शनिवार, 8 ऑगस्ट 2026
तीन दूध डेअरींमधील नमुने प्रयोगशाळेत! एनालॉग पनीरविरोधात एफडीएची मोहीम; पुरवठादारही रडारवर
महाराष्ट्रात एनालॉग पनीरच्या विक्रीवर बंदी घालण्यात आली. यानंतर अमरावती जिल्ह्यात अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) गुरुवारपासून विशेष तपासणी मोहीम सुरू केली. या मोहिमेंतर्गत शहरासह ग्रामीण भागातील तीन प्रमुख दूध डेअरींमधून पनीरचे नमुने (सॅम्पल) संकलित करून प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठविण्यात आले आहेत. तसेच शहरातील लहान-मोठी हॉटेल्स, ढाबे आणि रेस्टॉरंटमध्ये पनीरचा पुरवठा करणाऱ्या व्यापाऱ्यांची यादीही तयार करण्यात येत असून, भेसळयुक्त किंवा प्रतिबंधित एनालॉग पनीरची विक्री करणाऱ्यांविरोधात कठोर कारवाई करण्यात येणार आहे.(फोटो सौजन्य – Istock)
एफडीएच्या पथकाने गुरुवारी शहरातील एका संकुल परिसरातील एका दूध डेअरीतून, शोभानगर येथील एका दूध डेअरीतून तसेच माहुली परिसरातील एका दूध डेअरीतून पनीरचे नमुने घेतले. हे नमुने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठविण्यात आले असून, त्यामध्ये भेसळ किंवा प्रतिबंधित एनालॉग पनीरचा वापर झाला आहे का, याची पडताळणी केली जाणार आहे. एफडीएच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, शहरातील लहान-मोठ्या हॉटेल्स, ढाबे आणि रेस्टॉरंटमध्ये पनीरचा पुरवठा करणारे व्यापारी आणि डेअऱ्यांची माहिती संकलित केली जात आहे.
तपासणीदरम्यान कोणत्याही हॉटेल, डेअरी किंवा पुरवठादाराकडे एनालॉग अथवा भेसळयुक्त पनीर आढळल्यास संबंधितांविरुद्ध अन्न सुरक्षा कायद्यानुसार कठोर कारवाई करण्यात येईल. यापूर्वीही अमरावतीत एफडीएच्या कारवाईदरम्यान निकृष्ट दर्जाचे व संशयास्पद पनीर जप्त करण्यात आले होते. तपासात काही हॉटेल चालक ग्राहकांना विविध पनीरच्या पदार्थांच्या नावाखाली अस्सल पनीरऐवजी कमी किमतीचे एनालॉग पनीर वापरत असल्याचे समोर आले होते. त्यामुळे नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ केला जात असल्याची बाब उघड झाली होती.
एफडीएने घेतलेल्या नमुन्यांचा प्रयोगशाळेचा अहवाल आल्यानंतर बाजारात विक्री होणारे पनीर अन्न सुरक्षा निकषांनुसार आहे की नाही, हे स्पष्ट होणार आहे. भेसळ करणारे आणि प्रतिबंधित उत्पादने विकणाऱ्यांविरुद्ध पुढेही सातत्याने विशेष तपासणी मोहीम राबविण्यात येणार असून, नागरिकांना सुरक्षित अन्नपदार्थ उपलब्ध करून देण्यासाठी विभाग कटिबद्ध असल्याचे एफडीएने स्पष्ट केले आहे.
एनालॉग पनीर हे अस्सल दुधापासून तयार केलेले नसते. ते तयार करण्यासाठी दूधातील फॅटऐवजी वनस्पती तेल, स्टार्च, प्रोटीन पावडर आणि इतर कृत्रिम घटकांचा वापर केला जातो. त्याची चव आणि पोत अस्सल पनीरसारखी बनविली जाते. त्यामुळे सामान्य ग्राहकांना दोन्हीतील फरक सहज लक्षात येत नाही. कमी खर्चात अधिक नफा मिळविण्यासाठी पिझ्झा, बर्गर, फास्ट फूड, पॅकेज्ड फूड तसेच काही हॉटेल्समध्ये त्याचा वापर केला जातो. तज्ज्ञांच्या मते, अशा उत्पादनांचे दीर्घकाळ सेवन आरोग्यासाठी घातक ठरू शकते.
