बुधवार, 4 नोव्हेंबर 2026
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ व्यापारी जहाजावर हल्ला, इंजिन रूममध्ये आग लागली ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि इंधन वाहतुकीच्या दृष्टीने अत्यंत संवेदनशील मानल्या जाणाऱ्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत (Strait of Hormuz) पुन्हा एकदा आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेला हादरा देणारी घटना घडली आहे. ओमानच्या सागरी किनाऱ्याजवळून प्रवास करणाऱ्या एका व्यापारी जहाजावर भीषण हल्ला झाला असून, या हल्ल्यामुळे जहाजाच्या इंजिन रूममध्ये अचानक प्रचंड आग लागली. अचानक झालेल्या या हल्ल्यामुळे जहाजावरील कर्मचाऱ्यांमध्ये प्रचंड घबराट पसरली. आगीच्या तीव्र ज्वाळा आणि धुराचे लोट पसरू लागल्याने संकटग्रस्त खलाशांनी तातडीने खुल्या रेडिओ चॅनेलचा (VHF Channel 16) वापर करून जवळच्या इतर जहाजांकडे आणि आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा यंत्रणांकडे जीव वाचवण्यासाठी आकांताने मदत मागितली.
मिळालेल्या सविस्तर माहितीनुसार, हा हल्ला ओमानच्या उत्तर-पश्चिम किनारपट्टीवरील कुमजार भागापासून साधारणपणे ८ नॉटिकल मैलांच्या अंतरावर झाला. जहाज आपल्या नियोजित मार्गाने जात असतानाच अचानक एका अज्ञात प्रक्षेपास्त्राने (Projectile) किंवा ड्रोनने जहाजाच्या इंजिन रूमच्या भागाला लक्ष्य केले. या हल्ल्याचा फटका इतका जोरदार होता की, जहाजाची मुख्य हायड्रॉलिक सिस्टीम क्षणात निकामी झाली. हायड्रॉलिक यंत्रणा बंद पडल्यामुळे जहाजाचे नियंत्रण सुटले आणि अग्निशामक यंत्रणा प्रभावीपणे वापरण्यात क्रू मेंबर्सना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागला.
लंडन टाईम्स आणि आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्था शिन्हुआने जारी केलेल्या माहितीनुसार, शुक्रवारी संध्याकाळी या भीषण घटनेचा पहिला संदेश रेडिओ संवादाद्वारे जगासमोर आला. शिन्हुआने मिळवलेल्या ऑडिओ रेकॉर्डिंगमध्ये, संकटात सापडलेल्या खलाशाचा थरकाप उडवणारा पण धैर्याने दिलेला मदतीचा संदेश स्पष्टपणे ऐकू येत आहे. “आमच्या जहाजाच्या इंजिन रूममध्ये मोठी आग लागली आहे, हायड्रॉलिक प्रेशर पूर्णपणे गमावले आहे, कृपया जवळ असणाऱ्या कोणत्याही जहाजाने तात्काळ मदतीसाठी यावे,” अशी याचना क्रू मेंबर्स करत होते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Iran-US War : पश्चिम आशियातील महायुद्ध तीव्र; इराणचे अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांनी टीव्ही मुलाखतीत उघड केला मोठा कट
जहाजावरील आगीची तीव्रता कमी करण्यासाठी आणि परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी कर्मचाऱ्यांनी जहाजावरील कार्बन डायऑक्साइड (CO2) अग्निशामक यंत्रणा तात्काळ कार्यान्वित केली. याशिवाय जहाजाचा समतोल राखण्यासाठी आणि आग इतर भागात पसरू नये म्हणून गिट्टीच्या (Ballast Operations) तांत्रिक प्रक्रिया राबवण्याचाही प्रयत्न करण्यात आला. परंतु हायड्रॉलिक सिस्टीममधील बिघाडामुळे या प्रयत्नांना यश मिळणे अत्यंत कठीण झाले होते. तरीही कर्मचाऱ्यांनी आपल्या जीवाची पर्वा न करता आगीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी शर्थीचे प्रयत्न सुरू ठेवले.
