मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
देशातील पहिली १०० टक्के स्वदेशी इलेक्ट्रिक बोट सज्ज! माझगाव डॉकचा पहिला प्रयोग
संरक्षण क्षेत्रातील आघाडीची संस्था माझगाव डॉक शिपबिल्डर्स लिमिटेडने (एमडीएल) देशातील पहिली १०० टक्के स्वदेशी इलेक्ट्रक वॉटर टॅक्सी विकसित केली आहे. भारतीय समुद्राच्या आव्हानात्मक परिस्थितीचा विचार करून बनवलेल्या या बोटीच्या चाचण्या सुरू असून, पावसाळ्यात तिची खरी कसोटी लागणार आहे. हा प्रकल्प यशस्वी झाल्यास सर्वसामान्यांना परवडणारी, सुरक्षित आणि पर्यावरणपूरक जलवाहतूक उपलब्ध होणार आहे.यापूर्वी विकसित करण्यात आलेल्या हायस्पीड वॉटर टॅक्सीच्या मॉडेलमध्ये सुमारे ६० टक्के परदेशी आणि ४० टक्के भारतीय उपकरणांचा वापर करण्यात आला होता. मात्र भारतीय किनारपट्टीवरील समुद्री परिस्थितीत अपेक्षित कामगिरी न झाल्याने त्या अनुभवाच्या आधारे पूर्णपणे स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित नवे मॉडेल विकसित करण्यात आले आहे.(फोटो सौजन्य – सोशल मीडिया)
एमडीएलचा हा प्रयोग देशातील जलवाहतुकीत नवे पर्व सुरू करणारा ठरू शकतो. तसेच भविष्यात सर्वसामान्यांसाठी परवडणारी जलवाहतूक व्यवस्था विकसित करण्यात महत्वाची भूमिका बजावू शकतो असे या क्षेत्रातील तज्ञ सांगतात. एमडीएलने सुरुवातीला जवाहरलाल नेहरू पोर्ट प्राधिकरणासाठी विकसित केलेल्या दोन इलेट्रिक वॉटर टॅक्सीमध्ये परदेशी तंत्रज्ञानाचा अधिक वापर केला होता. भारतीय समुद्रातील उंच लाटा, बदलते हवामान आणि चार्जिंग सुविधांच्या मर्यादा लक्षात घेता बॅटरी व्यवस्थापन आणि सातत्यपूर्ण संचालनात काही अडचणी निर्माण झाल्या. त्यामुळे परदेशी तंत्रज्ञानावर अवलंबून राहण्याऐवजी स्वतंत्र प्रणाली विकसित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
या अनुभवाच्या आधारे एमडीएलने नव्या पिढीची इलेक्ट्रिक वॉटर टॅक्सी विकसित केली आहे. यात देशांतर्गत उत्पादित यंत्रसामग्री आणि प्रणालींचा वापर करण्यात आला असून त्यामुळे देखभाल खर्च कमी होण्याबरोबरच भविष्यात मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन करणेही सुलभ होणार आहे. जलवाहतूक ही केवळ पर्यायी व्यवस्था न राहता दैनंदिन प्रवासाचे प्रभावी साधन व्हावे, हा यामागील उद्देश असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
सध्या या टॅक्सींच्या चाचण्या सुरु असून पावसाळ्यात त्यांची खरी कसोटी लागणार आहे. उंच लाटा, जोरदार वारे आणि कमी दृश्यमानतेच्या परिस्थितीत वेग, स्थिरता, बैटरी क्षमता, ऊर्जा वापर आणि सुरक्षिततेची तपासणी केली जाणार आहे. या चाचण्या यशस्वी ठरल्यानंतरच व्यावसायिक वापराचा मार्ग मोकळा होणार आहे.
एमडीएलने विकसित केलेल्या दोन इलेक्ट्रिक वॉटर टॅक्सी पुढील टप्प्यात जवाहरलाल नेहरू पोर्ट प्राधिकरणाला सुपूर्द करण्यात येणार आहेत. सुरुवातीला त्यांचा वापर कर्मचा-यांच्या वाहतुकीसाठी केला जाणार असून, या प्रकल्पाच्या अनुभवाच्या आधारे इतर जलमार्गावरही अशा सेवांचा विस्तार करण्याची योजना आहे.
