शनिवार, 12 सप्टेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
गणेशाची जयंती असलेली गणेश चतुर्थी देशभरात भक्तीभावाने आणि उत्साहाने साजरी केली जाते. या दिवशी योग्य विधींसह घरांमध्ये आणि मंडपांमध्ये गणपतीची स्थापना केली जाते. यावर्षी गणेश चतुर्थी सोमवार, १४ सप्टेंबर रोजी साजरी केली जाणार आहे. दरवर्षी भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या चतुर्थी तिथीला, घरांमध्ये आणि मंडपांमध्ये गणेशाची स्थापना करून या उत्सवाची सुरुवात केली जाते. हा १० दिवसांचा उत्सव भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील चतुर्दशी तिथीला, म्हणजेच अनंत चतुर्दशीला, गणेश विसर्जनाने समाप्त होतो. गणेश प्रतिष्ठापन सोहळ्यादरम्यान मूर्तीसोबत कलशाची स्थापना करणे विशेष महत्त्वाचे मानले जाते. धार्मिक श्रद्धेनुसार, कलश हे शुभता, समृद्धी आणि पवित्रतेचे प्रतीक मानले जाते. पण तुम्हाला माहीत आहे का की गणेश प्रतिष्ठापनासाठी कलश का आवश्यक आहे आणि या शुभ कलशात कोणत्या सात वस्तू ठेवल्या जातात?
भगवान गणेश हे विघ्नहर्ता आणि शुभशकुन म्हणून ओळखले जातात. असे मानले जाते की, कोणतेही शुभ कार्य करण्यापूर्वी गणेशाची पूजा केल्याने अडथळे दूर होतात आणि यशाचा मार्ग मोकळा होतो. गणेश चतुर्थीला घरात गणपतीची स्थापना करणे हे भक्तांच्या स्वागतासाठी देवाने केलेल्या स्वागताचे प्रतीक आहे. पूजेदरम्यान, भक्त भगवान गणेशाला दुर्वा, मोदक, लाडू आणि लाल फुले अर्पण करतात. यानंतर आरती आणि मंत्रोच्चार केला जातो. गणपतीची स्थापना हा केवळ एक धार्मिक विधी नसून, कुटुंबात सुख, शांती, सलोखा आणि सकारात्मक ऊर्जा नांदावी या इच्छेशी संबंधित एक परंपरा देखील आहे.
हिंदू पूजेमध्ये कलश हे देवतांचे प्रतीक मानले जाते. गणेशाची स्थापना करण्यापूर्वी पूजास्थळ शुद्ध केले जाते आणि कलशाची स्थापना केली जाते. सामान्यतः, मातीचा, तांब्याचा किंवा पितळेचा कलश पाण्याने भरला जातो आणि त्यावर आंब्याची किंवा अशोकाची पाने व एक नारळ ठेवला जातो. असे मानले जाते की कलशातील पाणी जीवन आणि ऊर्जेचे प्रतीक आहे, तर नारळ परिपूर्णता आणि शुभतेचे प्रतीक आहे. पूजास्थळ शुद्ध आणि ऊर्जावान करण्यासाठी कलश स्थापित करण्याची एक परंपरा आहे. गणेश चतुर्थीच्या गणपती स्थापनेच्या वेळी, कलश भगवान गणेशाजवळ ठेवला जातो. अनेक कुटुंबांमध्ये, पूजेच्या सुरुवातीला कलश स्थापित केला जातो आणि त्यानंतर भगवान गणेशाचे आवाहन, संकल्प आणि पूजा केली जाते. धार्मिकदृष्ट्या, ही परंपरा संपूर्ण पूजेसाठी एक शुभ पाया प्रदान करते असे मानले जाते.
स्वच्छ पाणी, तांदूळ, सुपारी, नाणी, गंगाजल, आंब्याची किंवा अशोकाची पाने, नारळ
धार्मिक श्रद्धेनुसार, कलश हे शुभता, सुदैव आणि पवित्रतेचे प्रतीक मानले जाते. गणेशाची स्थापना करताना पूजास्थळ स्वच्छ करून कलश एका चौथऱ्यावर ठेवावा. गणेशाची स्थापना करण्यापूर्वी पूजास्थळ नेहमी शुद्ध करावे. कलशात शुद्ध पाणी भरावे आणि त्यात तांदळाचे अखंड दाणे, गंगाजल, सुपारी आणि एक नाणे टाकावे. कलशाच्या तोंडावर आंब्याची किंवा अशोकाची पाने ठेवावीत आणि त्यावर एक नारळ ठेवावा. कलशाजवळ गणपतीची मूर्ती ठेवा. त्यानंतर, कलश आणि गणपतीची विधीपूर्वक पूजा करा. दरम्यान, वेगवेगळ्या प्रदेशांच्या आणि कुटुंबांच्या धार्मिक परंपरांनुसार कलश स्थापनेची पद्धत आणि त्यातील वस्तू थोड्याफार प्रमाणात भिन्न असू शकतात. अशाप्रकारे, कलश आणि गणपतीची स्थापना ही पूजेच्या पवित्रतेशी, शुभत्वाशी आणि हिताशी जोडलेली आहे. असा विश्वास आहे की भक्तीभावाने आणि योग्य विधींनी केलेली गणेश पूजा भगवान गणेश प्रसन्न करते आणि भक्तांच्या जीवनातील अडथळे दूर करते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
