शुक्रवार, 4 सप्टेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
श्री कृष्ण जन्माष्टमी हा भगवान श्रीकृष्णाचा जन्मदिवस म्हणून साजरा केला जातो. या दिवशी, मध्यरात्री श्रीकृष्णाच्या जन्मानंतर भक्त उपवास करतात आणि त्यांची पूजा करतात. या दिवशी श्रीकृष्णाच्या मूर्तीला सजवले जाते. त्याची विधिवत पूजा केली जाते, प्रार्थना केली जाते याला धार्मिक महत्त्व आहे. जन्माष्टमीला भगवान कृष्णाला ५६ वेगवेगळे पदार्थ अर्पण करण्याची परंपरा खूप लोकप्रिय आहे. यामध्ये विविध प्रकारची मिठाई, फळे, पदार्थ आणि पेये यांचा समावेश असतो. भक्त आपापल्या श्रद्धेनुसार देवासाठी ५६ नैवेद्य तयार करतात. काय आहे ही परंपरा आणि ५६ गोष्टींचा नैवेद्य दाखवणे शक्य नसल्यास काय करावे जाणून घेऊया
पौराणिक कथेनुसार, श्रीकृष्णाने ब्रजवासीयांचे मुसळधार पावसापासून रक्षण करण्यासाठी गोवर्धन पर्वत सात दिवस आपल्या करंगळीवर उचलून धरला होता. या काळात त्यांनी अन्न ग्रहण केले नाही, अशी मान्यता आहे. श्रीकृष्ण दिवसातून आठ प्रहर भोजन करत असत, असेही सांगितले जाते. या काळात, दररोज केल्या जाणाऱ्या ५६ नैवेद्यांचा संबंध दिवसाच्या आठ तासांशी जोडला जातो. म्हणूनच भगवान श्रीकृष्णाला ५६ नैवेद्य अर्पण करण्याची परंपरा मानली जाते.
५६ भोगांमध्ये गोड, तिखट, खारट आणि विविध प्रकारचे पारंपरिक पदार्थ समाविष्ट केले जातात. यामध्ये खीर, लाडू, पेढे, पंजीरी, माखन-मिश्री, फळे, सुका मेवा, विविध मिठाई आणि धान्यांपासून बनवलेले पदार्थ असू शकतात. ५६ भोगांची यादी प्रदेश आणि परंपरेनुसार बदलू शकते.
घरच्या घरी ५६ पदार्थांचा नैवेद्य करणे शक्य नसेल तर चिंता करण्याची गरज नाही. श्रीकृष्णाला आपल्या क्षमतेनुसार साधा आणि सात्त्विक नैवेद्य अर्पण करू शकता. अशा वेळी माखन-मिश्री, पंजीरी, खीर, फळे, पेढे किंवा लाडू अर्पण करू शकता.
जन्माष्टमीला ५६ भोग अर्पण करण्याची परंपरा असली तरी ५६ पदार्थांचा नैवेद्य करणे प्रत्येकासाठी बंधनकारक आहे असे मानले जात नाही. आपल्या श्रद्धेनुसार उपलब्ध पदार्थ प्रेमाने आणि भक्तिभावाने अर्पण करणे महत्त्वाचे मानले जाते. त्यामुळे वेळ किंवा परिस्थितीमुळे ५६ भोग शक्य नसेल, तर माखन-मिश्री, खीर, पंजीरी, फळे किंवा एखादा सात्त्विक गोड पदार्थ श्रीकृष्णाला नैवेद्य म्हणून अर्पण करू शकता.
धार्मिक श्रद्धेनुसार, भगवान कृष्णाला अर्पण केल्या जाणाऱ्या नैवेद्यामध्ये तुळशीची पाने असणे आवश्यक आहे. त्यांच्याशिवाय नैवेद्य अपूर्ण मानला जातो. नैवेद्याचे ताट देवापुढे ठेवा आणि तो प्रेम व भक्तीने स्वीकारण्याची त्यांना विनंती करा. नैवेद्य किंवा प्रसाद पूर्णपणे सात्विक असावा आणि त्यात कांदा किंवा लसूण नसावा.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
