बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी! धाराशिवमध्ये पीक कापणी प्रयोगांना वेग; पीक विम्याची नुकसानभरपाई ठरणार
धाराशिव, जिल्हा प्रतिनिधी : खरीप हंगामातील पीक उत्पादनाचा अचूक अंदाज घेण्यासाठी आणि पीक विमा योजनेअंतर्गत उत्पादनाधारित नुकसानभरपाई निश्चित करण्यासाठी धाराशिव जिल्ह्यात पीक कापणी प्रयोग सुरू आहेत. यंदा खरीप हंगामात जिल्ह्यात विविध आठ पिकांसाठी एकूण १ हजार ४०९ प्रयोगांचे नियोजन करण्यात आले आहे. त्यापैकी १५ ऑक्टोबर पर्यंत ९१९ प्रयोग पूर्ण झाले असून, ६५.२ टक्के काम पूर्ण झाले आहे. उर्वरित ४९० प्रयोग पूर्ण होणे बाकी आहे. (Dharashiv News)
जिल्ह्यातील शेती प्रामुख्याने पावसावर अवलंबून आहे. पावसातील अनियमितता, दुष्काळ आणि अन्य नैसर्गिक संकटांमुळे खरीप पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम होतो. त्यामुळे प्रत्यक्ष शेतातील उत्पादनाची शास्त्रीय पद्धतीने नोंद घेण्यासाठी पीक कापणी प्रयोग महत्त्वाचे ठरतात. या प्रयोगांमधून मिळणाऱ्या आकडेवारीचा उपयोग कृषी उत्पादनाचा अंदाज तयार करण्याबरोबरच पीक विमा योजनेतील नुकसानभरपाई निश्चित करण्यासाठी केला जातो.
जिल्ह्यात बाजरी, मका, तूर, सोयाबीन, उडीद, मूग, कापूस आणि खरीप कांदा या पिकांसाठी पीक कापणी प्रयोगांचे नियोजन करण्यात आले आहे. प्राप्त आकडेवारीनुसार बाजरीच्या दोन नियोजित प्रयोगांपैकी दोन्ही प्रयोग पूर्ण झाले आहेत. सोयाबीनच्या ५०३ नियोजित प्रयोगांपैकी ३८७, उडदाच्या ३१२ पैकी २८८ आणि मुगाच्या २४८ पैकी २३७ प्रयोग पूर्ण झाले आहेत.
मका पिकाचे २८ प्रयोग नियोजित असून, त्यापैकी पाच प्रयोग पूर्ण झाले आहेत. तूर पिकासाठी २२४ प्रयोग नियोजित असल्याची नोंद आहे; मात्र त्यापैकी किती प्रयोग पूर्ण झाले, याबाबत प्राप्त विवरणात विसंगती आहे. कापूस आणि खरीप कांदा पिकांसाठी अनुक्रमे दोन आणि ९० प्रयोग नियोजित असून, प्राप्त अहवालात या दोन्ही पिकांसमोर पूर्ण झालेल्या प्रयोगांची संख्या शून्य दर्शविण्यात आली आहे.
पीक कापणी प्रयोगांमध्ये निवडलेल्या शेतातील निश्चित क्षेत्रातील पिकाची कापणी करून प्रत्यक्ष उत्पादनाची नोंद घेतली जाते. या माहितीच्या आधारे पिकाची उत्पादकता निश्चित करण्यासाठी आवश्यक आकडेवारी उपलब्ध होते. विविध प्रयोगांतून मिळालेल्या माहितीचे विश्लेषण करून पीक उत्पादनाचा अंदाज तयार केला जातो.
प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेतील उत्पादनाधारित नुकसानभरपाई निश्चित करताना अधिसूचित पिकाचे प्रत्यक्ष उत्पादन आणि निर्धारित उंबरठा उत्पादन यांची तुलना महत्त्वाची ठरते. या प्रक्रियेत पीक कापणी प्रयोगांमधून मिळणाऱ्या आकडेवारीचा वापर केला जातो. त्यामुळे प्रयोग निर्धारित कार्यपद्धतीनुसार, अचूक आणि पारदर्शकपणे पूर्ण होणे आवश्यक आहे.
पीक कापणी प्रयोगांमधून मिळणारी माहिती जिल्ह्यातील कृषी उत्पादनाचा अंदाज, पीकनिहाय उत्पादकतेचा अभ्यास आणि भविष्यातील कृषी नियोजनासाठीही उपयुक्त ठरते. त्यामुळे उर्वरित प्रयोग निर्धारित वेळेत पूर्ण करण्यासोबतच प्रत्यक्ष उत्पादनाची अचूक नोंद घेण्याला महत्त्व आहे.
Ans: १५ ऑक्टोबरपर्यंत धाराशिव जिल्ह्यात खरीप पिकांचे ९१९ पीक कापणी प्रयोग पूर्ण झाले आहेत.
Ans: जिल्ह्यात खरीप हंगामासाठी एकूण १ हजार ४०९ पीक कापणी प्रयोगांचे नियोजन करण्यात आले आहे.
Ans: पीक कापणी प्रयोगांमधून प्रत्यक्ष पीक उत्पादनाचा अंदाज घेण्यास मदत होते. या आकडेवारीचा उपयोग पीक विमा योजनेअंतर्गत नुकसानभरपाई निश्चित करण्यासाठी केला जातो. त्यामुळे या प्रयोगांचे निष्कर्ष शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे असतात.
