रविवार, 25 ऑक्टोबर 2026
ARMIET चा स्वातंत्र्यदिन सोहळा उत्साहात, विद्यार्थ्यांचा ‘प्रत्येक थेंबासाठी’ संकल्प; जलसंधारणासाठी करणार वॉटरशेड मॅनेजमेंट क्लब
देशभरात स्वतंत्रदिनानिमित्त उत्साहाचे वातावरण असताना ARMIET (अलमुरी रत्नमाला इन्स्टिट्यूट ऑफ इंजिनिअरिंग अँड टेक्नोलोंजि) ने अतिशय वेगळ्याप्रकारे आपला ८० वा स्वातंत्र्यदिन साजरा केला. ज्यामध्ये देशभक्ती, तंत्रज्ञान, विद्यार्थ्यांची कल्पकता आणि पर्यावरणाप्रती असलेली बांधिलकी यांचा सुरेख संगम पाहायला मिळाला.
या उत्सवात ड्रोनच्या साहाय्याने हवेत राष्ट्रध्वज फडकवून एक नेत्रदीपक दृश्य साकारण्यात आले. या सोहळ्याला एक वेगळेच दृश्य स्वरूप देत, ड्रोनमधून केशरी, पांढरा आणि हिरवा धूर सोडण्यात आला, ज्यामुळे आकाशात तिरंग्याचे दर्शन घडले. तंत्रज्ञानाचा हा नाविन्यपूर्ण वापर एका ‘नव्या भारता’ची भावना दर्शवणारा होता, जो तरुण, आत्मविश्वासू, सर्जनशील आणि उद्याच्या आव्हानांवर नवीन उपाय शोधण्यास सज्ज असल्याचे दर्शवणारा होता. परंतु, हा उत्सव केवळ आकाशातील ध्वजवंदनापुरता मर्यादित राहिला नाही. या ऐतिहासिक प्रसंगी, ARMIET च्या विद्यार्थ्यांनी प्रत्येक नागरिकाशी संबंधित असलेल्या एका महत्त्वाच्या आव्हानाचा म्हणजेच जलसंधारण आणि पाणलोट क्षेत्र व्यवस्थापनाचा सामना करण्याचा संकल्प केला.
विद्यार्थ्यांनी ‘वॉटरशेड मॅनेजमेंट क्लब’ (पाणलोट क्षेत्र व्यवस्थापन मंडळ) सुरू केला आहे. व्यक्ती, संस्था, समुदाय आणि उद्योग सहजपणे स्वीकारू शकतील अशा जल-व्यवस्थापन तंत्रांचा विकास करणे आणि त्यांचा प्रसार करणे, हा यामागचा उद्देश आहे. त्यांचे ध्येय स्पष्ट आहे: जलसंधारण ही केवळ वर्गात शिकवली जाणारी संकल्पना न राहता ती एक जीवनशैली बनावी.
या उपक्रमाचा एक भाग म्हणून, ARMIET च्या विद्यार्थ्यांनी एक ‘डेमॉन्स्ट्रेशन व्हॅन’ (प्रात्यक्षिक वाहन) तयार केली आहे. ही व्हॅन विविध समुदाय आणि संस्थांपर्यंत जाऊन जलसंधारणाच्या व्यावहारिक, परवडणाऱ्या आणि समजण्यास सोप्या पद्धतींचे प्रात्यक्षिक दाखवू शकते. या व्हॅनमध्ये पावसाच्या पाण्याचे संकलन (रेनवॉटर हार्वेस्टिंग) करण्याच्या साध्या मॉडेल्सचे प्रदर्शन केले जाते, ज्यामुळे पावसाचे पाणी कसे गोळा करावे, साठवावे आणि त्याचा प्रभावीपणे वापर कसा करावा, हे लोकांना समजण्यास मदत होते.
तसेच, पाणी वाचवणारे ‘एरेटर्स’ (aerators) वापरून पाण्याचा अनावश्यक वापर कसा कमी करता येईल, याचे प्रात्यक्षिकही विद्यार्थी देत आहेत. अशा साध्या उपायांमुळे दैनंदिन सोयीसुविधांशी तडजोड न करता पाण्याचा वापर लक्षणीयरीत्या कमी करता येऊ शकतो.
हा उपक्रम एका प्रभावी शैक्षणिक विचारसरणीचे प्रतिनिधित्व करतो: अभियांत्रिकी शिक्षण हे केवळ परीक्षा आणि वर्गांपुरते मर्यादित न राहता, समाजासाठी उपयुक्त उपाययोजना निर्माण करणारे असावे.
‘वॉटरशेड मॅनेजमेंट क्लब’ आणि त्याअंतर्गत होणाऱ्या प्रात्यक्षिक उपक्रमांद्वारे, विद्यार्थ्यांना लोकांसोबत थेट काम करण्याची, तांत्रिक संकल्पना सोप्या भाषेत समजावून सांगण्याची, जनजागृती कार्यक्रम आयोजित करण्याची आणि व्यावहारिक उपाय विकसित करण्याची संधी मिळत आहे. या प्रक्रियेतून त्यांचा आत्मविश्वास, संवाद कौशल्ये, सांघिक कार्यक्षमता आणि नेतृत्व गुण अधिक बळकट होत आहेत.
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, ARMIET ‘वॉटरप्रेन्युअर्स’ची (जल-उद्योजक) एक नवीन पिढी घडवण्यास उत्सुक आहे—असे तरुण अभियंते जे जलसंधारणाचे रूपांतर नाविन्यपूर्ण प्रकल्प, शाश्वत व्यवसाय, सामुदायिक उपक्रम आणि आजीवन ध्येयांमध्ये करू शकतील. त्यामुळेच, ८० व्या स्वातंत्र्यदिनानिमित्त विद्यार्थ्यांनी दिलेला संदेश साधा असूनही अत्यंत प्रभावी आहे:
स्वातंत्र्य आपल्याला स्वप्न पाहण्याचा अधिकार देते; शिक्षण आपल्याला नवनिर्मितीची क्षमता देते; आणि जबाबदारीची जाणीव आपल्याला समाजाची सेवा करण्याचा उद्देश देते.
कॅम्पसवर अभिमानाने फडकणारा तिरंगा आणि विद्यार्थ्यांच्या मनात रुजलेले एक नवीन ध्येय—यांमुळे ARMIET चा स्वातंत्र्यदिन सोहळा केवळ एका औपचारिक कार्यक्रमापुरता मर्यादित राहिला नाही. तो एक संकल्प बनला: पाणी वाचवण्याचा, पर्यावरणाचे रक्षण करण्याचा आणि पाण्याचा प्रत्येक थेंब जपून वापरत एक शाश्वत भारत घडवण्याचा.
