाढत जातं, तसतशी दीर्घकाळ चांगलं आरोग्य टिकवून ठेवण्यासाठी आपल्या आरोग्यावर परिणाम करणाऱ्या गोष्टी समजून घेणं महत्त्वाचं ठरतं. विशेषतः ज्यांना आधीपासून काही जुनाट आजार आहेत, त्यांनी याकडे अधिक लक्ष देणं गरजेचं आहे.स्ट्रोकचा धोका वाढवणाऱ्या नेहमीच्या घटकांवर नियंत्रण ठेवण्यासोबतच, संसर्ग होण्याची आणि त्यातून गुंतागुंत निर्माण होण्याची शक्यता कमी करण्यासाठीही काही सोपे उपाय करता येतात.
उदाहरणार्थ, फ्लू आणि श्वसनाशी संबंधित इतर संसर्ग वाढत असताना गर्दीच्या ठिकाणी मास्क वापरणं, तसंच लक्षणं दिसू लागल्यास वेळेवर तपासणी करून डॉक्टरांचा सल्ला घेणं फायदेशीर ठरू शकतं. याशिवाय, निरोगी जीवनशैली, आहारात करावयाचे योग्य बदल आणि वय व आरोग्याच्या स्थितीनुसार शिफारस केलेल्या लसीकरणाबद्दल* डॉक्टरांशी चर्चा करणंही आरोग्याचं संरक्षण करण्याच्या व्यापक दृष्टिकोनाचा एक महत्त्वाचा भाग ठरू शकतो.
Skin Infection: त्वचेवर लालसरपणा आणि सूज दिसल्यास व्हा सावध! जाणून घ्या संसर्गाची गंभीर लक्षणे
Ans: नाही, हाय ब्लड प्रेशर, मधुमेह यांसारख्या घटकांव्यतिरिक्त फ्लू आणि शिंगल्ससारख्या काही विशिष्ट विषाणूजन्य संसर्गांमुळेही स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो.
Ans: हा आजार 'व्हेरिसेला-झोस्टर व्हायरस' मुळे होतो. हा विषाणू मेंदूतील रक्तवाहिन्यांवर परिणाम करून त्यात सूज निर्माण करू शकतो, ज्याचा संबंध स्ट्रोकचा धोका वाढण्याशी जोडला गेला आहे.
Ans: गर्दीच्या ठिकाणी मास्क वापरणे, संसर्गाची लक्षणे दिसताच वेळेवर तपासणी करणे, निरोगी जीवनशैली राखणे आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य लसीकरण करून घेणे फायदेशीर ठरते.