या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन युनायटेड किंगडम मरिटाइम ट्रेड ऑपरेशन्स (UKMTO) या ब्रिटिश सागरी सुरक्षा संस्थेने तात्काळ आपत्कालीन इशारा जारी केला. कुमजार, ओमानजवळ जहाजाला आग लागल्याचा अहवाल मिळताच लष्करी अधिकाऱ्यांनी आणि सागरी सुरक्षारक्षकांनी या वृत्ताला दुजोरा दिला. रेडिओवरून प्रसारित झालेला मदतीचा संदेश ऐकताच या मार्गावरून जाणाऱ्या इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय व्यापारी जहाजांनी मानवतेच्या दृष्टिकोनातून तात्काळ आपली दिशा बदलली आणि आपत्कालीन मदतीसाठी घटनास्थळाच्या दिशेने धाव घेतली.
तथापि, या व्यापारी जहाजावर नेमका कोणी हल्ला केला, हे अद्याप अधिकृतपणे स्पष्ट झालेले नाही. लष्करी आणि आंतरराष्ट्रीय सागरी संस्था या घटनेची सखोल चौकशी करत असून, हल्ल्यासाठी ड्रोन, क्षेपणास्त्र की सागरी सुरुंगाचा वापर करण्यात आला होता, याचा तपास सुरू आहे.
होर्मुझची सामुद्रधुनी हा जगभरातील खनिज तेल आणि वायू वाहतुकीचा सर्वात महत्त्वाचा महामार्ग मानला जातो. जगातील एकूण कच्च्या तेलाच्या वाहतुकीपैकी सुमारे २० टक्के वाहतूक याच अरुंद सागरी मार्गावरून होते. परंतु, अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढता राजकीय व लष्करी तणाव, तसेच प्रादेशिक संघर्षांमुळे गेल्या काही महिन्यांत या भागात व्यापारी जहाजांना लक्ष्य करण्याच्या घटनांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे.
जुलै महिन्याच्या सुरुवातीलाही ओमानच्या किनाऱ्याजवळ अशाच प्रकारच्या एका व्यापारी जहाजाला आग लागल्याची घटना घडली होती. अमेरिकेच्या लष्कराने सर्व व्यापारी जहाजांना सुरक्षेचा उपाय म्हणून ओमानच्या किनारपट्टीजवळील सागरी मार्गांचा वापर करण्याचा सल्ला दिला आहे. मात्र, इराण या सागरी मार्गांवर आपलाच ऐतिहासिक आणि सार्वभौम अधिकार असल्याचा दावा करतो. त्यामुळे या मार्गावरून जाणाऱ्या परदेशी जहाजांना अडवणे किंवा त्यांच्यावर कारवाई करणे, यावरून अमेरिका आणि इराण आमनेसामने आले आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Bangladesh: शेख हसीना पूर्ण तयारीने उतरणार मैदानात; दोन मोठ्या पक्षांचे विलीनीकरण अन् बदलणार बांगलादेचे सत्तासमीकरण
ब्रिटिश सागरी सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी आधीच स्पष्ट इशारा दिला आहे की, या क्षेत्रातील वाढत्या लष्करी संघर्षामुळे आंतरराष्ट्रीय जहाजांची सुरक्षितता पूर्णपणे धोक्यात आली आहे. जर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील जहाजांवरील हल्ले असेच सुरू राहिले, तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर जहाजांचा विमा खर्च (Insurance Premium) प्रचंड वाढेल आणि अनेक शिपिंग कंपन्या या मार्गावरून जाणे टाळतील. याचा थेट परिणाम जागतिक पुरवठा साखळीवर (Global Supply Chain) होऊन इंधनाचे आणि आवश्यक वस्तूंचे भाव आंतरराष्ट्रीय बाजारात भडकण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. सध्या या बाधित जहाजावरील कर्मचाऱ्यांना सुरक्षित बाहेर काढण्यासाठी आणि जहाजावरील आग पूर्णपणे विझवण्यासाठी बचावकार्य तीव्र गतीने सुरू आहे.
