रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- गुगल
कोपरगाव, डोंबिवली पश्चिम येथील शिवसेना शाखेत माजी नगरसेवक संजय पावशे यांच्या माध्यमातून पर्यावरणपूरक पंचगव्य गणपतीच्या मूर्ती उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. गणेशोत्सवात पर्यावरणाचे संवर्धन करण्याच्या उद्देशाने ही उपक्रमशील संकल्पना राबविण्यात येत असून, इच्छुक गणेशभक्तांनी याची नोंद घेऊन मूर्तीची नोंदणी करावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
देशी गायीचे शेण, गोमूत्र, दूध, दही आणि तूप या पाच घटकांपासून तयार होणाऱ्या मूर्तीला ‘पंचगव्य गणपती’ किंवा ‘गोमय गणपती’ असे म्हटले जाते
नैसर्गिक घटकांपासून तयार होत असल्याने या मूर्तींमध्ये प्लॅस्टर ऑफ पॅरिस तसेच हानिकारक रसायनांचा वापर टाळला जातो. त्यामुळे गणेश विसर्जनामुळे होणारे जलप्रदूषण कमी करण्यास मदत होते.
पंचगव्य गणपतीचे आणखी एक महत्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याचे घरच्या घरी विसर्जन करता येते. मूतीं कुंडीतील मातीमध्ये किंवा बागेत विसर्जित केल्यानंतर ती नैसर्गिकरीत्या विरघळून सेंद्रिय खतामध्ये रूपांतरित होते. काही पर्यावरणपूरक मूर्तींमध्ये बियाण्यांचाही वापर केला जात असल्याने विसर्जनानंतर त्यातून रोपांची निर्मिती होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे विसर्जनानंतरही निसर्गाच्या रूपाने बाप्पाचे अस्तित्व अशी संकल्पना यामागे आहे.
पंचगव्याला धार्मिक परंपरेतही विशेष महत्त्व आहे. देशी गायीचे शेण, गोमूत्र, दूध, दही आणि तूप यांचा विविध धार्मिक विधोंमध्ये वापर केला जातो. त्यामुळे पर्यावरणपूरकतेसोबतच पारंपरिक श्रद्धा जपणारा पर्याय म्हणून पंचगव्य गणपतीकडे पाहिले जात आहे.
दरम्यान, पर्यावरणाचे रक्षण करत गणेशोत्सव साजरा करण्यासाठी नागरिकांनी प्लॅस्टर ऑफ पॅरिसच्या मूर्तीएिवजी नैसर्गिक व पर्यावरणपूरक मूतींचा स्वीकार करावा, असे आवाहन करण्यात येत आहे. कोपरगाव, डोंबिवली पश्चिम येथील शिवसेना शाखेत उपलब्ध असलेल्या पंचगव्य गणपतीच्या मूर्तीसाठी इच्छुक गणेशभक्तांनी माजी नगरसेवक संजय पाचशे यांच्या माध्यमातून संपर्क साधून नोंद घ्यावी असेही सांगण्यात आले आहे.
प्लॅस्टर ऑफ पॅरिसच्या मूर्तींच्या विसर्जनामुळे जलप्रदूषणाचा प्रश्न निर्माण होतो. पंचगव्य गणपती नैसर्गिक घटकांपासून तयार केला जात असल्याने अशा मूर्तींमध्ये POP आणि काही हानिकारक रसायनांचा वापर टाळण्याचा प्रयत्न केला जातो. त्यामुळे पर्यावरणपूरक पद्धतीने गणेशोत्सव साजरा करण्यास मदत होऊ शकते.
(डिस्क्लेमर: हे नवराष्ट्र वृत्तपत्राचे स्वयंचलित न्यूज फीड आहे. ते navarashtra.com च्या कर्मचाऱ्यांनी संपादित केलेले नाही.)
Ans: पंचगव्यामध्ये देशी गायीचे शेण, गोमूत्र, दूध, दही आणि तूप या पाच घटकांचा समावेश होतो. मात्र प्रत्यक्ष मूर्ती तयार करण्याची पद्धत निर्मात्यानुसार वेगळी असू शकते.
Ans: नैसर्गिक घटकांचा वापर केल्यामुळे POP आणि काही कृत्रिम रसायनांचा वापर टाळता येतो. त्यामुळे विसर्जनानंतर पर्यावरणावरील परिणाम कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
Ans: पंचगव्याला भारतीय धार्मिक परंपरेत महत्त्वाचे स्थान आहे. त्यामुळे पर्यावरणपूरकतेसोबत पारंपरिक श्रद्धा जपणारा पर्याय म्हणून या मूर्तींकडे पाहिले जाते.
