शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
रामचरितमानसमध्ये तुलसीदासजींनी भगवान श्रीरामांच्या गुणांचे वर्णन केले आहे, ज्यामध्ये त्यांनी मर्यादपुरुषोत्तम श्रीराम यांच्या बालपणापासून ते राजा होईपर्यंतच्या घटनांचे सुंदर वर्णन केले आहे. तुलसीदासजींनी म्हटले आहे की, रामाचे नाव घेण्यापेक्षा मोठे काहीही नाही. रामाचे नाव घेतल्याने मोठी पापेही नष्ट होतात. त्यांनी कलियुगातील ‘राम नाम’ आणि रामकथेचा महिमा सांगितला आहे. राम नामाचा जप केल्याने हनुमानजी प्रभू रामाचे सर्वात मोठे भक्त बनले. काशीच्या राजाशी संबंधित प्रसंगावरून हनुमानजींनी आपले नाव रामापेक्षा मोठे असल्याचे सांगितले होते.
तुलसीदासजींच्या म्हणण्यानुसार, कलियुगातील रामकथा ऐकल्याने माणसाच्या मनोकामना पूर्ण होऊ शकतात. रामकथा ही कलियुगातील सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या कामधेनू गाईसारखी आहे, तर श्रेष्ठ लोकांसाठी ती एका सुंदर संजीवनी वनौषधीसारखी आहे. रामकथा ही पृथ्वीवरील सुगंधी नदीसारखी आहे, ती माणसाला जन्म-मृत्यूच्या भयापासून मुक्त करते. ते लोकांच्या मनातील संभ्रम दूर करण्यास सक्षम आहे.
तुलसीदासजी पुढे म्हणतात की, रामकथेत दुर्गा ही दानवांच्या सेनेप्रमाणे नरकाचा नाश करणारी आणि संतांप्रमाणे देवांच्या कुटुंबाला लाभ देणारी आहे. श्रीरसमुद्राच्या रूपातील ही संत समाजासाठी लक्ष्मीसारखी आहे, तर संपूर्ण जगाचे भार वाहण्यात ती पृथ्वीसारखी आहे. जीवांना मुक्त करण्यासाठी रामकथा ही काशीसारखीच आहे. प्रभू रामाला ते तुळशीइतकेच प्रिय आहे.
हेदेखील वाचा- कार्तिक महिन्यातील शेवटचे प्रदोष व्रत कधी आहे? जाणून घ्या पूजेचा शुभ काळ आणि महत्त्व
तुलसीदासजी राम चरितमानसमध्ये म्हणतात की, हनुमानजींनी राम नामाचे स्मरण करून प्रभू श्री रामाला आपल्या नियंत्रणात आणले आहे. तिरस्करणीय अजमिल, गजा आणि वेश्यादेखील श्रीहरीच्या नामाच्या प्रभावापासून मुक्त झाल्या. राम नामाचे किती गुणगान करू, राम नामाचे गुणगानही गाऊ शकत नाही.
हेदेखील वाचा- कार्तिक पौर्णिमा कधी आहे? जाणून घ्या शुभ मुहूर्त, महत्त्व
कलियुगात रामाचे नाव कल्पतरूसारखे आहे, जो इच्छित वस्तू देण्यास सक्षम आहे. रामाच्या नामातच मोक्ष आहे, ज्याच्या स्मरणाने तुळशीदास, भांगेसारखा नीच, तुळशीसारखा पवित्र झाला. केवळ कलियुगातच नाही, तर चारही युगांमध्ये, तीन कालखंडात आणि तिन्ही लोकांमध्ये नामस्मरणाने जीव दु:खापासून मुक्त झाले आहेत. सर्व सद्गुणांचे फळ रामाच्या नावातच आहे.
सत्ययुगात ध्यान केल्याने, त्रेतायुगात यज्ञ केल्याने आणि द्वापार युगात उपासनेने देव प्रसन्न होतो, असे तुलसीदासजींनी सांगितले आहे, पण कलियुग हे केवळ पापाचे मूळ आहे, यात मनुष्याचे मन पापापासून वेगळे होऊ इच्छित नाही. अशा कलियुगात रामाचे नाव कल्पवृक्ष आहे. हे लक्षात ठेवताच जगातील सर्व संकटे नष्ट होतील. कलियुगात रामाचे नाव सर्व इच्छित फळ देणार आहे. या नामाचा जप केल्याने पुढील लोकात भगवंताच्या परम निवासाची प्राप्ती होते आणि या जगात सर्व प्रकारे त्याचे रक्षण व रक्षण होते.
कलियुगात ना काम, ना भक्ती, ना ज्ञान. राम नावाचा एकच आधार आहे. कलियुगात रामनाम हे बुद्धिमान आणि सक्षम हनुमानजी आहेत. राम हे नाव भगवान श्री नृसिंह आहे, कलियुग हा हिरण्यकशिपू आहे आणि राम नामाचा जप करणारे भक्त हे प्रल्हादासारखे आहेत, हे राम नाम जपणाऱ्यांचे रक्षण करणारे आहे देवांचे शत्रू म्हणजेच कलियुगातील वाईट गुण दूर करून.
तुलसीदासजी सांगतात की, चांगल्या भावनेने, वाईट भावनांनी, क्रोधाने किंवा आळसाने कोणत्याही प्रकारे राम नामाचा जप केल्यास 10 दिशांनी कल्याण होते.
